II GZ 56/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-13
NSAAdministracyjneWysokansa
wznowienie postępowaniapostępowanie sądowoadministracyjneterminy procesowepomoc prawnazwolnienie od kosztówbrak reprezentacjipozbawienie możności działaniaNSAbadania lekarskie

NSA odrzucił skargę o wznowienie postępowania z powodu uchybienia trzymiesięcznego terminu na jej wniesienie.

Skarżący P. K. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem NSA z dnia 8 listopada 2022 r. (sygn. akt II GZ 396/22), opierając ją na zarzucie pozbawienia możności działania i braku należytej reprezentacji z powodu naruszenia przepisów o przyznaniu pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że skarga została wniesiona po upływie trzymiesięcznego terminu, który należy liczyć od dnia dowiedzenia się przez stronę o prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie, a nie od daty późniejszego kontaktu z pełnomocnikiem.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę P. K. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem NSA z dnia 8 listopada 2022 r. (sygn. akt II GZ 396/22), które oddaliło zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Krakowie o odrzuceniu jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarga o wznowienie była oparta na art. 271 pkt 2 p.p.s.a., wskazując na pozbawienie strony możności działania i brak należytej reprezentacji wskutek naruszenia przepisów o przyznaniu pomocy prawnej. Skarżący argumentował, że jego trudna sytuacja materialna i zdrowotna uniemożliwiła mu skuteczne działanie w postępowaniu, a późniejsze ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie z kosztów potwierdzało zasadność jego wcześniejszych wniosków. Naczelny Sąd Administracyjny, badając skargę w trybie art. 280 § 1 p.p.s.a., stwierdził uchybienie trzymiesięcznemu terminowi do jej wniesienia. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a., termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie. W tej sprawie był to dzień doręczenia postanowienia NSA z dnia 8 listopada 2022 r., tj. 23 stycznia 2023 r. Skarga została wniesiona 24 stycznia 2025 r., co oznacza znaczące przekroczenie terminu. Sąd zaznaczył, że późniejsze ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania, a skarżący sam pozbawił się możności działania swoimi zaniechaniami w toku postępowania. W konsekwencji, skarga o wznowienie postępowania została odrzucona jako spóźniona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga została wniesiona po upływie trzymiesięcznego terminu.

Uzasadnienie

Termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania, gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie, a nie od daty późniejszego kontaktu z pełnomocnikiem czy uzyskania informacji o przyczynach wznowienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 271 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 277

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 280 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 270 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 112

Ustawa Kodeks cywilny

Terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, a termin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu.

p.p.s.a. art. 83 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po terminie.

Odrzucone argumenty

Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie, licząc od daty kontaktu z pełnomocnikiem lub uzyskania informacji o przyczynach wznowienia. Naruszenie przepisów o przyznaniu pomocy prawnej i brak należytej reprezentacji stanowiły podstawę do wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

zasada niewzruszalności prawomocnych orzeczeń sądowych przepisy określające warunki umożliwiające ich uchylenie lub zmianę winny być traktowane jako wyjątki wykładane w sposób ścisły Katalog podstaw wznowieniowych [...] ma charakter zamknięty Skarga o wznowienie postępowania nie jest narzędziem służącym zapewnieniu jednolitości orzeczeń sądowych Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona Odbiór przez skarżącego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie umiejscawia w czasie jego własną i ujawnioną w aktach sprawy główną czynność prawną, która nie pozostaje bez znaczenia dla dalszych działań podjętych w ramach chęci zastosowania trybu wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnie.

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w kontekście pozbawienia możności działania i braku należytej reprezentacji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchybienia terminowi w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie terminów procesowych, nawet w sytuacjach, gdy strona czuje się pokrzywdzona i pozbawiona możliwości obrony. Podkreśla rygoryzm procedury sądowoadministracyjnej.

Termin na wznowienie postępowania: kiedy nawet słuszne racje nie wystarczą?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GZ 56/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II GZ 396/22 - Postanowienie NSA z 2022-11-08
III SA/Kr 835/21 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2021-11-15
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 83 § 1, art. 270, art. 271 pkt 2, art. 277, artt. 280 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1740
art. 112
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy ze skargi P. K. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II GZ 396/22 w sprawie zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 835/21 w zakresie odrzucenia skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr SKO.UP/4121/50/2021 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II GZ 396/22, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił zażalenie P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 835/21 o odrzuceniu jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2021 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA stwierdził, że Sąd I instancji odrzucił skargę P. K. na powyższą decyzję SKO w Krakowie z uwagi na nieuzupełnienie w terminie – pomimo skutecznie doręczonego wezwania – braku fiskalnego w postaci wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił również, że przedmiotem rozpoznania przez WSA był także wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie uwzględniono żądania strony.
Pismem z dnia 24 stycznia 2025 r. P. K., zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II GZ 396/22, a wynikowo również o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2021 r., sygn. III SA/Kr 835/21 również w zakresie postępowania wpadkowego w przedmiocie postanowienia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z dnia 10 września 2021 r., na mocy którego oddalono wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżący wniósł o uchylenie w całości ww. postanowień, przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a nieopłaconej ani w części, ani w całości.
Ponadto skarżący zażądał dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z: 1) akt postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2021 r., nr SKO.UP/4121/50/2021 – z wnioskiem o dołączenie ich do przedmiotowego postępowania; 2) akt postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 835/21 oraz akt związkowych w przedmiocie rozpoznania składanych przez skarżącego wniosków o przyznanie mu prawa pomocy (m. in. sygn. akt III SPP/Kr 207/24) – z wnioskiem o dołączenie ich do przedmiotowego postępowania; 3) kopii listu skierowanego do skarżącego przez pełnomocnika z urzędu; 4) kopii potwierdzenia nadania oraz odbioru korespondencji przez skarżącego – celem wykazania daty powzięcia przez skarżącego informacji o podstawach uzasadniających wznowienie postępowania; 5), 6) i 7) kart wizyt lekarskich skarżącego z dnia: 26 października 2020 r., 29 listopada 2021 r. oraz 6 grudnia 2021 r; 8) salda na rachunku bankowym skarżącego z dnia 10 września 2021 r., celem wykazania: podstaw uzasadniających wznowienie postępowania, braku należytej reprezentacji skarżącego w postępowaniu, pozbawienia skarżącego możności należytego działania wskutek naruszenia przepisów w zakresie przyznania pomocy prawnej, braku możliwości podniesienia przez skarżącego oraz pełnomocnika z urzędu zarzutu braku należytej reprezentacji, daty powzięcia przez skarżącego informacji o podstawach wznowienia postępowania, sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego, konieczności merytorycznego rozpoznania złożonej przez skarżącego skargi, w tym przeprowadzenia powołanych przez skarżącego wniosków dowodowych.
Skarga o wznowienie postępowania została oparta na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący podkreślił, że w ramach postępowania toczącego się przed WSA wielokrotnie składał wnioski o ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które notorycznie były oddalane mimo jego bardzo złej sytuacji materialnej i zdrowotnej, która uniemożliwiła mu samodzielne branie udziału i podejmowanie aktywności merytorycznej w toczącym się postepowaniu, jak również uniemożliwiła pokrywanie kosztów postępowania. W sprawie o sygn. akt III SA/Kr 835/21 strona wniosła o przyznanie prawa pomocy, jednakże referendarz postanowieniem z dnia 10 września 2021 r. oddalił przedmiotowy wniosek, a tym samym to właśnie rozstrzygnięcie stanowiło bezpośrednią przyczynę pozbawienia skarżącego należytej reprezentacji oraz możliwości działania w postepowaniu. Zważając jednak na wydane w sprawie orzeczenia co do meritum, jako niezbędne jawi się wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a dopiero wynikowo wznowienie postępowania przed WSA.
W uzasadnieniu skargi o wznowienie postepowania podniesiono również, że w momencie odebrania przez skarżącego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący w żadnej mierze nie miał wiedzy o terminologii prawniczej, w tym charakterystycznej dla postępowania sądowoadministracyjnego. Nie miał zatem wiedzy o skutkach jakie wiążą się z "odrzuceniem" skargi, nie rozumiał treści przesyłanych mu pism, a w kontekście pouczeń nie znał swojej roli procesowej, stąd też wielokrotnie wnosił o przyznanie prawa pomocy. Zatem z powodu braku wiedzy prawniczej strona nie mogła w sposób skuteczny podejmować się ochrony swoich praw w postepowaniu. Zdaniem skarżącego, istotnym jest fakt, iż już w dacie wezwania go do uiszczenia wpisu sądowego istniały podstawy wynikające z jego trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej, uzasadniające zwolnienie go od kosztów oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pomimo, iż jego sytuacja życiowa jest tak samo zła jak na etapie składania poprzednich wniosków, skarżący został obecnie zwolniony z kosztów sądowych i ustanowiona została dla niego pomoc pełnomocnika. Z uwagi jednak na upływ terminów procesowych, ochrony swych praw może dochodzić jedynie w drodze skargi o wznowienie zakończonych postepowań.
Skarżący podkreślił, że postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt III SPP/Kr 207/24, został zwolniony od kosztów sądowych oraz ustanowiono mu adwokata mimo, iż jego sytuacja na przestrzeni lat była tak samo złą jak obecnie . W jego ocenie winno to skutkować wyznaczeniem pełnomocnika z urzędu i zwolnienie z kosztów sądowych już na etapie wniesienia skargi do WSA, kiedy nie był w stanie pokryć wpisu od tej skargi w wysokości 200 zł.
Wnoszący skargę o wznowienie wskazał, iż jako osoba, która nie była należycie reprezentowana (brak pełnomocnika z urzędu) oraz która wskutek naruszenia przepisów prawa w zakresie przyznania prawa pomocy, tj. art. 243 p.p.s.a. i następne była pozbawiona możności działania wobec niemożności pokrywania kosztów sądowych w żadnym zakresie, jak również z uwagi na niemożność osobistego działania w sprawie przez wzgląd na stan zdrowia, posiada obecnie legitymację do wystąpienia z przedmiotową skargą. Okoliczności zrealizowania przesłanki z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. zaistniały zatem zarówno na etapie postępowania przed WSA, jak i przed NSA. Wskazując na stanowisko zaprezentowane w orzecznictwie, strona podniosła, że niemożność działania jest pozbawieniem możliwości podejmowania czynności procesowych, co jest wyrazem naruszenia procedury, polegającym na tym, że podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu lecz został go w praktyce pozbawiony. Dla zaistnienia przesłanki wznowieniowej z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. niezbędne jest zatem wykazanie 3 elementów: naruszenia przepisów prawa, pozbawienia strony możliwości działania oraz związku przyczynowego między tymi elementami. Strona podniosła, że w rozpoznawanej sprawie istnieje związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem przepisów a pozbawieniem możliwości działania.
W odniesieniu do terminu na wniesienie skargi o wznowienie skarżący stwierdził, że pełnomocnik z urzędu po otrzymania zarządzenia Dziekana ORA z dnia 29 października 2024 r. wydanego w wykonaniu postanowienia WSA w Krakowie z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt II SPP/Kr 207/24, pismem z dnia 25 listopada 2024 r. zwrócił się do skarżącego z prośbą o kontakt celem omówienia wszelkich spraw związanych z postepowaniem, ustalenia wspólnego stanowiska w sprawie i ewentualnego przygotowania merytorycznego stanowiska do WSA. Kolejno 6 grudnia 2024 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami postępowania, zaś 13 grudnia 2024 r. spotkał się ze skarżącym. Jako datę powzięcia informacji o przyczynach uzasadniających wznowienie postępowania, a to braku należytej reprezentacji skarżącego oraz pozbawienia go możliwości działania wskutek naruszenia przepisów prawa w zakresie przyznania prawa pomocy, przyjęto datę odbioru korespondencji przez skarżącego od pełnomocnika w dniu 2 grudnia 2024 r. Data ta podawana jest z ostrożności procesowej, bowiem najbardziej adekwatną datą powzięcia wszelkich informacji przez skarżącego jest data spotkania z pełnomocnikiem w dniu 13 grudnia 2024 r. W związku z powyższym wnoszący skargę o wznowienie postepowania uznał, iż został zachowany trzymiesięczny termin umożliwiający złożenie tej skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na gruncie procedury sądowoadministracyjnej obowiązuje zasada niewzruszalności prawomocnych orzeczeń sądowych, zaś przepisy określające warunki umożliwiające ich uchylenie lub zmianę winny być traktowane jako wyjątki wykładane w sposób ścisły. Istota nadzwyczajnego trybu wznowieniowego polega na przysługującym, poza tokiem instancyjnym, środku prowadzącym do zniesienia wadliwego procesu i reasumpcji orzeczenia zapadłego w sprawie orzeczeniem nowym, wydanym po rozpoznaniu sprawy w granicach zakreślonych podstawą wznowienia. Nadzwyczajny charakter skargi o wznowienie postępowania i jej ściśle określony zakres możliwego zastosowania, implikuje konieczność podporządkowania skargi szczególnym rygorom, zarówno co do formy, treści, jak i terminu dopuszczalności złożenia tego środka zaskarżenia. Jako wysoce sformalizowany środek kontroli nadzwyczajnej, sporządzany przez profesjonalnego pełnomocnika, winien cechować się wysokim stopniem szczegółowości i konsekwentnie podlegać rygorystycznemu badaniu ze strony sądu.
Stosownie do art. 270 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem w przypadkach przewidzianych w Dziale VII ustawy procesowej sądów administracyjnych.
Katalog podstaw wznowieniowych został zawarty w art. 271-273 p.p.s.a. i ma charakter zamknięty, co oznacza, iż jakiekolwiek okoliczności niewypełniające którejkolwiek z sytuacji taksatywnie wymienionych w ww. przepisach nie mogą stanowić oparcia dla skargi o wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie postępowania nie jest narzędziem służącym zapewnieniu jednolitości orzeczeń sądowych (również w sprawach tożsamych faktycznie i prawnie), ani nie stanowi alternatywy dla kolejnej - nieistniejącej - merytorycznej kontroli instancyjnej zapadłego orzeczenia. Omawianego środka zaskarżenia nie można utożsamiać jako środka do kwestionowania prawomocnego orzeczenia sądu ostatniej instancji tylko z tego powodu, iż nie odpowiada prawu lub nie wpisuje się w oczekiwania strony.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę o wznowienie postępowanie stoi na stanowisku, że wskazanie podstaw wznowienia oraz ich uzasadnienie, jak również okoliczności świadczących o zachowaniu terminu do wniesienia omawianego środka zaskarżenia, są elementami obligatoryjnymi skargi o wznowienie, których brak prowadzi do niemożności merytorycznego rozpoznania żądań skarżącego w trybie wznowieniowym oraz obliguje sąd do zastosowania sankcji w postaci odrzucenia skargi o wznowienie. Powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiada utrwalonej linii orzeczniczej w podobnych sprawach (tytułem przykładu: postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II GSK 2727/21, postanowienie NSA z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 347/08; postanowienie NSA z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 277/10; postanowienie SN z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I CZ 3/15; postanowienie SN z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt V CZ 79/17).
Jedną z podstaw domagania się wznowienia postępowania jest przypadek opisany w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., na której to podstawie swoje żądnie oparł skarżący, a który to przepis stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania /.../. Skarżący podnosił w wywiedzionej skardze, że wskutek naruszenia przepisów w zakresie przyznania pomocy prawnej pozbawiony był możności należytego działania oraz należytej reprezentacji.
Przed przystąpieniem jednak do zbadania, czy okoliczności stanowiące w ocenie strony podstawę skargi o wznowienie postępowania faktycznie wystąpiły i mogą skutkować wznowieniem postępowania, należy dokonać badania wstępnego. Jak bowiem stanowi przepis art. 280 § 1 p.p.s.a., Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, a w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
W rozpoznawanej sprawie w toku badania wstępnego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżący uchybił terminowi przewidzianemu na jej wniesienie, który należy odczytywać z art. 277 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, przy czym istotne znaczenie ma w tym kontekście zdanie drugie przywołanej regulacji, bowiem termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skoro skarżący przyjął za podstawę wznowienia postępowania art. 271 pkt 2 p.p.s.a., tj. pozbawienie go możności działania i brak należytej reprezentacji, uznać należało, że termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem NSA z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II GZ 396/22, winien być liczony od dnia, w którym skarżący dowiedział się o tym orzeczeniu, bowiem to właśnie ono kończyło postępowanie sądowoadministracyjne, w którym zdaniem skarżącego pozbawiono go możności działania.
Tym samym, jak wynika z treści art. 277 zd. 2 p.p.s.a., przy przyjęciu za podstawę wznowienia postepowania braku możności działania lub braku należytej reprezentacji, to właśnie od daty dowiedzenia się przez stronę o orzeczeniu kończącym postępowanie sądowoadministracyjne w normalnym toku instancji należy liczyć termin przewidziany ustawą p.p.s.a. na złożenie skargi o wznowienie postępowania. Jak bowiem wywiedziono powyżej, można żądać wznowienia postępowania tylko takiego, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem (art. 270 p.p.s.a.). Przedstawiony w doktrynie pogląd odnośnie tej materii wyraźnie akcentuje, iż jeżeli podstawą wznowienia postępowania jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, a zatem podstawa określona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., to trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego, bowiem tylko takie orzeczenie może być kwestionowane w drodze tego środka zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 1237/05 oraz J. P. Tarno, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006 r., s. 556).
Mając na uwadze powyższe wywody stwierdzić należało, że właśnie od daty doręczenia skarżącemu postanowienia NSA z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II GZ 396/22, tj. od dnia 23 stycznia 2023 r. rozpoczął bieg trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania. Nie może bowiem zejść z pola widzenia ani Naczelnego Sądu Administracyjnego, ani strony skarżącej, że postanowienie to było orzeczeniem kończącym postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie zainicjowanej skargą strony na decyzję SKO w Krakowie wydaną w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Wskazany termin trzymiesięczny winien być zatem liczony właśnie od dowiedzenia się przez skarżącego o orzeczeniu prawomocnym, nie zaś – jak wadliwie wskazuje pełnomocnik w skardze o wznowienie – od daty powzięcia informacji o przyczynach uzasadniających wznowienie postępowania, czyli od daty odbioru przez skarżącego korespondencji od pełnomocnika, tj. od 2 grudnia 2024 r., ani też od daty powzięcia wszelkich informacji przez skarżącego, czyli od daty spotkania z pełnomocnikiem z urzędu, który przekazał stronie fotokopię akt sprawy, tj. od dnia 13 grudnia 2024 r. (vide: strona 10 skargi o wznowienie postępowania – karta akt sądowych nr 11). Żaden przepis w aktualnym stanie prawnym nie wprowadza dodatkowej przesłanki w postaci wiedzy strony o przysługującym jej prawie do skarżenia w trybie wznowieniowym prawomocnych rozstrzygnięć sądu, a zatem nie daje możliwości takiego obliczania terminu na złożenie skargi o wznowienie postępowania i uzależniania rozpoczęcia jego biegu od wskazanych działań pełnomocnika. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym o prawomocnym orzeczeniu kończącym postępowanie dowiedziała się strona /.../, która to reguła – co należy przypomnieć - wprost wynika z treści art. 277 zd. 2 p.p.s.a. Nie ma więc racji pełnomocnik skarżącego twierdząc, że termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego rozpoczął bieg w momencie powzięcia przez stronę informacji czy to o przyczynach wznowienia, czy też powzięcia wszelkich innych wiadomości o sprawie, przekazanych skarżącemu podczas spotkania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjmując, że termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania rozpoczął bieg 23 stycznia 2023 r., tj. w dniu odebrania przez skarżącego postanowienia NSA z 8 listopada 2022 r., a data odbioru prawomocnego orzeczenia jest jedyną miarodajną datą do liczenia trzymiesięcznego terminu na złożenie tego środka zaskarżenia ze wskazanej podstawy wznowieniowej, skargę o wznowienie postepowania należało uznać za spóźnioną i jako taką w konsekwencji odrzucić. Odbiór przez skarżącego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie umiejscawia w czasie jego własną i ujawnioną w aktach sprawy głównej czynność prawną, która nie pozostaje bez znaczenia dla dalszych działań podjętych w ramach chęci zastosowania trybu wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnie.
Upływ terminu należało zaś liczyć zgodnie z regulacją określoną w art. 83 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 112 zdanie pierwsze ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1061), a więc według zasady, że terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego /.../, przy czym termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu /.../. Skoro więc bieg trzymiesięcznego terminu rozpoczął się w dniu 23 stycznia 2023 r., to jego upływ nastąpił w dniu 23 kwietnia 2023 r. Ustalenie prawidłowej daty rozpoczęcia i zakończenia biegu terminu miało więc zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie, bowiem skargę o wznowienie postępowania wniesioną w dniu 24 stycznia 2025 r., a zatem po blisko dwóch latach od zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego prawomocnym orzeczeniem NSA należało uznać za spóźnioną i jako taką odrzucić.
Niezależnie od powyższych rozważań, jedynie na marginesie należy wyjaśnić, że przedmiotem skargi o wznowienie postępowania jest orzeczenie sądu, w odróżnieniu od przedmiotu wznowienia, którym jest skonkretyzowane postępowanie, a w jego ramach akt decyzyjny w postaci wyroku bądź postanowienia (zob. M. Manowska, Wznowienie postępowania, s. 83). Zważywszy zaś na to, iż przedmiotem wznowienia jest wcześniejsze postepowanie sądowe, wszelkie okoliczności zaszłe już po uprawomocnieniu się orzeczenia nie mogą być brane pod uwagę w ramach dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania (vide: W. Piątek, Wznowienie postępowania, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 2, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2023, s. 543). Z przedstawionego stanowiska doktryny wynika, że późniejsze ustanowienie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu mocą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt III SPP/Kr 207/24, nie mogłoby stanowić podstawy wznowienia z powodu pozbawienia strony możności działania w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt III SA/Kr 835/21, zakończonym prawomocnie postanowieniem NSA z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt II GZ 396/22. W toku prowadzonego wówczas postępowania strona miała możliwość działania, nie pozbawiono jej również możliwości wnioskowania o przyznanie prawa pomocy, jednakże z uwagi na brak współpracy z Sądem I instancji i wielokrotny brak nadsyłania na wezwanie WSA dokumentów obrazujących pełną sytuację finansową skarżącego, jego wnioski były oddalane. W tej materii znaczenie mają obiektywne okoliczności sprawy, bowiem swoimi zaniechaniami skarżący w toku postępowania, którego aktualnie domaga się wznowienia, sam pozbawił się możności działania. Jak zaś wynika ze stanowiska doktryny, jeżeli strona sama pozbawi się możności działania, wówczas nie zaistnieje podstawa wznowienia z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. (por. W. Piątek, Wznowienie postępowania, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 2, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2023, s. 547).
Mając na względzie ogół powyższej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI