II GZ 55/09

II GZ 55/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-03-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kisielewicz
Edward Kierejczyk
Janusz Drachal /sprawozdawca/
Janusz Trzciński /przewodniczący/
Józef Waksmundzki
Rafał Batorowicz
Wojciech Chróścielewski
Symbol z opisem
6204 Środki farmaceutyczne i  materiały medyczne oraz nadzór farmaceutyczny
Hasła tematyczne
Organizacje społeczne
Sygn. powiązane
III SA/Łd 543/08 - Wyrok WSA w Łodzi z 2010-04-30
II GSK 1018/10 - Wyrok NSA z 2011-10-13
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 33 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Publikacja w u.z.o.
ONSAiWSA z 2010 r. nr 2, poz.23
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Janusz Trzciński Sędziowie NSA: Rafał Batorowicz Wojciech Chróścielewski (współsprawozdawca) Janusz Drachal (sprawozdawca) Edward Kierejczyk Andrzej Kisielewicz Józef Waksmundzki Protokolant: Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 28 września 2009 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego na rozprawie w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia "P. R. L. R." z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 543/08 w zakresie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia "P. R. L. R." z siedzibą w G. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi "A. – F. L." Spółki z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia produktu do obrotu handlowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 543/08 i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł.
Uzasadnienie
I. Pismem z dnia 17 listopada 2008 r. Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w G. (dalej jako: Stowarzyszenie), wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w sprawie ze skargi "A." [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r., utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji (Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P.).
W złożonym wniosku Stowarzyszenie wskazało, iż sprawa dotyczy zakresu jego statutowej działalności – tj. działalności na rzecz odpowiedniego rozwoju rynku leków roślinnych. Postawione cele, Stowarzyszenie realizuje poprzez: zabieranie głosu i wyrażanie swojego stanowiska na forum publicznym; działalność wydawniczą, wystawienniczą i prasową; organizowanie spotkań, szkoleń, konkursów i konferencji; reprezentowanie interesów członków przed organami państwowymi i uczestniczenie w procesie legislacyjnym; współpracę z organami administracji publicznej oraz innymi instytucjami i podmiotami; udzielanie rady, informacji oraz pomocy rzeczowej i finansowej podmiotom zajmującym się wytwarzaniem, wprowadzeniem do obrotu i obrotem lekami roślinnymi; prowadzenie i wspomaganie działalności badawczej i naukowej, a także prowadzenie innych działań sprzyjających realizacji celów statutowych Stowarzyszenia.
Tak sformułowane statutowe cele powodują, w ocenie Stowarzyszenia, iż może ono brać udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi "A." [...]. Za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przemawiać ma również interes społeczny określony w art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej jako k.p.a.), przy czym Stowarzyszenie podważyło możliwość stosowania tej przesłanki na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. Niezależnie od tego, zdaniem Stowarzyszenia, za jego udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przedmiotowej sprawie przemawiają dwojakiego rodzaju interesy. Po pierwsze, interes pacjentów - konsumentów produktów pochodzenia roślinnego mających działanie lecznicze, po drugie, zapewnienie uczciwej konkurencji na rynku leków roślinnych. Istnieje zatem interes społeczny w dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.
Ponadto w piśmie z dnia 2 grudnia 2008 r., Stowarzyszenie wskazało iż z uwagi na fakt, iż zrzesza ono przedstawicieli środowiska naukowego oraz specjalistów w zakresie wiedzy o lekach roślinnych, realizacja postawionych celów przebiegać będzie w sposób kompetentny, obiektywny, opiniotwórczy i niezależny.
Odnosząc się do zgłoszonego wniosku organ administracji publicznej wniósł o jego uwzględnienie, nie uzasadnił jednak zajętego w tym zakresie stanowiska.
Strona skarżąca domagała się odmownego załatwienia wniosku podnosząc, iż sprawa nie dotyczy - jej zdaniem - zakresu statutowej działalności Stowarzyszenia. W statucie nie wymienia się bowiem uczestnictwa w postępowaniach sądowoadministracyjnych jako sposobu realizacji działalności na rzecz odpowiedniego rozwoju rynku leków roślinnych. Za udziałem Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przemawia też interes społeczny. Prezes Zarządu Stowarzyszenia – T. P., prowadzi bowiem (pod firmą [...] w S. G.), działalność gospodarczą konkurencyjną wobec skarżącej. Podmiot ten wprowadził do obrotu odpowiednik produktu skarżącej. Pomiędzy tymi podmiotami toczy się spór sądowy o zaniechanie czynów nieuczciwej konkurencji. Stowarzyszenie jest zatem zainteresowane w utrudnieniu prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę skarżącą, co wyklucza możliwość uznania, iż za jego przystąpieniem do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym przemawia interes społeczny. Nadto skarżący wskazał, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym, oprócz przesłanek wynikających z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej także p.p.s.a.), stosować należy również przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a.
Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. (sygn. akt III SA/Łd 543/08), odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, iż przy ocenie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym należy uwzględnić zarówno przepis art. 33 § 2 p.p.s.a., jak również przepis art. 31 § 1 k.p.a. W celu dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu muszą zatem zostać spełnione przesłanki określone w obu wymienionych przepisach. Nieracjonalne byłoby bowiem takie rozumienie przepisu art. 33 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym organizacja społeczna nie mogłaby uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie są spełnione warunki określone w art. 31 § 1 k.p.a., zaś dopuszczona zostanie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powyższe prowadzi do wniosku, iż organizacja społeczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, może zgłosić swój udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności i gdy przemawia za tym interes społeczny, o którym stanowi przepis art. 31 § 1 k.p.a. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OZ 339/04 (niepublikowane) i w postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OZ 340/04 (ONSAiWSA z 2004 r. nr 3, poz. 52), a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 916/05 (Lex nr 178687).
Zdaniem Sądu, udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowym uzależniony jest od spełnienia łącznie dwóch przesłanek tj.: sprawa musi dotyczyć zakresu statutowej działalności organizacji społecznej, a także za udziałem organizacji społecznej musi przemawiać interes społeczny. Stowarzyszenie - jak stwierdził Sąd pierwszej instancji - nie spełnia drugiej z tych przesłanek. Pojęcie "interesu społecznego" nie zostało zdefiniowane, w związku z tym w każdej sprawie wnioskodawca winien w możliwie pełny sposób określić na czym ten interes polega i wykazać, że posiada go w konkretnej sprawie.
W doktrynie podkreśla się, iż udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad toczącym się postępowaniem w indywidualnej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest natomiast pogląd, iż nie można mówić o interesie społecznym w sytuacji, gdy członkowie organizacji społecznej sami prowadzą działalność gospodarczą lub wchodzą w skład organów prowadzących taką działalność (zarząd, rada nadzorcza) i są zainteresowani ze względów konkurencyjnych, utrudnieniem działalności gospodarczej przez inne podmioty.
Stowarzyszenie w obszernym wniosku podniosło, iż działa w interesie pacjentów - konsumentów produktów pochodzenia roślinnego. W przypadku produktów leczniczych wprowadzenie ich do obrotu musi być poprzedzone weryfikacją, istnieją ograniczenia w zakresie ich dystrybucji i reklamy, zaś każdy taki produkt musi informować o przeciwwskazaniach, ostrzeżeniach i interakcjach. W przypadku suplementów diety takich rygorystycznych ograniczeń nie ma. Nadto Stowarzyszenie podniosło, iż działa w interesie ochrony uczciwej konkurencji na rynku leków roślinnych. Nie można bowiem mówić o uczciwej konkurencji w sytuacji, gdy niektóre podmioty produkują preparaty pochodzenia roślinnego, mające charakter leku, wprowadzają je na rynek przestrzegając wszelkich wymogów związanych z dopuszczeniem leku do obrotu i ponosząc związane z tym koszty, zaś inne podmioty, wytwarzające takie same lub bardzo zbliżone preparaty, wprowadzają je do obrotu jako suplement diety, ponosząc dużo mniejsze koszty.
We wniosku Stowarzyszenie pominęło jednak okoliczność, iż jego założycielem i prezesem zarządu jest T. P., który prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Podmiot ten prowadzi działalność konkurencyjną wobec strony skarżącej i już kiedyś domagał się dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. T. P. jako założyciel i Prezes zarządu Stowarzyszenia oraz osoba prowadząca konkurencyjną działalność gospodarczą jest - zdaniem Sądu - osobiście zainteresowany rozstrzygnięciem niniejszej sprawy na niekorzyść strony skarżącej. O zainteresowaniu tym świadczą wcześniejsze próby domagania się dopuszczenia go do udziału w postępowaniu, postępowanie przed sądem gospodarczym oraz szereg pism procesowych składanych przez Stowarzyszenie. Analiza treści tych pism wskazuje, iż Stowarzyszenie jest zainteresowane jak najszybszym wyeliminowaniem z obrotu handlowego "Tabletek [...]", będących produktem konkurencyjnym dla podobnych tabletek produkowanych przez firmę T. P. WSA uznał, iż jest nie do zaakceptowania sytuacja, w której osoba prowadząca konkurencyjną działalność w zakresie preparatów pochodzenia roślinnego, jako Prezes Stowarzyszenia, miałaby dostęp do materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w tym do wszelkiego rodzaju opinii dotyczących spornego preparatu różnych jednostek i urzędów oraz dokumentów związanych z funkcjonowaniem konkurencyjnej firmy. Prezes Stowarzyszenia, jako osoba prowadząca działalność konkurencyjną jest przede wszystkim zainteresowany, aby jak najszybciej wyeliminować z rynku konkurencyjny produkt.
W przekonaniu Sądu pierwszej instancji, prowadzenie działalności konkurencyjnej wobec strony skarżącej przez Prezesa zarządu Stowarzyszenia wyklucza możliwość uznania, iż za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym przemawia interes społeczny.
Wydane przez WSA w Ł. postanowienie, Stowarzyszenie zaskarżyło w całości wnosząc o jego uchylenie i dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zakwestionowano pogląd Sądu pierwszej instancji, iż na gruncie art. 33 § 2 p.p.s.a. przesłanką dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest także to, by za jej udziałem przemawiał interes społeczny. Wymieniony przepis, ani też żaden inny przepis p.p.s.a., nie warunkuje możliwości wzięcia udziału przez organizację społeczną w sprawie sądowoadministracyjnej, od tego, by za jej dopuszczeniem przemawiał interes społeczny.
Pogląd WSA w Ł. na powyższą problematykę nie jest powszechnie akceptowany, wzbudza kontrowersje i spotkał się ze zdecydowaną krytyką w doktrynie (por. glosy do postanowienia NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt OZ 340/04; J. Zimmermann OSP 2005/4/51 i D. Sylwestrzak Przegląd Sądowy 2006/6/169, a także stanowisko M. Niezgódki-Medek zaprezentowane w publikacji Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters-Kluwer 2006, s. 88).
Zdaniem Stowarzyszenia, wyczerpująca regulacja zawarta w p.p.s.a. nie zezwalała na rozszerzenie katalogu przesłanek warunkujących udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd pierwszej instancji dopuścił się zatem naruszenia art. 33 § 2 p.p.s.a. odmawiając dopuszczenia wnioskującej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na podstawie badania przesłanki w postaci interesu prawnego, której nie można było w świetle obowiązującego prawa przyjąć.
Niezależnie od tego, Stowarzyszenie zwróciło uwagę na okoliczności wskazujące, iż istnieje po jego stronie interes społeczny, przemawiający za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu.
II. Naczelny Sąd Administracyjny, dostrzegając, iż w sprawie występują poważne wątpliwości prawne, postanowił przedstawić składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne: "czy sąd administracyjny, rozpoznając wniosek organizacji społecznej, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, winien brać pod uwagę tylko czy sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności, czy także badać istnienie interesu społecznego, w rozumieniu art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.)".
W uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 maja 2009 r. – sygn. akt II GZ 55/09 NSA wskazał, iż nie sposób nie uwzględnić akcentowanego braku racjonalności sytuacji, w której organizacja społeczna nie mogłaby uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym (z powodu niespełnienia warunków sprecyzowanych w art. 31 § 1 k.p.a.), a mogłaby brać udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przyjęcie na gruncie postępowania sądowego kryterium interesu społecznego byłoby z całą pewnością celowe, zwłaszcza jako klauzuli stanowiącej swoisty "wentyl bezpieczeństwa" dla zapobieżenia udziałowi organizacji społecznej w przypadkach niepożądanych z punktu widzenia społecznego, których nie da się z wyprzedzeniem w pełni przewidzieć i skatalogować, ale świadczących np. o nadużywaniu pozycji i roli organizacji społecznej bądź o sprzeczności jej udziału z celem postępowania lub zasadą ekonomiki postępowania. Pogląd zawarty w postanowieniu WSA w Ł. wywiedziony został ze stanowiska wyrażonego uprzednio w orzeczeniach NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r. (sygn. akt OZ 340/04 oraz OZ 339/04). Stanowisko takie Naczelny Sąd Administracyjny prezentował również w innych orzeczeniach (np. z dnia 29 grudnia 2005 r. sygn. akt OZ 907/05, z dnia 2 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 233/06, z dnia 8 października 2007 r. sygn. akt II OZ 951/07, z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt I OSK 440/08, z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt II OZ 1042/08).
Tego rodzaju linię orzeczniczą, jak wskazał zadający pytanie skład NSA, zaaprobowali również w doktrynie A. Skoczylas i M. Swora ("Organizacje społeczne /pozarządowe/ w postępowaniu administracyjnym i sądowym", Administracja 2006/3/13 s. 33-34), choć ograniczają się w istocie do powtórzenia wypowiedzi NSA zawartej w postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2004 r.).
Odmienne stanowisko zgłosił J. Zimmermann i D. Sylwestrzak w glosach do postanowienia NSA o sygn. akt OZ 340/04 (odpowiednio OSP 2005/4/51 s. 211-212 i Przegląd Sądowy 2006/6/169).
J. Zimmermann polemizując z poglądem wyrażonym w glosowanym orzeczeniu zwrócił uwagę, iż sformułowanie z pierwszej części art. 33 § 2 zd. 1 p.p.s.a. tj. "osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym" jest wprost związane ze słowami "dotyczy jej interesu prawnego", toteż może ono dotyczyć także organizacji społecznej, ale tylko takiej, która była stroną w postępowaniu administracyjnym (występowała w nim ze względu na własny interes społeczny). Zdanie drugie tego paragrafu zaczynające się od słów "a także organizacja społeczna" nie operuje już kryterium braku udziału w postępowaniu administracyjnym, ale innymi kryteriami, właściwymi dla organizacji społecznej. Nie ma zatem powodu, aby kryterium dotyczące osoby eksponującej swój interes prawny przenosić na organizację społeczną występującą w interesie innych osób. W rezultacie nie można twierdzić, że zwrot "nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym" uzasadniał sięganie w postępowaniu sądowoadministracyjnym do przepisów postępowania administracyjnego (art. 31 § 1 k.p.a.). Są to, jak podkreślił glosator, zgodnie z założeniami ustawodawcy dwa odrębne postępowania zmierzające do innych celów, posługujące się odrębną aparaturą, a żaden przepis nie nakazuje, ani nawet nie pozwala, na zamienne posługiwanie się instytucjami lub instrumentami procesowymi. Przesłanki składania wniosku organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym i uznanie jej za uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym są uregulowane w prawie oddzielnie bez jakichkolwiek komplementarności lub zamienności.
D. Sylwestrzak zauważyła natomiast, że pogląd o stosowaniu art. 31 § 1 k.p.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym był uzasadniony tylko na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) z uwagi na treść jej art. 59. Zaakcentowała również odrębność postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego oraz wyczerpujące z założenia uregulowanie zawarte w p.p.s.a. (zawierające tylko trzy odesłania i to wyłącznie do przepisów k.p.c.), które nie zezwala na rozszerzanie przesłanek warunkujących udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowym poprzez uwzględnienie przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a.
Na zupełny charakter uregulowania zawartego w p.p.s.a. zwracano uwagę również w innych wywodach przedstawicieli doktryny (vide np.: W. Chróścielewski, Strony i uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego, PiP 2004/9/32).
Także w postanowieniach NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 2/09 oraz z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 104/09 przyjęto, iż stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. - sąd administracyjny rozpoznając wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w sprawie bada jedynie, czy przedmiot sprawy dotyczy zakresu działalności wnioskodawcy określonego w statucie.
Zakres statutowej działalności organizacji społecznej wyeksponowany został także w innych przepisach p.p.s.a. poświęconych udziałowi organizacji społecznych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 9, art. 25 § 2 i art. 50 p.p.s.a.).
Jak podkreślono, komentarze do p.p.s.a. (J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2008, str. 112; M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. T. Wosia, str. 184) w większości nie zajmują stanowiska w zakresie sporu o przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, poprzestając jedynie na przytoczeniu odmiennych stanowisk w tym względzie.
Zdaniem NSA w składzie zadającym pytanie prawne, uwzględniając unormowania konstytucyjne (art. 12 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), należałoby opowiedzieć się za poglądem, iż przyjmowanie ograniczeń w działaniu organizacji społecznych winno mieć charakter czytelny i wyjątkowy, a nie dorozumiany. W tym zakresie stosowana powinna być wykładnia ścieśniająca, a nie rozszerzająca. Sąd zaznaczył także, iż za promocją (co do zasady) dostępu stowarzyszeń i innych podobnych podmiotów w procesie sądowej kontroli administracji opowiedziała się również rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy Nr Rec(2004)20 w sprawie sądowej kontroli administracji z dnia 13 grudnia 2004 r.
III. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów zważył, co następuje.
III.1. Zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości w ocenie składu orzekającego w sprawie o sygn. akt II GZ 55/09 sprowadza się do kwestii - czy sąd administracyjny, rozpoznając wniosek organizacji społecznej, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, winien brać pod uwagę tylko czy sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności, czy także badać występowanie interesu społecznego, w rozumieniu art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.).
W świetle uzasadnienia postanowienia wydanego w tej sprawie Sądowi zadającemu pytanie prawne w istocie chodzi o ustalenie, czy obecnie sądy administracyjne rozpoznające wnioski organizacji społecznych, o których mowa w art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) są uprawnione do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie, czy też podstawę prawną rozstrzygnięcia powinny stanowić odpowiednie przepisy p.p.s.a. w tym przede wszystkim art. 33 § 2 tej ustawy.
Różnicy pomiędzy przesłankami dopuszczalności udziału organizacji w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd zadający pytanie prawne upatruje w tym, że w świetle art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny, zaś zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić ... organizacja społeczna ..... w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Sąd wyprowadza z tych przepisów (a ściślej z zawartych tam przesłanek dopuszczalności udziału organizacji w postępowaniu) wniosek, że jakkolwiek warunkiem udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym jest wykazanie zgodności takich zamierzeń z interesem społecznym, to w przypadku postępowania przed sądami administracyjnymi wystarczy jedynie wykazanie, iż dana organizacja posiada formalny status organizacji społecznej, a rozpoznawana sprawa mieści się w ramach statutowej działalności tej organizacji.
Z kolei związek pytania prawnego z kierunkiem rozstrzygnięcia sprawy Sąd zadający pytanie widzi w tym, że w sytuacji gdyby – w wyniku rozpoznania pytania prawnego - okazało się, iż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stosuje się art. 31 § 2 k.p.a. w sprawie o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w tym postępowaniu, to Stowarzyszenie "[...]" spełniałoby warunek udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem organizacja ta posiada formalny status organizacji społecznej, a rozpoznawana przez sąd sprawa administracyjna mieści się w ramach statutowej działalności Stowarzyszenia. Nie wchodziłoby wówczas w grę badanie ewentualnej zgodności udziału w postępowaniu z "interesem społecznym" jako okolicznością wymaganą – zdaniem Sądu zadającego pytanie prawne – jedynie przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
III.2. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w składzie siedmiu sędziów, jakkolwiek dostrzega potrzebę odniesienia się do relacji pomiędzy przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego a ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) na tle spraw o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, to nie podziela tych poglądów Sądu zadającego pytanie prawne, które w istocie prowadzić mogą do wniosku, iż o legitymacji procesowej organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyduje jedynie prawny status tej organizacji oraz formalny związek przedmiotu sprawy z statutowym zakresem działalności organizacji. Stan rozpoznawanej sprawy, a szczególnie występujące na jej tle wątpliwości – czy organizacja społeczna ("[...]") realizuje cel, dla którego została powołana, czy też reprezentuje indywidualne interesy swoich członków, skłania do zbadania okoliczności wykraczających poza zakres przedstawionego pytania prawnego. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów postanowił przejąć sprawę do rozpoznania w trybie art. 187 § 3 p.p.s.a.
III.3. Rozstrzygając na wstępie podniesioną w pytaniu kwestię dopuszczalności stosowania co do zasady przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym art. 31 § 1 tej ustawy, należy przypomnieć, że początkowo sąd administracyjny (wówczas Naczelny Sąd Administracyjny) wykonywał swoje funkcje orzecznicze na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 4, poz. 8 ze zm.), która w art. 2 stanowiła, iż sąd ten orzeka w sprawach skarg na decyzje administracyjne w zakresie i w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz w przepisach odrębnych. Z kolei według art. 1 § 1 pkt 3 ówczesnego k.p.a., stanowiącego o zakresie stosowania tej ustawy, Kodeks postępowania administracyjnego normował postępowanie także w sprawach zaskarżania decyzji administracyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem. W Dziale VI tego Kodeksu unormowane zostały zasadnicze elementy procedury sądowoadministracyjnej (art. 196 i nast.). W przedstawionym stanie prawnym nie było więc wątpliwości, co do możliwości (a nawet obowiązku) stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Reforma sądownictwa administracyjnego z 1995 roku wprowadziła zmiany w tym zakresie. I tak, w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) określono samodzielnie (odrębnie) właściwość i zakres działania sądu administracyjnego (rozdział 2) oraz procedurę sądowoadministracyjną (rozdział 3). W kwestii stosowania innych aktów prawnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w art. 59 omawianej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym postanowiono, że w sprawach nieunormowanych w tej ustawie do postępowania przed sądem administracyjnym stosuje się odpowiednio art. 7-9, art. 11-14 § 1, art. 29-32, art. 39-49, art. 57-60, art. 73, art. 74 § 1, art. 75-85, art. 97, art. 98, art. 101 § 1 i 2, art. 103 i art. 146 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach zaś z zakresu prawa podatkowego art. 102 § 2 i 3, art. 121, art. 122, art. 124, art. 126, art. 133, art. 136, art. 144-154, art. 162-164, art. 178, art. 179 § 1, art. 180-200, art. 201, art. 203, art. 206 i art. 245 ustawy - Ordynacja podatkowa, a w pozostałym zakresie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Warto w związku z tym zauważyć, że dopuszczalność stosowania przez sąd administracyjny art. 31 § 1 k.p.a. wynikała już nie z generalnej klauzuli wskazującej na powinność stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ale z wyraźnego przyzwolenia ustawodawcy, wskazującego na dopuszczalność zastosowania przez sąd konkretnie wskazanych przepisów prawa.
Istotne zmiany w badanym zakresie wiążą się z utworzeniem dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego. Na reformę sądownictwa administracyjnego złożyły się przede wszystkim postanowienia Konstytucji, a w ich wyniku ustawy: z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a także z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). Przedstawiony system aktów normatywnych doprowadził do wyodrębnienia sądownictwa administracyjnego spośród innych gałęzi sądownictwa krajowego, tworząc odrębność nie tylko ustrojową ale również proceduralną. Procedura sądowoadministracyjna została kompleksowo uregulowana w powoływanej ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś ewentualne odrębności mają charakter wyjątkowy i zostały określone wyraźnie wprost w ustawie. Przykładem w tym zakresie są przepisy art. 106 § 3 i 5, według których sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, zaś do postępowania dowodowego w tych kwestiach stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Także w art. 296 § 2 p.p.s.a. wskazano, że do przeprowadzenia dowodów, o których mowa w § 1 tego artykułu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Również w art. 300 p.p.s.a. ustawodawca zezwolił, by w sprawach nieunormowanych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do postępowania w zakresie obrotu zagranicznego stosować odpowiednio przepisy części trzeciej Kodeksu postępowania cywilnego. Możliwość natomiast odniesienia się przez sąd administracyjny do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (ale nie do bezpośredniego ich stosowania) przewidziano w art. 119 pkt 1 oraz art. 145 § 1, pkt 2 i 3 oraz § 2 p.p.s.a.
Powyższe wskazuje więc, że w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) brak jest podstaw prawnych do stosowania przez sąd administracyjny przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. w postępowaniu o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a.
Przedstawiony ewolucyjny kierunek zmian normatywnych w zakresie modelu sądowej kontroli administracji prowadzi do ogólnego wniosku, że zamiarem ustawodawcy było zawarcie w jednym akcie prawnym zasad dostępu określonych podmiotów do sądu administracyjnego i określenie podstawowych reguł postępowania przed tym sądem. Ewentualne wyjątki w tej kwestii przyjmują - jak wykazano – postać wyraźnego i konkretnego odesłania ustawodawcy do innego aktu prawnego, przy czym zawsze precyzyjnie określony jest zakres tego odesłania. Ponadto sytuacja prawna organizacji społecznej w badanej płaszczyźnie została jednoznacznie określona w art. 9 p.p.s.a., który stanowi, iż organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w "niniejszej" ustawie, a więc w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei w świetle art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić ... także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Tak więc – jak wskazano – przesłanki, uzasadniające ewentualny udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wynikają z postanowień art. 33 § 2 in fine w związku z art. 9 p.p.s.a.
III.4. Jak już wspomniano problem występujący w rozpoznawanej sprawie nie sprowadza się jedynie do relacji pomiędzy postanowieniami art. 31 § 1 kpa i art. 33 § 2 w związku z art. 9 p.p.s.a. Przyjęcie zatem poglądu o niestosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w tym postępowaniu nie może być odbierane jako przyzwolenie, by każda organizacja społeczna mogła brać udział w każdym postępowaniu sądowym, gdy tylko leży ono, formalnie rzecz ujmując, w sferze jej działalności statutowej, bez uwzględnienia jakichkolwiek innych warunków prawnych. Istota sprawy tkwi bowiem w rozwiązaniach ustrojowych dotyczących sądownictwa administracyjnego.
Stosownie do art. 184 Konstytucji Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne zostały powołane do kontroli działalności administracji publicznej. Kontrola ta, w zakresie określonym w ustawie, obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Określając zakres sądowej kontroli administracji ustawodawca postanowił (w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), że sądy administracyjne będą sprawowały wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, oraz że ta kontrola będzie sprawowana – co do zasady - pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanych uregulowań prawnych jest niewątpliwe, że funkcja sądownictwa administracyjnego polega w istocie na realizacji celu publicznego wyrażającego się w kontroli legalności działań administracji. Nasuwa się zatem ogólny wniosek, że przepisy dotyczące reguł postępowania przed sądami administracyjnymi nie mogą być interpretowane w oderwaniu wspomnianych ustrojowych zasad sądownictwa administracyjnego.
W tym kontekście należy oceniać również postanowienia art. 33 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym udział w charakterze uczestnika może zgłosić ... także organizacja społeczna ..... w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Trzeba zatem podkreślić, że istotą udziału organizacji społecznej zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, nie jest zaspokojenie "partykularnych interesów" samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. W literaturze podnosi się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym nie może powodować naruszenia sfery prywatności innej osoby - strony postępowania administracyjnego. Strony winny być chronione przed swoistym "wścibstwem" organów takiej organizacji, czy też chęcią wywarcia presji przez bezpodstawne upublicznienie sprawy (por. J. Borkowski [w:] .B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, wyd. 10, Warszawa 2009, s. 207 - 208). Nie istnieją żadne przeszkody, aby pogląd ten - prezentujący istotę udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym - odnieść do postępowania sądowoadministracyjnego. Także bowiem w tym postępowaniu udział organizacji społecznej w charakterze uczestnika tego postępowania niezależnie od tego, że ustawodawca w art. 33 § 2 p.p.s.a. jako przesłankę tego udziału sformułował wyłącznie warunek, aby sprawa dotyczyła zakresu statutowej działalności takiej organizacji, musi służyć kontroli społecznej nad postępowaniem. Powinność działania w interesie publicznym (zbiorowym) organizacji społecznej wynika już z samej istoty tej organizacji.
W rezultacie należy uznać, że sąd administracyjny rozpoznając zgłoszony przez organizację społeczną w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek takiej organizacji o dopuszczenie jej do udziału w sprawie winien badać, czy udział ten służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania – tj. zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Sąd rozpoznający daną sprawę ma więc prawo, niezależnie od mniej lub bardziej szczegółowych postanowień statutu takiej organizacji, badać, czy w istocie dopuszczenie organizacji do udziału w sprawie będzie realizacją owej kontroli społecznej.
Dokonując wykładni art. 33 § 2 p.p.s.a. w kontekście poczynionych uwag należy wskazać, że:
- po pierwsze, organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalno-prawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej;
- po drugie, udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji";
- po trzecie, sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 powoływanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, realizuje cel publiczny, dla którego została powołana.
W świetle przedstawionych uwag nie jest zatem dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej prawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności.
Ten kierunek wykładni potwierdza także przywoływana rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy (2004)20 w sprawie sądowej kontroli aktów administracyjnych, zachęcająca państwa do przyznawania prawa do wniesienia skargi do sądu także stowarzyszeniom lub innym osobom i ciałom - ale nie wszystkim, lecz tylko tym, które są uprawnione do "ochrony interesu zbiorowego".
III.5. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, trzeba przypomnieć, że istotą sporu wokół dopuszczalności Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w G. do udziału w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Ł. była okoliczność (zarazem zarzut skarżącej "A." [...]), że Prezes Zarządu Stowarzyszenia – T. P., prowadzi pod firmą [...] w S. G., działalność gospodarczą konkurencyjną wobec skarżącej. Podmiot ten wprowadził do obrotu odpowiednik produktu skarżącej i w związku z tym toczy się pomiędzy nimi spór sądowy o zaniechanie czynów nieuczciwej konkurencji. Stowarzyszenie jest zatem – zdaniem "A." [...] - zainteresowane w utrudnieniu prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę skarżącą, co wyklucza możliwość uznania, iż za jego przystąpieniem do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym przemawia interes społeczny.
Rozstrzygając tę kwestię trzeba przypomnieć, iż – jak wskazano – udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może służyć realizacji partykularnych interesów władz organizacji lub jej członków. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy podmioty te prowadzą działalność objętą wprost ochroną sprawowaną przez organizację, do której należą. Organizacja społeczna nie może bowiem być narzędziem utrzymywanym w obrocie prawnym dla realizacji przez określone osoby wybranych celów jednostkowych. Nie oznacza to jednak, że jest to reguła, która zawsze musi prowadzić do uniemożliwienia udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdy tylko zostanie wykazana tożsamość celów samej organizacji oraz niektórych zrzeszonych w niej osób. Pamiętać bowiem należy, iż interes publiczny, który powinien być z założenia podstawą działalności organizacji społecznej, oraz interes indywidualny, wcale nie muszą się wykluczać. Zależy to przede wszystkim od rodzaju stosunków prawnych, na tle których dochodzi do omawianej zbieżności interesów. Współczesne organizacje społeczne, szczególnie organizacje specjalistyczne muszą, z istoty rzeczy, zrzeszać osoby mające wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie. Ponadto, prawo do zrzeszania się jest dozwolone każdemu, a zatem nie ma zasadniczych przeszkód, by powstawały organizacje chroniące na przykład prawa producentów określonych dóbr materialnych i by w ich skład wchodzili właśnie ci przedsiębiorcy. Tak więc jest zjawiskiem normalnym, iż w niektórych sytuacjach organizacja społeczna będzie mogła występować w obronie interesu publicznego (np. przeciwko naruszaniu zasad swobody gospodarczej w danej dziedzinie) i takie działania organizacji będą jednocześnie zmierzały do ochrony indywidualnych praw jej członków. Rzecz jednak w tym, by na gruncie konkretnych indywidualnych spraw (zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego) rola określonej organizacji społecznej, która zabiega o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, była jednoznaczna i klarowna. Na tle każdej z tych spraw musi być jasne (zarówno dla organu administracji publicznej, jak i dla sądu administracyjnego) czy udział organizacji w tym postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych, czy też jest tylko zinstytucjonalizowaną formą popierania konkretnych interesów określonych podmiotów.
III.6. Na tle stosunków społecznych, których dotyczy rozpoznawana sprawa, nie można nie dostrzegać, iż problematyka wprowadzania do obrotu handlowego leków oraz sprawowanie kontroli przestrzegania prawnych zasad w tym zakresie, należy do najważniejszych priorytetów państwa. Zagadnienia te - co do zasady - leżą w sferze interesu publicznego. Zgodnie ze statutem Stowarzyszenie "[...]" prowadzi działalność na rzecz odpowiedniego rozwoju rynku leków roślinnych, zaś postawione cele realizuje poprzez m. in. reprezentowanie interesów członków przed organami państwowymi i uczestniczenie w procesie legislacyjnym; współpracę z organami administracji publicznej oraz innymi instytucjami i podmiotami; udzielanie rady, informacji oraz pomocy rzeczowej i finansowej podmiotom zajmującym się wytwarzaniem, wprowadzeniem do obrotu i obrotem lekami roślinnymi; prowadzenie i wspomaganie działalności badawczej i naukowej, a także prowadzenie innych działań sprzyjających realizacji celów statutowych Stowarzyszenia. Ponadto Stowarzyszenie ma zasięg ogólnokrajowy, w skład tej organizacji wchodzą 54 osoby, w tym osoby z tytułem naukowym profesora oraz producent leków.
Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł., odmawiając postanowieniem z dnia 29 stycznia 2009 r. (sygn. akt III SA/Łd 543/08) dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, uzasadnił swoje stanowisko tym, że Stowarzyszenie nie spełnia przesłanki zgodności z interesem społecznym, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (m. in. postanowienie z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt OZ 340/04 – ONSAIWSA nr 3 z 2004 r. poz 52), WSA w Ł. zaprezentował pogląd, iż nie można mówić o interesie społecznym w sytuacji, gdy członkowie organizacji społecznej sami prowadzą działalność gospodarczą lub wchodzą w skład organów prowadzących taką działalność (zarząd, rada nadzorcza) i są zainteresowani ze względów konkurencyjnych, utrudnieniem działalności gospodarczej przez inne podmioty. W ocenie Sądu pierwszej instancji T. P. jako założyciel i prezes zarządu Stowarzyszenia oraz osoba prowadząca konkurencyjną działalność gospodarczą jest osobiście zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy na niekorzyść skarżącej, zaś o tym zainteresowaniu świadczą wcześniejsze próby dopuszczenia go do udziału w postępowaniu, toczące się postępowanie w sądzie gospodarczym oraz szereg pism procesowych składanych przez Stowarzyszenie.
Tak więc ocena prawna Sądu pierwszej instancji sprowadza się w tej sprawie w istocie do elementu zbieżności działań Stowarzyszenia oraz przedsiębiorstwa farmaceutycznego prowadzonego przez T. P. Podkreślić jednak należy, iż istota merytorycznego sporu dotyczy wprowadzania do obrotu handlowego leku na zasadach określonych dla suplementu diety. W świetle tej sprawy Stowarzyszeniu chodzi (str. 1 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia - III SA/Łd 543/08) o wyeliminowanie zagrożeń dla konsumentów wiążących się z wprowadzaniem jako żywności produktu mającego właściwości leku. Poza rozważaniami Sądu pierwszej instancji pozostała zatem kwestia, czy Stowarzyszenie, podejmując działania - wprawdzie zgodne z interesem T. P. jako przedsiębiorcy produkującego leki - realizuje tylko indywidualny interes tej osoby, czy też działania te mają lub mogą mieć znaczenie dla interesu ogólno-społecznego. Innymi słowy czy Stowarzyszenie domagając się udziału w postępowaniu sąowoadministracyjnym dotyczącym konkretnej osoby (art. 33 § 2 p.p.s.a.), realizuje zadania organizacji społecznej w pełnym tego słowa znaczeniu, czy też jest tylko przedstawicielem procesowym określonego uczestnika postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. tego zagadnienia (tych relacji) nie wyjaśnił, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem przedstawionych okoliczności i ocen prawnych.
III.7. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1, w związku z art. 187 § 3 i art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).