II GZ 511/22

II GZ 511/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-01-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Cezary Pryca /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Pełnomocnik procesowy
Sygn. powiązane
III SA/Lu 437/22 - Postanowienie WSA w Lublinie z 2022-10-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 29, art. 37 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. (B.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 października 2022 r. sygn. akt III SA/Lu 437/22 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w M. (B.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
I
Pismem z dnia 1 sierpnia 2022 r. (nadanym w placówce pocztowej 3 sierpnia 2022 r.) A. spółka z ograniczą odpowiedzialnością z siedzibą w M. (B.) (dalej jako: "skarżąca Spółka") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 czerwca 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Do skargi strona skarżąca załączyła wyciąg z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki B. dotyczący skarżącej spółki na dzień 30 września 2019 r.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 12 września 2022 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do złożenia aktualnego wypisu z rejestru osób prawnych Republiki B. dotyczący skarżącej spółki wraz z tłumaczeniem na język polski przez polskiego tłumacza, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
W wyznaczonym terminie strona skarżąca nadesłała wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki B. dotyczący skarżącej spółki według stanu na dzień 9 marca 2022 r.
Postanowieniem z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 437/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że przesłany przez pełnomocnika skarżącej wypis z rejestru nie mógł być uznany przez sąd, bowiem nie jest on aktualny na dzień wniesienia skargi. Wypis ten uwzględnia stan na dzień 9 marca 2022 r. a więc prawie pięć miesięcy przed wniesieniem skargi, która została nadana w niniejszej sprawie w dniu 3 sierpnia 2022 r. Wykazanie umocowania w dacie dokonania czynności procesowej jest natomiast konieczne, wobec możliwych zmian w składzie organów spółki. Na podstawie przedłożonych przez stronę w niniejszej sprawie informacji nie było możliwe ustalenie osób upoważnionych do reprezentowania spółki w dacie wniesienia skargi i skuteczności podjętych czynności na etapie wniesienia skargi. W związku z powyższym Sąd uznał, że strona skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi.
II
Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na:
1. niezasadnym zastosowaniu art. 58 § pkt 3) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a.") jak również niezasadnym oraz niewłaściwym zastosowaniu art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez:
a) odrzucenie skargi w sytuacji, gdy skarga nie była dotknięta brakami, Sąd nie wezwał strony do uzupełnienia braku, który stał się podstawą odrzucenia, a nawet gdyby błędnie przyjąć brak występował i strona została wezwana do jego uzupełnienia, to ten rzekomy brak został uzupełniony w terminie,
b) uznanie, że strona nie uzupełniła braku w postaci przedłożenia odpisu z rejestru aktualnego na dzień wniesienia skargi w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wezwał strony do przedłożenia odpisu aktualnego na dzień wniesienia skargi, lecz odpisu "aktualnego" bez określenia daty, w jakiej miał być aktualny, a ponadto, gdyby przyjąć, że odpis miał być wydany w dniu wniesienia skargi, to niemożliwym byłoby załączenie do skargi odpisu wydanego w dniu wniesienia skargi, ponieważ odpis taki musi zostać dostarczony pełnomocnikowi oraz przetłumaczony, w związku z czym niezałączenie do skargi odpisu wydanego w dniu jej wniesienia nie może być uznane za brak skargi,
a. wezwanie strony do przedłożenia "aktualnego" odpisu z rejestru osób prawnych bez wskazania konkretnej daty czy też okresu, w którym miałby zostać wydany przedmiotowy odpis, co uniemożliwiało wykonanie tego zobowiązania zgodnie z intencją Sądu, ponieważ nie wiadomo, co Sąd miał na myśli pod pojęciem "aktualny",
b. uznanie, że przedłożony w wykonaniu wezwania Sądu przez stronę odpis nie był "aktualny" w sytuacji, gdy został on wydany w dniu 9 marca 2022 r., zaś pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu 28 marca 2022 r., wobec czego nie można mu odmówić aktualności, co pośrednio wynika z wywodów samego WSA, który podnosi, że odpis jest nieaktualny wobec upływu 5 miesięcy do wniesienia skargi (błędnie przyjmując za punkt odniesienia dzień wniesienia skargi, a nie udzielenia pełnomocnictwa),
c. uznanie, że odpis z rejestru wydany przed wniesieniem skargi jest nieaktualny w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie przewiduje utraty przymiotu aktualności odpisu z rejestru z uwagi na upływ określonego czasu,
d. uznanie, że odpis z rejestru załączony do skargi był nie był "aktualny" w sytuacji, gdy zawarte tam wpisy w zakresie osób upoważnionych do reprezentowania strony były aktualne zarówno na dzień udzielenia pełnomocnictwa jak również na dzień wniesienia skargi.
2. Naruszenie art. 29, 34 oraz 37 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że odpis z rejestru powinien być aktualny na dzień wniesienia skargi, a nie na dzień udzielenia pełnomocnictwa w sytuacji, gdy ewentualne zmiany w składzie osób upoważnionych do reprezentowania spółki nie mają wpływu na ważność udzielonego pełnomocnictwa, wobec czego miarodajną datą dla oceny aktualności odpisu jest data udzielenia pełnomocnictwa, a nie wniesienia skargi.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie od organu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego zasługuje na uwzględnienie.
Należy wskazać, że w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa - stosownie do art. 29 p.p.s.a. Złożenie pełnomocnictwa - bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony - nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu, a umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności. Pełnomocnictwo musi być podpisane przez osoby pełniące funkcje organów zgodnie z przepisami regulującymi sposób reprezentacji lub przez inne osoby upoważnione do reprezentowania takich osób - na co wskazuje art. 28 § 1 p.p.s.a. Z art. 29 tej ustawy wynika, że organ albo inna osoba upoważniona do reprezentacji ma obowiązek wykazać przy pierwszej czynności swoje umocowanie dokumentem. Natomiast art. 49 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi - rygorem dla nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W ocenie Sądu pierwszej instancji przedłożony wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki B. nie dawał podstaw do przyjęcia, że pełnomocnik Spółki został właściwie umocowany do wniesienia skargi w sprawie.
Należy podkreślić, że zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu strony do usunięcia braków formalnych powinno być sformułowane precyzyjnie, jasno i jednoznacznie tak, aby u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takich warunków nie spełnia wydane w sprawie zarządzenie Przewodniczącego z 12 września 2022 r. o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W wezwaniu z 12 września 2022 r. Sąd pierwszej instancji zażądał od pełnomocnika Spółki złożenia "aktualnego wypisu z rejestru osób prawnych Republiki B. dotyczący skarżącej spółki wraz z jego tłumaczeniem na język polski przez polskiego tłumacza przysięgłego w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania", pod rygorem odrzucenia skargi. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika natomiast, że powodem odrzucenia skargi było nienadesłanie aktualnego wypisu na dzień wniesienia skargi, tj. 3 sierpnia 2022 r., gdyż wypis uwzględnia stan na dzień 9 marca 2022 r. a więc prawie 5 miesięcy przed wniesieniem skargi.
Spółka przedłożyła wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki B. wystawiony na 30 września 2019 r., a po wezwaniu Sądu - kolejny odpis aktualny na dzień 9 marca 2022 r. Trzeba bowiem podkreślić, że przepisy dotyczące zasad rejestrowania podmiotów gospodarczych przewidują dwa rodzaje odpisów z rejestru: aktualny albo pełny (por. dotyczące polskiego Krajowego Rejestru Sądowego przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz trybu i sposobu udzielania informacji z Krajowego Rejestru Sądowego i wydawania kopii dokumentów z katalogu, a także struktury udostępnianych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru oraz cech wydruków umożliwiających ich weryfikację z danymi w Rejestrze, Dz.U. Nr 297, poz. 1760). Aktualny wypis zawiera aktualną treść wpisów w rejestrze pod danym numerem rejestru (por. § 6 ust. 2 cyt. rozporządzenia). Aktualna treść wypisu dotyczy zatem stanu na dzień wystawiania odpisu.
Wzywając w sprawie o "aktualny wypis KRS-u" Sąd pierwszej instancji mógł jedynie oczekiwać, że będzie to wypis zawierający dane na dzień jego wystawienia. Aktualny wypis z KRS strona może uzyskać tylko po dacie wezwania, a zatem nie może uzyskać wypisu aktualnego "wstecz", czyli na dzień sporządzenia skargi. Sąd wezwał zatem o przedłożenie wypisu "aktualnego" i zgodnie z wezwaniem taki wypis Spółka przedłożyła. W wezwaniu Sądu nie sprecyzowano, o jaki dokładnie wypis chodziło Sądowi, czy o wypis aktualny na dzień wniesienia skargi, na dzień udzielenia pełnomocnictwa, czy też jeszcze inny.
Obarczenie strony negatywnymi konsekwencjami nieprecyzyjnego wezwania do usunięcia braków formalnych w postaci odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 .p.p.s.a., należy uznać za naruszenie tego przepisu postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Po pierwsze Sąd pierwszej instancji nie mógł odrzucić skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. tylko dlatego, że data wypisu z rejestru osób prawnych nie pokrywa się z datą podpisania skargi. Okoliczność podnoszona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że w tej sytuacji nie jest możliwe ustalenie osób upoważnionych do reprezentowania spółki w dacie wniesienia skargi i skuteczności podjętych czynności na etapie wniesienia skargi, nie mogła uzasadniać odrzucenia skargi. Skoro przepisy przewidują wydanie z rejestru tylko odpisów pełnych lub aktualnych, to sąd administracyjny oczekując od pełnomocnika strony przedłożenia aktualnego wypisu z rejestru, z którego wynikałoby upoważnienie osób udzielających pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki w konkretnym dniu, nałożył w istocie na niego obowiązek nieprzewidziany przepisami prawa i niewykonalny. Jeżeli dokument pełnomocnictwa został opatrzony datą wystawienia, to nie powinno budzić wątpliwości, że do wykazania umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej, podlegających wpisowi do rejestru, do udzielenia pełnomocnictwa wystarczy przedstawienie aktualnego w dniu sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa odpisu z rejestru, potwierdzającego wspomniane umocowanie w tym dniu, albo odpis pełny, wydany według stanu rejestru z dnia sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa lub każdego następnego dnia, przy założeniu, że wynikałoby z niego umocowanie osób wchodzących w skład osoby prawnej do udzielenia pełnomocnictwa w dniu dokonania tej czynności (por. postanowienie NSA z 29 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/10, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Po drugie wskazać należy, że odpis pełnomocnictwa zawarty w aktach sprawy opatrzony jest datą 28 marca 2022 r., skarga datowana jest na dzień 1 sierpnia 2022 r. do której załączony został wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki B. z dnia 30 września 2019 r.
W wykonaniu wezwania Sądu, pełnomocnik skarżącej Spółki przedstawił wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki B. z dnia 9 marca 2022 r., a zatem zaledwie na dwa tygodnie przed udzieleniem pełnomocnictwa.
Przypomnieć trzeba, że celem uzupełnienia braku formalnego w postaci wpisu z rejestru osób prawnych jest możliwość oceny ważności przedłożonego pełnomocnictwa w świetle powyższego dokumentu. Sąd na podstawie uzupełnionego braku formalnego w postaci Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki B. z dnia 9 marca 2022 r. powinien zatem ustalić, czy osoba, która przedłożyła pełnomocnictwo mogła reprezentować skarżącą spółkę.
Pełnomocnictwo datowane było na dzień 28 marca 2022 r., zaś dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa w postaci Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki B. datowany był na dzień 9 marca 2022 r. Sąd miał zatem możliwość oceny ważności przedłożonego pełnomocnictwa na podstawie przedłożonego dokumentu, a zatem złożony przez pełnomocnika dokument datowany na dzień 9 marca 2022 r. stanowił wykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 września 2022 r., tym bardziej, że na dzień złożenia skargi pełnomocnictwo z daty 28 marca 2022 r. nie zostało odwołane przez osobę która pełnomocnictwa udzieliła. Brak zatem było podstaw do uznania, że pełnomocnik nie uzupełnił braku formalnego w terminie, w konsekwencji brak było podstaw do odrzucenia skargi.
W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesione w tej sprawie zażalenie było zasadne, gdyż wezwanie pełnomocnika Spółki o przedłożenie "aktualnego wypisu Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki B." było nieprecyzyjnie zredagowane i nie mogło stanowić podstawy do odrzucenia skargi z powodu nieprzedłożenia wypisu aktualnego na dzień wniesienia skargi, a przedłożony przez pełnomocnika skarżącej Spółki Jednolity Państwowy Rejestr Osób Prawnych i Osób Fizycznych Prowadzących Działalność Gospodarczą Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki B. z dnia 9 marca 2022 r. umożliwiał dokonanie oceny ważności pełnomocnictwa datowanego na dzień 28 marca 2022 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.