II GZ 593/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-09
NSAinneWysokansa
przymusowa restrukturyzacjabankiudział w postępowaniuprawo procesowesąd administracyjnyBFGzażalenieinteres prawnyszybkość postępowania

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA, które odmówiło dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie przymusowej restrukturyzacji banku, uznając, że przepis o udziale uczestnika nie ma zastosowania w celu zapewnienia szybkości postępowania.

Wnioskodawcy A. I. i A. I. zaskarżyli postanowienie WSA, które oddaliło ich wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie przymusowej restrukturyzacji A. S.A. WSA uznał, że przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. o udziale uczestnika nie ma zastosowania w sprawach restrukturyzacji banków ze względu na wymóg szybkości postępowania, powołując się na orzecznictwo TSUE. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że prawo do sądu jest zapewnione przez możliwość wniesienia odrębnej skargi, a dopuszczenie wielu uczestników mogłoby uniemożliwić rozpoznanie sprawy w rozsądnym terminie. Dodatkowo, NSA wskazał, że interes prawny wnioskodawców oparty na umowie kredytowej nie jest wystarczający do udziału w postępowaniu dotyczącym decyzji BFG.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie A. I. i A. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które oddaliło ich wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Sprawa dotyczyła skargi A. S.A. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG) w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w postępowaniu dotyczącym przymusowej restrukturyzacji banku, ze względu na szczególny wymóg szybkości postępowania wynikający z ustawy o BFG, przepis art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), który przewiduje możliwość dopuszczenia do udziału w sprawie osób trzecich posiadających interes prawny, nie powinien mieć zastosowania. Sąd I instancji powołał się na potrzebę zapewnienia sprawności postępowania, która mogłaby zostać zachwiana przez dopuszczenie nowych uczestników, a także na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 12 grudnia 2024 r. (sygn. akt C-118/23), który dopuszcza odstąpienie od stosowania krajowych przepisów procesowych, jeśli naruszają one prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Wnioskodawcy w zażaleniu zarzucili WSA naruszenie przepisów p.p.s.a. i ustawy o BFG, twierdząc, że ich interes prawny został naruszony, a ograniczenie udziału w postępowaniu godzi w prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko WSA. Podkreślił, że ustawa o BFG, w zakresie nieuregulowanym, stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., jednakże ocena tego stosowania musi uwzględniać specyfikę i cele postępowania restrukturyzacyjnego, które charakteryzuje się pilnością. NSA stwierdził, że prawodawca zapewnił prawo do sądu poprzez możliwość wniesienia przez każdego, kogo interes prawny został naruszony decyzją BFG, odrębnej skargi. Dopuszczenie wielu uczestników w każdej sprawie mogłoby uniemożliwić rozpoznanie jej w rozsądnym terminie, co naruszałoby prawo do sądu. Ponadto, NSA wskazał, że przymusowa restrukturyzacja ma na celu ochronę stabilności finansowej, a nie dochodzenie indywidualnych roszczeń cywilnoprawnych. Interes prawny wnioskodawców, oparty na umowie kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, nie był wystarczający do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym decyzji BFG, gdyż kształtuje on jedynie interes faktyczny, a nie prawny w rozumieniu przepisów procesowych. Stosunek obligacyjny wynikający z umowy kredytowej nadal formalnie istnieje, a jego ewentualna wadliwość cywilnoprawna powinna być dochodzona na drodze cywilnej. W konsekwencji, NSA oddalił zażalenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. nie ma zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym przymusowej restrukturyzacji banku, ponieważ ustawa o BFG wprowadza szczególny tryb postępowania, który wymaga szybkości, a prawo do sądu jest zapewnione przez możliwość wniesienia odrębnej skargi.

Uzasadnienie

NSA uznał, że specyfika postępowania restrukturyzacyjnego, wymagająca szybkości, uzasadnia wyłączenie stosowania art. 33 § 2 p.p.s.a. Dopuszczenie wielu uczestników mogłoby uniemożliwić rozpoznanie sprawy w rozsądnym terminie. Prawo do sądu jest realizowane poprzez możliwość wniesienia odrębnej skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten, dotyczący dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, nie ma zastosowania w sprawach przymusowej restrukturyzacji banków ze względu na wymóg szybkości postępowania.

ustawa o BFG art. 11 § ust. 5

Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji

Wprowadza regulacje prawne dyscyplinujące do szybszego procedowania spraw.

ustawa o BFG art. 11 § ust. 6

Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji

W zakresie nieuregulowanym w ustawie, do postępowania sądowoadministracyjnego stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a.

ustawa o BFG art. 104

Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji

Reguluje sposób prowadzenia sprawy w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji.

ustawa o BFG art. 85 § ust. 3

Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji

Państwa członkowskie zapewniają prawo odwołania od decyzji o zastosowaniu środka w zakresie zarządzania kryzysowego.

ustawa o BFG art. 105 § ust. 3

Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji

Określa termin i podmioty uprawnione do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. nie ma zastosowania w sprawach przymusowej restrukturyzacji banków ze względu na wymóg szybkości postępowania. Prawo do sądu jest zapewnione przez możliwość wniesienia odrębnej skargi. Interes prawny oparty na umowie kredytowej nie jest wystarczający do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym decyzji BFG.

Odrzucone argumenty

Zażalenie zarzucało naruszenie art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 6 ustawy o BFG poprzez błędną wykładnię i przyjęcie braku przesłanek do ich kumulatywnego zastosowania. Zażalenie zarzucało naruszenie art. 33 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo spełnienia przesłanek dopuszczenia do udziału w sprawie. Zażalenie zarzucało naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie pełnej analizy sytuacji prawnej i faktycznej skarżących. Zażalenie zarzucało naruszenie art. 11 ust. 6 ustawy o BFG poprzez nieprawidłową wykładnię. Zażalenie zarzucało naruszenie art. 47 Karty Praw Podstawowych UE poprzez niedopuszczenie skarżących do udziału w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

rozsądzić zakres odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy rozpoznawaniu skargi na decyzję BFG nadrzędny wymóg szybkości prowadzonego postępowania narzucony zarówno Organowi, jak i sądowi administracyjnemu zastosowanie art. 33 § 2 p.p.s.a. przez sąd administracyjny, który również powinien sprostać narzuconemu wymogowi sprawności rozpoznania skargi, godzi we wspomniane powyżej cele regulacji Dopuszczenie do udziału w sprawie przed sądem administracyjnym podmiotu, który o to wnioskuje, z istoty rzeczy wydłuża bowiem czas rozpoznania sprawy TSUE jednoznacznie przesądził możliwość odstąpienia przez Sąd od stosowania przepisu krajowego prawa procesowego, jeżeli jego stosowanie jest sprzeczne z prawem do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie przymusowa restrukturyzacja banku [...] ma na celu ochronę stabilności finansowej, a nie dochodzenie indywidualnych roszczeń cywilnoprawnych Źródłem ewentualnych roszczeń wnioskodawców jest zatem umowa prywatnoprawna, a nie decyzja BFG, która została zaskarżona w niniejszej sprawie O interesie prawnym uczestnika [...] decyduje norma prawa materialnego, która jest podstawą zaskarżonego aktu prawnego.

Skład orzekający

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących udziału stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach przymusowej restrukturyzacji banków, a także relacja między prawem procesowym a prawem materialnym w kontekście interesu prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przymusowej restrukturyzacji banków i wyłączenia stosowania ogólnych przepisów procesowych w celu zapewnienia szybkości postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w kontekście restrukturyzacji banków, która ma istotne implikacje dla stabilności finansowej i praw uczestników rynku. Wyjaśnia, dlaczego w takich sytuacjach priorytetem jest szybkość postępowania, nawet kosztem pewnych gwarancji procesowych.

Czy w restrukturyzacji banku można zignorować prawo do sądu? NSA wyjaśnia, dlaczego szybkość jest kluczowa.

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GZ 593/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Dopuszczenie do udziału w postępowaniu
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 33 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. I., A. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29.04.2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 4152/24 w zakresie oddalenia wniosku o dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] września 2022 r., nr [...] w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 4152/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek A. I. i A. I. (dalej: wnioskodawcy) o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji zauważył, że w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym(t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 643 z późn. zm.), zwana dalej "ustawą o BFG", systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji, wprowadzone zostały regulacje prawne dyscyplinujące zarówno BFG, jak i sąd administracyjny do szybszego procedowania sprawy niż w normalnym toku czynności (art. 11 ust. 5 i art. 104 ustawy o BFG). Dlatego też, rozsądzając zakres odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) przy rozpoznawaniu skargi na decyzję BFG, Sąd wziął pod uwagę zawarte w ustawie o BFG uregulowania prawne reglamentujące sposób prowadzenia sprawy w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, jak i nadrzędny wymóg szybkości prowadzonego postępowania narzucony zarówno Organowi, jak i sądowi administracyjnemu rozpoznającemu skargę. Zdaniem Sądu, w ramach postępowania sądowego ze skargi Rady Nadzorczej A. S.A. lub skargi innego podmiotu na decyzję BFG, nie powinien mieć zastosowania przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. Skoro w ustawie o BFG, dla zapewnienia szybkości załatwienia sprawy, wprowadzono rozwiązania prawne wyłączające zastosowanie niektórych instytucji procesowych tamujących bieg postępowania, w tym wykluczono udział w tym postępowaniu innych podmiotów, to zastosowanie art. 33 § 2 p.p.s.a. przez sąd administracyjny, który również powinien sprostać narzuconemu wymogowi sprawności rozpoznania skargi, godzi we wspomniane powyżej cele regulacji. Dopuszczenie do udziału w sprawie przed sądem administracyjnym podmiotu, który o to wnioskuje, z istoty rzeczy wydłuża bowiem czas rozpoznania sprawy. Podmiotowi temu zostają automatycznie przypisane wszystkie uprawnienia procesowe do czynnego udziału w sprawie sądowoadministracyjnej (np. prawo do składania pism procesowych czy środków zaskarżenia). Skoro celem przyjętych w ustawie o BFG, wspomnianych powyżej rozwiązań prawnych jest szybkość postępowania, nawet kosztem odstąpienia od zapewnienia samemu Bankowi, jako stronie postępowania, realizacji szeregu gwarancji procesowych, to tym bardziej na zachowanie pełni swoich praw i dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym na zasadzie art. 33 § 2 p.p.s.a., nie mogą liczyć osoby, które ochrony swojego interesu prawnego mogą poszukiwać w drodze zaskarżenia decyzji w sprawie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, a także organizacje społeczne w sprawach innych osób, które to sprawy dotyczą zakresu statutowej działalności tych organizacji.
Zdaniem WSA, przyjęta wykładnia art. 11 ust. 6 ustawy o BFG statuującego prawo do odstąpienia przez sąd administracyjny od stosowania przepisu art. 33 § 2 p.p.s.a. w postępowaniu sądowym ze skargi na decyzję w sprawie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji znajduje swoje uzasadnienie także w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ("TSUE") z 12 grudnia 2024 r. (sygn. akt C-118/23). TSUE bowiem jednoznacznie przesądził możliwość odstąpienia przez Sąd od stosowania przepisu krajowego prawa procesowego, jeżeli jego stosowanie jest sprzeczne z prawem do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, zapisanym w art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zob. motyw 78 i 84 wyroku TSUE).
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w postępowaniu sądowym ze skargi A. S.A. w. W. na Decyzję BFG wnioskodawcom nie przysługuje, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., prawo do skutecznego złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu i na podstawie art. 11 ust. 6 ustawy o BFG w związku z art. 33 § 2 p.p.s.a. oddalił wniosek.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli wnioskodawcy, zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie:
a) art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 6 ustawy o BFG w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanek dla ich kumulatywnego zastosowania, w sytuacji gdy ograniczenie to nie wynika z treści przepisu oraz nie prowadzi do przewlekłości postępowania, zaś rozstrzygnięcie sprawy wpłynie w istotnym zakresie na sytuację prawną skarżących;
b) art. 33 § 2 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia poprzez jego niezastosowanie pomimo, że zostały spełnione przesłanki dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestników, którzy posiadają bezpośredni interes prawny w rozstrzygnięciu postępowania;
c) art. 134 § 1 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia poprzez nieprzeprowadzenie pełnej i wszechstronnej analizy sytuacji prawnej i faktycznej skarżących, a w konsekwencji brak odniesienia się do dokumentów wykazujących, iż rozstrzygnięcie postępowania wpłynie na prawa i obowiązki Skarżących;
d) art. 11 ust. 6 ustawy o BFG poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy ustawy o BFG pozwalają na odstąpienie przez sąd administracyjny od stosowania art. 33 § 2 p.p.s.a.;
e) art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej jego nieprawidłową wykładnię polegającą na niedopuszczeniu skarżących do udziału w postępowaniu w charakterze uczestników z uwagi na konieczność zachowania szybkości postępowania, w sytuacji gdy sąd oddalając wniosek pozbawił skarżących prawa do "skutecznego środka prawnego przed sądem".
W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i dopuszczenie ich do udziału w postępowaniu w charakterze stron postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał, że art. 33 § 2 p.p.s.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 11 ust. 6 ustawy o BFG, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, do postępowania sądowoadministracyjnego stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a. Odpowiednie stosowanie oznacza jednak, że sąd musi ocenić cel i specyfikę postępowania związanego z restrukturyzacją banku – charakteryzującego się pilnością, szczególnym trybem i ograniczoną liczbą stron.
Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Przesłanką dopuszczenia więc konkretnej osoby do postępowania sądowego jest ustalenie istnienia po jej stronie interesu prawnego, na który może oddziaływać zapadłe przed sądem orzeczenie. O interesie prawnym uczestnika, a więc osoby wnioskującej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyduje norma prawa materialnego, która jest podstawą zaskarżonego aktu prawnego. To właśnie z takiej normy mogą być wywodzone uprawnienia procesowe. Zatem interes prawny osoby żądającej dopuszczenia do postępowania sądowego, to oparty na przepisie prawa interes domagający się ochrony w postępowaniu. Oznacza to, że nie może on być oderwany od przedmiotu rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym, bowiem tylko na gruncie tej procedury jest konkretyzowany określony interes prawny podmiotu. Konkludując stwierdzić należy, że interes prawny skutkujący dopuszczeniem do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej nie może być budowany tylko na podstawie przepisów procesowych, chociaż te przepisy powodują jego konkretyzację.
Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 85 ust 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/EU oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 173, str. 190 z późn. zm.) Państwa członkowskie zapewniają, aby każda osoba, której dotyczy decyzja o zastosowaniu środka w zakresie zarządzania kryzysowego, miała prawo odwołać się od tej decyzji. Państwa członkowskie dbają o to, aby kontrola odbywała się sprawnie oraz aby sądy krajowe korzystały z kompleksowych ocen gospodarczych, których przedmiotem są czynności przeprowadzone przez organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, biorąc je za podstawę swojej własnej oceny. Zgodnie z art. 47 zd. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm.) każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule. W wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 12.12.2024 r., C-118/23, Rada Nadzorcza GETIN NOBLE BANK S.A. i in. przeciwko Bankowemu Funduszowi Gwarancyjny stwierdzono, że w przypadku gdyby w wyroku rozstrzygającym w przedmiocie skargi wniesionej przez radę nadzorczą GN Banku oddalono tę skargę jako bezzasadną, pozostali skarżący w postępowaniu głównym nie byliby w stanie wystąpić z roszczeniem o odszkodowanie za poniesioną przez nich szkodę ze względu na skutek erga omnes takiego wyroku. Owi pozostali skarżący zostaliby wówczas pozbawieni prawa do podniesienia własnych zarzutów na poparcie skargi na sporną decyzję, mimo że zarzuty te nie były przedmiotem kontradyktoryjnej debaty zapewniającej, że wspomniani skarżący znają i będą mogli przedyskutować zarówno okoliczności faktyczne, jak i prawne, które są decydujące dla wyniku postępowania. W tym względzie z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że co prawda prawa podstawowe, takie jak prawo do skutecznego środka prawnego zagwarantowane w art. 47 Karty, nie są prerogatywami absolutnymi, lecz mogą podlegać ograniczeniom, pod warunkiem jednak, że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego, jakim służy dany środek, i że nie powodują, z punktu widzenia realizowanych celów, nieproporcjonalnej i niedopuszczalnej ingerencji, która naruszałaby istotę w ten sposób gwarantowanych praw (zob. podobnie wyrok z dnia 26 września 2013 r., Texdata Software, C 418/11, EU:C:2013:588, pkt 84 i przytoczone tam orzecznictwo). Gdyby zaś podmiot prawa, którego dotyczy decyzja krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji o przyjęciu środka w zakresie zarządzania kryzysowego, został pozbawiony prawa do uzyskania rozstrzygnięcia w drodze wyroku z uzasadnieniem w przedmiocie środka odwoławczego przewidzianego w art. 85 ust. 3 dyrektywy 2014/59, który skutecznie wniósł, doszłoby do naruszenia istoty prawa do skutecznego środka prawnego. Dalej Trybunał stwierdził, że okoliczność, iż krajowy sąd administracyjny jest uprawniony do badania zgodności z prawem zaskarżonej do niego decyzji z uwzględnieniem wszystkich podstaw prawnych i zarzutów, niezależnie od zarzutów, żądań i podstawy prawnej skargi na decyzję administracyjną, nie oznacza, że sąd ten w sposób oczywisty dokonał kontroli tej decyzji w świetle wszelkich istotnych zarzutów. Nie można bowiem wykluczyć, że jedna ze skarg, które nie zostały zbadane, będzie opierać się na okolicznościach faktycznych lub prawnych nieuwzględnionych w ramach tej kontroli.
Trybunał w powoływanym wyroku uznał więc niewątpliwe prawo każdego, kogo dotyczy decyzja o zastosowaniu środka w zakresie zarządzania kryzysowego, do odwołania się od takiej decyzji, a więc do wniesienia osobnej skargi do sądu administracyjnego. W każdej bowiem skardze mogą zostać sformułowane takie zarzuty, które jeszcze nie zostały rozpatrzone w innych podobnych sprawach, stąd wynik postępowania sądowego nie jest przesądzony, nawet w sytuacji oddalenia skargi rady nadzorczej podmiotu podlegającego restrukturyzacji.
Z kolei zgodnie z art. 105 ust. 3 ustawą o BFG, na decyzję w sprawie wszczęcia wobec podmiotu krajowego przymusowej restrukturyzacji rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji może wnieść skargę do sądu administracyjnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia uzasadnienia decyzji temu podmiotowi. Uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest również każdy, kogo interes prawny został naruszony decyzją. Zostało więc w systemie polski zapewnione prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, zgodnie z art. 47 Karty Praw Podstawowych.
Natomiast odmienną kwestią jest udział różnych podmiotów wzajemnie w różnych postępowaniach sądowoadministracyjnych wszczętych na skutek skarg na decyzję w sprawie przymusowej restrukturyzacji. Można sobie bowiem hipotetycznie wyobrazić, że powołując się na art. 33 § 2 p.p.s.a. każda osoba, która wniosła skargę na decyzję w tym przedmiocie, będzie jednocześnie występować jako uczestnik postępowania wszczętego na skutek skargi innego podmiotu. Stąd trafnie Sąd I instancji zauważył, że zgodnie z art. 11 ust. 6 ustawy o BFG, do postępowania w sprawie skarg na decyzje, o których mowa w ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dalej WSA podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie przyjmuje się, że odpowiednie stosowanie przepisów polega na tym, że niektóre z nich stosowane są wprost, inne ulegają modyfikacji, a jeszcze inne w ogóle nie mogą być stosowane. Ocena zaś zakresu odpowiedniego stosowania przepisu powinna uwzględnić systematykę i cele regulacji, w obrębie której dany przepis ma być odpowiednio zastosowany (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego ("NSA") z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5673/16; z 2 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1266/21).
Konsekwencją powyższego było stwierdzenie, że z uwagi na zasady ekonomii procesowej, w tym w szczególności szybkości postępowania, wprowadzone ustawą o BFG w ramach procedury stosowanej przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny oraz w ramach następnie postępowania sądowego art. 33 § 2 p.p.s.a. nie powinien mieć zastosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela przedstawiony pogląd o braku zastosowania art. 33 § 2 p.p.s.a. w sprawie w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. Prawodawca zdecydował się bowiem na zapewnienie w inny sposób skarżącym prawa do sądu, właśnie poprzez możliwość wniesienia bezpośrednio skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, jaki wyrok zapadnie w sprawie wytoczonej przez radę nadzorczą podmiotu w restrukturyzacji, gdyż w każdej odrębnej skardze mogą zostać wskazane takie indywidualne zarzuty, które będą skutkować odmiennym rozstrzygnięciem, co trafnie zauważył TSUE.
Z kolei gdyby hipotecznie założyć, że w każdej tego typu odrębnej sprawie występowałoby kilka tysięcy uczestników postępowania sądowoadministracyjnego, to nie byłoby możliwe rozpoznanie każdej z tych spraw w rozsądnym terminie, a więc prawo do sądu byłoby naruszone.
Ponadto należy zauważyć, że przymusowa restrukturyzacja banku, zgodnie z dyrektywą 2014/59/UE oraz jej implementacją w ustawie BFG, ma na celu ochronę stabilności finansowej, a nie dochodzenie indywidualnych roszczeń cywilnoprawnych. W tej procedurze nie bada się ważności konkretnych umów kredytowych, lecz prawidłowość decyzji BFG o zastosowaniu instrumentów restrukturyzacji. Tymczasem wnioskodawcy oparli swój interes prawny wyłącznie na zawartej z A. S.A. umowie kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF i na toczących się, bądź planowanych postępowaniach cywilnych dotyczących tej umowy. Źródłem ewentualnych roszczeń wnioskodawców jest zatem umowa prywatnoprawna, a nie decyzja BFG, która została zaskarżona w niniejszej sprawie.
Co więcej, wskazana umowa kredytowa, dopóki nie zostanie prawomocnie unieważniona, jest ważna. Brak jest natomiast prawomocnego orzeczenia unieważniającego umowę kredytową, na które mogliby się skutecznie powołać skarżący. Wnioskodawcy nawet nie wykazali, że w ogóle kwestionują umowę, na którą się powołują. Dopóki stosunek prawny z bankiem istnieje, jego ewentualna wadliwość cywilnoprawna nie stanowi przesłanki interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym decyzji BFG. Przypomnieć należy, że przymusowa restrukturyzacja nie likwiduje samego podmiotu prawnego. A. S.A. dalej istnieje jako "podmiot w restrukturyzacji", jego majątek został w części przeniesiony do instytucji pomostowej (Velobank), jednakże prawa i roszczenia z umów w CHF zostały wyłączone z tego przeniesienia. Ponadto spółka nie została rozwiązana ani wykreślona z KRS – trwa w ograniczonym zakresie, z administratorem wyznaczonym przez BFG. W konsekwencji stosunek obligacyjny wynikający z umowy kredytu nadal formalnie istnieje, choć jego realizacja jest ograniczona. Ewentualna nieważność tej umowy lub wynikające z niej roszczenia mogą być dochodzone na drodze cywilnoprawnej. Decyzja BFG nie kształtuje bezpośrednio sytuacji cywilnoprawnej kredytobiorcy, a więc kredytobiorca nie jest stroną tej decyzji i nie ma interesu prawnego w jej sądowej kontroli.
Stąd należy zauważyć, że skarżący nie wykazali także interesu prawnego w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a., a więc interesu, który byłby oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, które mogą stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć w dacie stosowania norm. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można zaś mówić, gdy przypisać go można do zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt prawny skierowany do danego podmiotu musi wpływać na jego sytuację prawną (zob. postanowienie NSA z 3.09.2014 r., II OZ 783/14, LEX nr 1530818). Tym samym nie można opierać interesu prawnego na zawartej z restrukturyzowanym Bankiem umowie kredytowej, gdyż kształtuje ona jedynie interes faktyczny.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie WSA odpowiada prawu, a zażalenie należało oddalić.
Końcowo, odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady nie jest uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Brak jest w tym przepisie podstaw do zamieszczania orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w tym przepisie (por. uchwałę NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI