II GZ 1245/16

II GZ 1245/16 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2016-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-11-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Kabat-Rembelska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Sygn. powiązane
I SA/Gl 481/15 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2015-10-07
II GZ 695/16 - Postanowienie NSA z 2016-07-12
II GZ 793/17 - Postanowienie NSA z 2017-10-26
III SA/Łd 491/17 - Postanowienie WSA w Łodzi z 2017-06-23
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art.199, art. 246 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 października 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 481/15 w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi L. A. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrokiem z 27 października 2015 r. sygn. akt I SA/GL 481/15 oddalił skargę L. A. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z 4 marca 2015 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
W piśmie z 22 października 2015 r. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu. Następnie wniosek został złożony na urzędowym formularzu.
Referendarz sądowy postanowieniem z 21 września 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania.
Skarżący złożył sprzeciw, w którym stwierdził, że referendarz sądowy nie uwzględnił przesłanych pocztą "kilku jego oświadczeń i dokumentów źródłowych". Oświadczył, że nie posiada "żadnych nieruchomości i ruchomości, lokat bankowych, kosztowności, walut i kamieni szlachetnych, akcji, obligacji, innych papierów wartościowych, dzieł sztuki". Nie osiąga również dochodu i sam prowadzi gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu komunalnym. Na jego zobowiązania miesięczne w łącznej kwocie około 1 700 zł składają się: czynsz za mieszkanie w kwocie 900 zł, alimenty w wysokości 500 zł, gaz i prąd – 200 zł, jedzenie – 300 zł. Zarejestrowany jest jako bezrobotny z prawem do zasiłku. Do sprzeciwu załączył zaświadczenia z dnia 3 października 2016 r. Miejskiego Urzędu Pracy w K., w świetle których jest on zarejestrowany jako osoba bezrobotna i pobiera zasiłek, który od dnia [...] sierpnia 2016 r. do dnia [...] sierpnia 2016 r. wynosił 851,63 zł netto. Skarżący nie nadesłał pozostałych dokumentów, do których wezwał go referendarz sądowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji stwierdził, że strona starająca się o przyznanie prawa pomocy, ma obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i jednocześnie wyjaśnienia wszelkich wątpliwości w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykonując w pełni wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, nie wykazał, że zachodzi przesłanka przyznania prawa pomocy. Wezwanie skarżącego do przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych i wyjaśnień było niezbędne, gdyż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych. Z tego względu referendarz sądowy wezwał skarżącego w sposób precyzyjny i pozbawiony wątpliwości jakich informacji należy udzielić. Wezwanie do uzupełnienia wniosku na podstawie art. 255 p.p.s.a. oznacza w istocie, że złożony przez stronę wniosek nie możne sam stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. Skarżący, co należy podkreślić, nie wykonał w pełni skierowanego do niego wezwania, poprzestając jedynie na oświadczeniach przedstawionych w sprzeciwie. W konsekwencji nie zostały złożone dokumenty, które mogłyby potwierdzić oświadczenia zawarte zarówno we wniosku i w sprzeciwie od których zależy ocena zasadności wniosku skarżącego.
Sąd uznał, że skarżący uchylił się od rzetelnego wyjaśnienia swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Skarżący, mimo wezwania i przedłużenia terminu do jego wykonania, nie przedstawił pełnej dokumentacji objętej wezwaniem, która umożliwiłaby weryfikację jego oświadczeń oraz mogłaby wyjaśnić jego rzeczywistą sytuację majątkową i finansową.
L. A. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie mu prawa pomocy. W uzasadnienie podniósł, że jest w trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, tym samym spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienia z kosztów sądowych oraz przyznania adwokata z urzędu. W załączeniu przedstawił wypełniony formularz – Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, zaświadczenie wystawione przez Prezydenta Miasta K. o zarejestrowaniu jako bezrobotny, umowę najmu lokalu mieszkalnego, zawiadomienie z [...] lipca 2012 r. o wysokości opłat za miesiąc sierpień 2012 r. i następne wystawione przez Miejski Zarząd Budynków w K. oraz zastawienie z [...] sierpnia 2012 r. o zużyciu mediów wystawione przez Miejski Zarząd Budynków w K..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Na wstępie należy podnieść, że prawo pomocy jest szczególną instytucją, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zasadą jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu przez każdą ze stron (art. 199 p.p.s.a.). Prawo pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., może być przyznane stronie wyłącznie na jej wniosek, zaś przesłanką uwzględnienia wniosku jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (w sytuacji, gdy ubiega się o pomoc w zakresie całkowitym - art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (gdy ubiega się o prawo pomocy w zakresie częściowym - art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04).
Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym musi wykazać, iż mimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych, nie może zgromadzić środków na poniesienie kosztów postępowania lub ich części.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykonał w sposób pełny wezwania i nie złożył dokumentów umożliwiających ocenę jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej.
Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że nie miał podstaw do przyjęcia, że zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny na obecnym etapie postępowania zauważa, że przesłane przez skarżącego przy zażaleniu dokumenty w dalszym ciągu nie obrazują jego sytuacji majątkowej i finansowej. Skarżący w załączonym do zażalenie oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania podał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada majątku w tym nieruchomości, nieruchomości, oszczędności oraz papierów wartościowych. Jedynym jego źródłem dochodu jest zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 800 zł. Jednocześnie oświadczył, że ponosi wydatki takie jak: czynsz w wysokości 900 zł, alimenty na syna 500 zł oraz leczenie 300 zł. Sąd podziela stanowisko WSA w Gliwicach, że dane ujęte przez skarżącego nie były wystarczające do oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego. Wspomniane dane są niepełne lub nieprawdziwe. Należy zauważyć, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego jego comiesięczne zobowiązania łącznie wynoszą minimum 1700 zł, przy czym kwota ta nie obejmuje niezbędnych wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącego.
Według oświadczenia skarżącego jego jedynym źródłem dochodu jest zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 800 zł. Oznacza to, że miesięczne wydatki skarżącego znacznie przekraczają ujawnione dochody skarżącego i są pokrywane z nieujawnionych źródeł.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie żądanych dokumentów, tym samym złożone oświadczenie jest niepełne i niewystarczające do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Podkreślenia wymaga, że Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może z urzędu przeprowadzać postępowania wyjaśniającego ani poszukiwać przyczyn ubiegania się przez stronę skarżącą o przyznanie prawa pomocy.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.