II GZ 601/25

II GZ 601/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1806/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-03-20
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1806/24 w przedmiocie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi B. Sp. z o. o. w N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.54.2023(3) w sprawie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1806/24, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę B. Sp. z o. o. w N. (obecnie: B. Sp. z o. o. w W.; dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.54.2023(3) w sprawie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz zwrócił uiszczony wpis sądowy.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 29 maja 2023 r., zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. z 2024 r. poz. 507 ze zm.; dalej: ustawa sankcyjna). Wobec tego trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 28 czerwca 2023 r., skarżący natomiast skargę wniósł w dniu 29 czerwca 2023 r., a więc z jednodniowym uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu:
A. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia odrzucającego skargę z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia, z uwagi na rzekome naruszenie art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej, podczas gdy sprawa ta była już przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia tut. Sądu, wydanego w dniu 12 stycznia 2024 r. sygn. I SA/Wa 1536/23 (w zaskarżonym postanowieniu jest omyłka w numerze tej sygnatury) w wyniku autokontroli wszczętej zażaleniem skarżącego z dnia 23 października 2023 r., w którym WSA wskazał wprost, że odrzucenie skargi należało uchylić, bowiem "w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis szczególny tj. art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej w świetle którego przedmiotowa skarga została wniesiona w terminie", od którego nie przysługiwał środek odwoławczy, co skutkowało odrzuceniem zażalenia organu, rozstrzygnięcie z 12 stycznia 2024 r. zaś nie było w jakimkolwiek stopniu warunkowe, czy uzależnione od dalszego ustalania faktów w sprawie, w tym daty publikacji decyzji, bowiem od początku WSA przyjmował datę 29 maja 2023 r., którą przyjmuje również obecnie, co doprowadziło w konsekwencji do uchylenia się od rozstrzygnięcia merytorycznego skargi wniesionej w terminie i prawomocnie uznanej za wniesioną w terminie;
b) naruszenie art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. art. 85 p.p.s.a. w zw. z art. 83 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 111 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie: Dz.U. z 2025 r. poz. 1071; dalej: k.c.) w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: Konwencja) w związku z art. 7a § 1 w zw. z art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.), spowodowane przyjęciem, że termin na wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadku decyzji, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy sankcyjnej, rozpoczyna bieg w dniu dokonania zawiadomienia strony o decyzji poprzez jej udostępnienie w Biuletynie Informacji Publicznej, podczas gdy w świetle prawidłowej, językowej, funkcjonalnej, a także systemowej wykładni przedmiotowych przepisów, termin ten rozpoczyna swój bieg z dniem następującym po dniu, w którym decyzja została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, a zatem "dnia następującego po dniu, w którym decyzja została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej" nie należy uwzględniać przy obliczaniu terminu (zgodnie z art. 111 § 2 k.c.), a w konsekwencji tego naruszenia - błędne odrzucenie i nierozpoznanie skargi skarżącego z dnia 29 czerwca 2023 r. pomimo wniesienia jej w terminie;
c) art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (obecnie: Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) w związku z art. 7a § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, że skarga powinna podlegać odrzuceniu z uwagi na przekroczenie terminu do jej wniesienia, pomimo tego, iż z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy pisma Ministra z dnia 30 września 2024 r. oraz pisma Ministra z dnia 16 sierpnia 2023 r., w szczególności zaś z samego Biuletynu Informacji Publicznej, gdzie opublikowano zaskarżoną decyzję:
i. nie wynika bezsprzecznie i w sposób jasny dla odbiorcy BIP, kiedy zaskarżona decyzja została opublikowana, a więc nie sposób ustalić rzekomego przekroczenia terminu, Minister nie wykazał dowodowe daty publikacji, a jedynie oświadczył, iż publikacja nastąpiła w dniu 29 maja 2023 r.;
ii. w piśmie z dnia 16 sierpnia 2023 r. Minister wskazał, że data publikacji decyzji nie jest wprost wskazana, a do jej "ustalenia" wymagane jest zapoznanie się z historią zmian strony BIP w zakładce "Pokaż historię zmian", która jednak pokazuje daty zmian na stronie BIP, na której publikowane są decyzje ale bez odniesienia się do wskazania, czy zmiana odnosiła się o publikacji konkretnej decyzji czy też innej zmiany, bowiem zmian w dacie 29 maja 2023 r. oraz w innych dniach jest co najmniej kilka w rożnych godzinach;
iii. jak wynika z pisma Ministra z 30 września 2024 r. na podstawie samych treści BIP nie może tego ustalić ani wykazać dowodowo także sam Minister, który w celu pozyskania informacji o dacie publikacji zaskarżonej decyzji musiał dopiero zwrócić się do innego organu, pismami z dnia 16 kwietnia 2024 r. i 6 maja 2024 r. skierowanymi do Dyrektora Departamentu Transformacji Cyfrowej Ministerstwa Cyfryzacji DPP-WTPZ.0272.1.9.2024(1) i DPP-VVTPZ.O272.1.9.2024(2), który w piśmie tym potwierdził, że pracownicy obsługujący BIP na stronie Ministra nie mogą określić dokładnej daty publikacji;
iv. pismo uzyskane w odpowiedzi poza oświadczeniem nie zawiera żadnych danych pozwalających na bezsprzeczne ustalenie daty publikacji zaskarżonej decyzji, ani tego, że należała ona do "szkicu nr 68" – w szczególności nie można tego ustalić na podstawie załączonego wyciągu z treści kodu informatycznego oraz tabeli zatytułowanej "baza danych decyzje sankcyjne_10", nawet na podstawie znajdujących się w nich ciągów cyfr nie sposób przyporządkować wyciąg z kodu określający zaskarżoną decyzję do poz. 69 tabeli zatytułowanej "baza danych decyzje sankcyjne_10";
v. stanowisko Ministra opiera się na jedynie oświadczeniu Departamentu Transformacji Cyfrowej Ministerstwa Cyfryzacji. które z kolei opiera się na "potwierdzeniu przez administratorów" czyli osoby zajmujące się tworzeniem treści informatycznej (kodu) BIP, których wiedza nie jest dostępna odbiorcom BIP ani Ministrom (MSWiA ani Cyfryzacji), w zakresie ustalenia daty zamieszczenia plików w repozytorium, co nie spełnia wymogów wykazania daty publikacji zaskarżonej decyzji;
vi. ponadto w piśmie Departamentu Transformacji Cyfrowej Ministerstwa Cyfryzacji z dnia 24 maja 2024 r. wskazano, że zaskarżona decyzja została opublikowana w dniu 29 maja 2023 r.. a "szkic w którym opublikowane zostały wymienione przez Państwa decyzje, ma numer 68 i został opublikowany 29 maja 2023 r. o godzinie 18.29", co potwierdza stanowisko skarżącego w zakresie prawidłowej wykładni przepisów regulujących bieg terminu do zaskarżenia zaskarżonej decyzji i zasadność wprowadzenia w ustawie sankcyjnej dodatkowego dnia pomiędzy publikacją w BIP a początkiem biegu terminu - ponieważ w przedmiotowej sprawie dane przedstawione przez Ministra wskazują (z zastrzeżeniem powyższym, że nie zostało udowodnione, iż odnoszą się do zaskarżonej decyzji), że zaskarżona decyzja została opublikowana dopiero wieczorem, po zakończeniu dnia pracy w dniu 29 maja 2023 r., zatem zgodnie z zasadą zaufania do władzy publicznej i zasadą rozstrzygania wątpliwości co do treści przepisu na korzyść strony, należy przyjąć, że realną najwcześniejszą datą kiedy skarżący mógł zapoznać się z zaskarżoną decyzją był dzień 30 maja 2023 r., a wprowadzenie dodatkowego dnia w treści przepisu art. 4 ust 3 ustawy sankcyjnej było świadomym rozwiązaniem ustawodawcy mającym zapewnić adresatowi decyzji rzeczywiste prawo do zachowania terminu zaskarżenia, niezależnie od tego o jakiej godzinie nastąpi w danym dniu publikacja rozstrzygnięcia;
vii. zgodnie zaś z art. 8 ust. 6 pkt 4 u.d.i.p., podmioty udostępniające informacje publiczne w Biuletynie Informacji Publicznej są obowiązane do oznaczenia czasu wytworzenia informacji i czasu jej udostępnienia - niewykonanie tego obowiązku przez Ministra, w szczególności brak wprost podania daty publikacji konkretnej daty publikacji dla konkretnej decyzji nie może powodować negatywnych konsekwencji procesowych po stronie skarżącego, zwłaszcza w postaci ograniczenia jej prawa do sądu, prawa do obrony i prawa do rozpatrzenia jej środka zaskarżenia, - a w konsekwencji błędne odrzucenie i nierozpoznanie skargi skarżącego z dnia 29 czerwca 2023 r. pomimo wniesienia jej w terminie;
d) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 83 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 111 § 2 k.c. poprzez brak wyjaśnienia przez WSA stanu prawnego i motywów rozstrzygnięcia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wadliwe uznanie wykazania daty publikacji w BIP zaskarżonej decyzji, brak odwołania się do wniosku dowodowego zawartego w pismach z dnia 31 lipca 2024 r. i 16 września 2024 r., a w rezultacie brak odniesienia się do stanowiska skarżącego, a zatem całkowite pominięcie uzasadnienia dlaczego WSA de facto pominął przepisy o obliczaniu terminu w sprawach administracyjnych, a w konsekwencji - błędne odrzucenie i nierozpoznanie skargi skarżącego z dnia 29 czerwca 2023 r. pomimo wniesienia jej w terminie;
B. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) naruszenie art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej w zw. z art. 83 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 111 § 2 k.c. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą wadliwym przyjęciem, że skarga skarżącego została wniesiona po terminie i wadliwe pominięcie, że "dzień następujący po dniu, w którym decyzja została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej" to dodatkowy dzień pomiędzy dniem opublikowania decyzji a dniem pierwszym biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Wobec powyższego skarżący wniósł o:
– uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a.;
– dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii prof. dr. hab. Jacka Jagielskiego z dnia 4 lipca 2024 r., na fakty jej treści, w szczególności wykładni celowościowej, funkcjonalnej i literalnej sposobu liczenia terminu wynikającego z art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej, przeciwnej do błędnej wykładni przyjętej przez WSA w zaskarżonym postanowieniu, w tym braku podstaw prawnych do liczenia terminu od dnia publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej;
– dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruku strony BIP Ministra z dnia 4 kwietnia 2025 r. wraz z zakładką "Pokaż historię zmian", na fakty jej treści w tym braku wskazania, kiedy zaskarżona decyzja została opublikowana i czy nastąpiło to w dniu 29 maja 2023 r. oraz w jakiej godzinie, czy też w danej dacie, wielości zmian oznaczanych każdą z dat, braku możliwości ustalenia na podstawie danych BIP kiedy zaskarżona decyzja została opublikowana;
– skierowanie pytania prawnego do poszerzonego składu NSA celem podjęcia uchwały rozstrzygającej zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości w sprawie, mianowicie: "Czy przy obliczaniu terminu wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję, o której mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego początkiem biegu tego terminu jest dzień następujący po dniu, w którym opublikowano skarżone rozstrzygnięcie w Biuletynie Informacji Publicznej, czy też dzień ten, jako zdarzenie wyznaczające początek biegu terminu, powinien być pominięty przy obliczaniu terminu wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, zgodnie z art. 111 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny?";
– zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżącego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie zaś z art. 53 § 4 p.p.s.a. termin, o którym mowa wyżej, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi.
Zgodnie z art. 83 § 1 p.p.s.a. terminy w postępowaniu sądowo-administracyjnym oblicza się według przepisów prawa cywilnego. Termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest terminem oznaczonym w dniach, przy czym stosownie do art. 111 k.c., termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia, a jeżeli początkiem jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym ono nastąpiło.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2023 r. dotycząca wpisania na listę, o której mowa w ustawie sankcyjnej. Ustawa ta wprowadza odmienny - od przewidzianego w art. 109 § 1 k.p.a. sposób doręczenia decyzji na piśmie - tryb zawiadomienia o wydanym rozstrzygnięciu. Zgodnie z art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej, zawiadomienie stron o decyzjach następuje przez ich udostępnienie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Stosownie zaś do art. 4 ust. 3 ustawy sankcyjnej związanie organu wydaną przez siebie decyzją, rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi, o której mowa w art. 3 ust. 6 ustawy sankcyjnej oraz zaistnienie natychmiastowej wykonalności decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 11 ustawy sankcyjnej, następuje z dniem następującym po dniu, w którym decyzja została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za dzień doręczenia skarżącej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie należy przyjąć 29 maja 2023 r., tj. datę podpisania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zaskarżonej decyzji z dnia 29 maja 2023 r. w przedmiocie wpisania skarżącego na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej i jednocześnie datę udostępnienia informacji o tym fakcie w Biuletynie Informacji Publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zaskarżona decyzja zawiera pouczenie o terminie i trybie zaskarżenia, w którym wyraźnie wskazuje się, że "skargę wnosi się w terminie 30 dni od doręczenia (tu: udostępnienia w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji) niniejszej decyzji stronie".
W przedmiotowej sprawie, Sąd I instancji prawidłowo zatem ustalił, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi przez skarżącą rozpoczął swój bieg 30 maja 2023 r., a więc – zgodnie z art. 111 § 2 k.c. – z dniem następującym po dniu udostępnienia zaskarżonej decyzji. Bezspornym pozostaje fakt, że skarżąca wniosła skargę w dniu 29 czerwca 2023 r. (data nadania przesyłki pocztowej). Ustawowy termin przysługujący na złożenie skargi od tej decyzji upłynął natomiast 28 czerwca 2023 r., co oznacza, że skarga wniesiona w dniu 29 czerwca 2023 r. została wniesiona z uchybieniem terminu.
Odnosząc się do zarzutu zażalenia, zgodnie z którym – zdaniem spółki – niniejsza sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta przez WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 12 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1536/23, należy wskazać iż okoliczność ta została trafnie wyjaśniona przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z dnia 20 marca 2025. Jak słusznie bowiem zauważył WSA, sąd w postanowieniu z 12 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1563/23 orzekając o uchyleniu postanowienia o odrzuceniu skargi z 30 sierpnia 2023 r. na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., nie rozpoznał sprawy na nowo, a jedynie stwierdził, że odrzucenie skargi jest przedwczesne, dlatego w obecnym stanie sprawy, po złożeniu przez organ dokumentów dostarczonych przez Ministerstwo Cyfryzacji, wykazujących datę publikacji zaskarżonej decyzji, nie było przeszkód do ponownego orzeczenia o odrzuceniu skargi.
Wobec tego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę skarżącej na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.