II GZ 58/15

II GZ 58/15 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2015-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-01-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Myślińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Sygn. powiązane
II SA/Ol 1015/14 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2015-06-02
II GSK 1980/15 - Wyrok NSA z 2016-11-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 125 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/OI 1015/14 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier bez zezwolenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/OI 1015/14, zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier bez zezwolenia.
Zaskarżonym orzeczeniem Sąd I instancji, zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej p.p.s.a.) stwierdził, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Sąd wskazał, że w odniesieniu do interpretacji pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", praktyka sądowa opowiada się za szerokim rozumieniem, wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania, np. w przypadku podjęcia stosowanej uchwały przez NSA lub wystąpienia do TK z pytaniem prawnym (por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 248/09; postanowienie NSA z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 200/08, LEX nr 505445; M. Niezgódka-Medek w uwadze 3 do art. 125 p.p.s.a. (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze, 2006).
W ocenie Sądu I instancji, taki związek zachodził pomiędzy rozstrzygnięciem rozpatrywanej sprawy a pytaniem prawnym przedstawionym Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 686/13, o następującej treści: "czy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) są zgodne: a) z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?"
Sąd I instancji uznał, że powyższe pytanie prawne ma istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie, gdyż rozstrzygnięcie kwestii notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych, odnosi się w zasadniczej części do zarzutów naruszenia Konstytucji RP, poprzez pominięcie istotnego elementu krajowej procedury ustawodawczej, a także naruszenia zasady wolności gospodarczej.
Ponadto Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 21 maja 2012r. (sygn. akt III SA/GI 1979/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "czy przepisy art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn kary pieniężnej i odpowiedzialność za przestępstwo skarbowe z art. 107 § 1 lub wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r., Nr 111, poz. 765 ze zm.) są zgodne z art. 2, art. 30 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?".
Pytanie to zostało zarejestrowane przez Trybunał Konstytucyjny pod sygn. akt P 32/12, przy czym dotyczy ono nie tylko konstytucyjności przepisu art. 89 ustawy o grach hazardowych w zakresie, w jakim dopuszcza możliwość stosowania za ten sam czyn kary pieniężnej i odpowiedzialności za przestępstwo karno-skarbowe, ale także uregulowaniu zawartemu w art. 89 ustawy o grach hazardowych zarzucono naruszenie szeregu zasad konstytucyjnych. Zatem w ocenie Sądu, również zachodzi zależność między wynikiem tego postępowania, a sprawą niniejszą. Problem prawny zawarty w pytaniu jest bowiem analogiczny do zarzutów zawartych w skardze, gdyż chodzi m.in. o możliwość zastosowania art. 89 ustawy o grach hazardowych jako podstawy prawnej wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach bez wymaganego zezwolenia.
[...] w zażaleniu wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a., poprzez jego uchylenie i merytoryczne rozpoznanie skargi bądź alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 p.p.s.a. poprzez zastosowanie fakultatywnego zawieszenia postępowania do czasu udzielenia przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie prawne zawarte w postanowieniu NSA z dnia 15 stycznia 2014 r. w sprawie II GSK, 686/13, podczas gdy dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia ww. postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym i stwierdzenie niekonstytucyjności objętych tym pytaniem prawnym przepisów z art. 14 ust. 1 oraz z art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (dalej: u.g.h.), gdyż istota problemu w niniejszym postępowaniu sprowadza się do oceny skutecznego posiadania przez Skarżącą zezwolenia w okresie objętym ukaraniem, które było wówczas nieostatecznie cofnięte decyzją pierwszoinstancyjną, a zatem do odpowiedzi na pytanie czy Skarżąca legalnie prowadziła działalność na mocy zezwolenia cofniętego decyzją nieostateczną w okresie przed jej uostatecznieniem się, co całkowicie wyprzedza kwestie "niekonstytucyjności" lub "nieskuteczności: przepisów u.h.g., gdyż Skarżąca działała zgodnie z wszystkimi przepisami u.g.h., które mogłyby stanowić przedmiot takiej oceny przez Trybunał Konstytucyjny (działała zgodnie z normą prawną wyrażoną u.g.h., nawet jeśli jest ona niekonstytucyjna czy nieskuteczna), zaś istotność pytania prawnego dla sprawy może się aktualizować dopiero w sytuacji, gdy podmiot działa wbrew (a nie w ramach) przepisom, których prawidłowość jest poddawana ocenie na płaszczyźnie zgodności z regulacjami Konstytucji RP, co czyni zawieszenie tego konkretnego postępowania nieuzasadnionym, jak również powoduje dla skarżącej bardzo dolegliwe konsekwencje majątkowe, zważywszy na (jak dotąd) brak wstrzymania przez Sąd wykonania zaskarżonej kary pieniężnej, wymierzonej tu rażąco nieprawidłowo.
W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy.
Skarżąca Spółka wniosła skargę do WSA w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., dotyczącą kary pieniężnej za urządzanie gier bez zezwolenia, które zostało cofnięte decyzją organu pierwszej instancji (nieostateczną i nieprawomocną), która została zaskarżona odwołaniem, a postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone w okresie objętym ukaraniem.
Zdaniem strony Skarżącej istota problemu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy Spółka w sytuacji, gdy cofnięto jej zezwolenie na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych nieostateczną decyzją, mogła legalnie do momentu jej uostatecznienia prowadzić na mocy tegoż zezwolenia działalność gospodarczą. Innymi słowy zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia zarysowanego sporu prawnego ma odpowiedź na pytanie, czy organ administracji orzekając o nałożeniu kary pieniężnej był związany nieostateczną decyzją podatkową cofającą zezwolenie na urządzenie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko zawarte w zażaleniu, że orzeczenie wydane przez Trybunał Konstytucyjny w wyżej wymienianych sprawach, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, a tym samym nie uzasadnia celowości zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II GZ 69/15).
Dodatkowo należy wspomnieć, że już po dacie wydania kontrolowanego postanowienia wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie o sygn. akt P 4/14 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że "art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, z 2010 r. Nr 127, poz. 857, z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 134, poz. 779, z 2013 r. poz. 1036 oraz z 2014 r. poz. 768 i 1717) są zgodne z: a) art. 2 i art. 7 w związku z art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 20 i art. 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.", a w pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie.
Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania nie został uwzględniony z uwagi na to, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje takiej możliwości (por. postanowienie NSA z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2511/14).
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.