II GZ 530/25

II GZ 530/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Sygn. powiązane
III SA/Gd 12/25 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2025-03-27
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SA/Gd 12/25 w zakresie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi R. H. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 6 listopada 2024 r. nr BP.501.1150.2024.1091.BD2.635238 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Zarządzeniem z 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Gd 12/25, Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), wezwał Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek, w kwocie 100 zł, określonej na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1090), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem ściągnięcia.
W zażaleniu na powyższe zarządzenie Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców na podstawie art. 227 § 1 p.p.s.a. zaskarżył to zarządzenie w całości i wniósł o jego uchylenie w całości.
Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie:
- art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1668; powoływanej dalej jako: ustawa o Rzeczniku) w zw. z art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 241 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że Rzecznik, jako organ ochrony prawa, działający w niniejszym postępowaniu na prawach prokuratora winien być obciążony kosztami sądowymi, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do uznania, że Rzecznik biorąc udział w postępowaniu na prawach przysługujących prokuratorowi, na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o Rzeczniku nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skoro Rzecznik posiada uprawnienie do działania w postępowaniu sądowoadministracyjnym na prawach przysługujących prokuratorowi, to tym samym w stosunku do niego należy stosować wprost przepisy o prokuratorze. Wobec powyższego zastosowanie znajdzie art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prokurator nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, będący organem ochrony prawa jest podmiotem pozycją zrównanym prokuratorowi, a zatem nie może być zakwalifikowany jako podmiot ponoszący koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią przepisu art. 214 § 1 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Do kosztów sądowych, w myśl art. 211 p.p.s.a. w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a., zalicza się również opłaty kancelaryjne.
Regulacja zawarta w art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a., mająca w rozpoznawanej sprawie zastosowanie w brzmieniu sprzed nowelizacji tego przepisu wprowadzonej ustawą z dnia 21 maja 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu deregulacji prawa gospodarczego i administracyjnego oraz doskonalenia zasad opracowywania prawa gospodarczego (Dz. U. z 2025 r. poz. 769), która weszła w życie 13 lipca 2025 r., określała dotychczasowy zakres podmiotowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stanowiąc, że nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka. Biorąc pod uwagę, że jest to przepis szczególny, jako właściwą dla jego interpretacji należy wskazać wykładnię zawężającą. Dla uznania zwolnienia danego podmiotu od kosztów sądowych dany przepis szczególny musi wprost ten podmiot wskazywać. Dotyczy to również przepisów ustaw szczególnych.
Za taki przepis nie może zostać uznany art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców, na który wskazywał wnoszący zażalenie. Zgodnie z nim w zakresie ochrony praw przedsiębiorców Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, wnosić skargi i skargi kasacyjne do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi. Z przepisu tego nie wynika jednak zwolnienie Rzecznika od ponoszenia kosztów sądowych.
Określone w art. 9 ust. 1 pkt 8 cytowanej ustawy uprawnienia RMŚP nie stanowią więc wystarczającej podstawy do uznania, że podmiot ten jest objęty zakresem art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy podkreślić, że analogicznie jak w art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o Rzeczniku, zostały uregulowane w art. 8 § 1 i § 2 p.p.s.a. uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Prawa Dziecka, uczestniczących w postępowaniu na prawach strony. Jednak mimo to, podmioty te zostały wymienione w art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jako zwolnione od kosztów sądowych z mocy ustawy. Takiego uregulowania w stosunku do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, w chwili wydawania zarządzenia o wezwaniu go do uiszczenia opłaty kancelaryjnej oraz w dacie rozpoznawania przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia RMŚP na to zarządzenie, natomiast nie było, a zatem zawartego w ustawie podmiotowego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych nie można było na tamten czas interpretować rozszerzająco (por. postanowienia NSA: z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt II GZ 26/24; z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II GZ 161/23; powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na marginesie wskazać należy, że przewidziane w art. 241 p.p.s.a. domniemanie całkowitego zwolnienia od obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków, nie miało zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem jak wywiedziono powyżej nie obowiązywał jeszcze przepis art. 239 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w znowelizowanej wersji, statuujący ustawowe zwolnienie Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców od kosztów sądowych.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.