II GZ 573/25

II GZ 573/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II GZ 131/25 - Postanowienie NSA z 2025-03-27
V SA/Wa 3028/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-05-15
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 270, art. 271 pkt 1, art. 279
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 5 ust. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy ze skargi P. w W. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2025 r. sygn. akt II GZ 131/25 w sprawie zażalenia P. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 3028/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 25 czerwca 2024 r. nr POD.503.247.2021.JC.6 w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zwrócić P. w W. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania w kwocie 100 (sto) złotych.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 marca 2025 r., sygn. akt II GZ 131/25 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz - po rozpoznaniu zażalenia P. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 3028/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 25 czerwca 2024 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej – uchylił zaskarżone postanowienie i odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Pismem z dnia 12 lipca 2025 r. P. w W., zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2025 r., sygn. akt II GZ 131/25, zapadłego w wyniku zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2024 r. w sprawie sygn. akt V SA/Wa 3028/24.
Na podstawie art. 270 w zw. z art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) strona skarżąca wniosła o wznowienie postępowania z powodu jego nieważności, ze względu na to, że skład Sądu orzekającego w obu instancjach był sprzeczny z przepisami prawa, w składzie Sądu I instancji orzekał sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, a w składzie Sądu II Instancji sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz którzy - zgodnie z informacjami publicznie dostępnymi - zostali powołani na urząd sędziego na wniosek nowej Krajowej Rady Sądownictwa (tzw. neo-KRS), która została ukształtowana w sposób sprzeczny z zasadami niezależności władzy sądowniczej. Podnosząc zarzut nieważności skarżąca wskazała na art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Konwencja) i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP UE).
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz), Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz Sądu Najwyższego (SN), sposób ukształtowania tejże Krajowej Rady Sądownictwa, a w konsekwencji procedury powoływania sędziów z jej udziałem, budzi poważne wątpliwości co do zgodności z gwarancjami niezawisłości i bezstronności sądu, a tym samym prawa do sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji oraz art. 47 KPP UE.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie postanowień obu instancji i ponowne rozpoznanie sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd postanowił odrzucić skargę o wznowienie postępowania.
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Nadzwyczajny charakter instytucji wznowienia postępowania nakazuje interpretować przyczyny wznowienia postępowania w sposób ścisły.
Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania obowiązkiem Sądu jest dokonanie jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 p.p.s.a. Chodzi zatem o oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie jednej z podstaw wznowienia wymienionych w art. 271 – 273 p.p.s.a., uzasadnienie podstawy wznowienia, a także okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Obowiązkiem Sądu jest też zbadanie, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Sąd administracyjny zobowiązany jest odrzucić skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca wskazała art. 271 pkt 1 p.p.s.a., z którego treści wynika, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Skarżąca podniosła, że zarówno sędzia WSA Konrad Łukaszewicz jak i sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, jako osoby powołane w wadliwej procedurze, nie spełniają kryterium bycia "sądem ustanowionym ustawą", co skutkuje brakiem niezawisłości i bezstronności w rozumieniu przepisów Konstytucji RP, Konwencji oraz KPP UE. W konsekwencji, skład sądu, w którym orzekał sędzia WSA Konrad Łukaszewicz oraz sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, był sprzeczny z przepisami prawa, co stanowi bezwzględną przesłankę nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a.
Na wstępie należy wyjaśnić, że okoliczności, na które wskazuje autor skargi o wznowienie postępowania, były już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniach z dnia 6 maja 2025 r., sygn. akt I GSK 377/25 oraz z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt I GSK 9/25. W orzeczeniach tych NSA stwierdził, że w postępowaniu o wznowienie postępowania nie może dokonywać oceny prawidłowości powołania sędziego. Skarga o wznowienie postępowania nie służy bowiem kontroli działań Prezydenta podejmowanych w ramach jego konstytucyjnych kompetencji, określonych w art. 179 Konstytucji RP. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prawne wyrażone we wspomnianych orzeczeniach, uznając że jest ono trafne również w okolicznościach tej sprawy.
Wymaga podkreślenia, że uczestnictwo w składzie sądu osoby nieuprawnionej oznacza przykładowo: uczestnictwo osoby niepełniącej funkcji sędziego, uczestnictwo w składzie orzekającym sędziego z innego sądu, poza przypadkami przewidzianymi ustawowo. Osobą nieuprawnioną jest w szczególności osoba, która zgodnie z przepisami ustawy nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Uprawnienia do orzekania w składach konkretnego sądu administracyjnego wynikają z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym lub delegacji do orzekania w określonym sądzie (por. postanowienia NSA z dnia: 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1543/07; 26 września 2014 r., sygn. akt I OSK 636/14).
Mając na uwadze regulacje ustrojowe sądownictwa administracyjnego, osobą nieuprawnioną jest osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a.) lub ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, jednak nie został powołany na stanowisko sędziego, a także osoba, która zgodnie z ustawą nie ma uprawnień do orzekania w danym sądzie administracyjnym. Uprawnienia do orzekania w składach danego sądu administracyjnego wynikają z faktu otrzymania nominacji na określone stanowisko we wskazanym sądzie administracyjnym lub delegacji do orzekania w określonym sądzie. Przez akt powołania osoba staje się sędzią, czyli jest uprawniona do orzekania. Akt powołania jest aktem kształtującym status sędziego – osoba powołana przez Prezydenta RP jest uprawniona do orzekania w określonym sądzie (zob. postanowienie NSA z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1543/07).
Zgodnie z art. 179 Konstytucji RP, sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na czas nieoznaczony. Tę normę konstytucyjną w sądownictwie administracyjnym realizuje art. 5 ust. 1 p.u.s.a., z którego wynika, że sędziów sądów administracyjnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim powołuje Prezydent, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Akt powołania sędziego stanowi konstytucyjną i ustawową kompetencję Prezydenta, która nie wymaga kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów (art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP).
Pozycja ustrojowa Prezydenta RP została określona w Konstytucji RP. Konstytucja zalicza wprawdzie Prezydenta do organów władzy wykonawczej (art. 10 ust. 2 Konstytucji RP), ale nie oznacza to, że należy on do organów administracji publicznej. W zakresie, w jakim Prezydent RP działa jako głowa Państwa Polskiego, symbolizując majestat Państwa, jego suwerenność, wykracza poza sferę działalności administracyjnej. Kompetencja Prezydenta RP określona w art. 179 Konstytucji RP traktowana jest jako uprawnienie osobiste (prerogatywa) Prezydenta, a zarazem sfera jego wyłącznej gestii i odpowiedzialności (vide: wyrok TK z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt K 18/09, OTK-A 2012/6/63; postanowienia NSA z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt: I OSK 1876/12, I OSK 1877/12, I OSK 1889/12).
Powoływanie sędziów przez Prezydenta RP nie jest uprawnieniem z zakresu administracji publicznej, lecz stosowaniem norm konstytucyjnych. Jest to rozstrzygnięcie dyskrecjonalne Prezydenta PR, mieszczące się w zakresie jego osobistej prerogatywy. Spełnienie przez kandydata wymogów określonych w przepisach prawa nie oznacza uprawnienia do powołania przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego.
W ramach kompetencji Prezydenta RP z art. 179 Konstytucji RP mieści się uprawnienie do odmowy uwzględnienia wniosku KRS. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma sporu co do tego, że prawo odmowy powołania sędziego powinno być rezultatem wykonywania przez Prezydenta zadań, jakie postawiła przed nim Konstytucja, a więc czuwania nad przestrzeganiem Konstytucji, stania na straży suwerenności państwa, nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium. Jak to wyżej podniesiono Prezydent RP ma prawo odmowy uwzględnienia wysuniętych przez KRS wniosków, jeżeli sprzeciwiłaby się one wartościom, na straży których postawiła go Konstytucja (vide: wyrok TK z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt K 18/09, Paweł Sarnecki [w:] "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz", pod red. L. Garlickiego, pkt 10 do art. 126).
Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a., a w konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił tę skargę na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. O zwrocie wpisu uiszczonego od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.