II GZ 492/24

II GZ 492/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Sygn. powiązane
II GSK 1568/25 - Wyrok NSA z 2025-10-29
III SA/Po 403/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2025-03-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "T." Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt III SA/Po 403/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2024 r. nr 3001-IOA.4246.15.2023.AL w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 4 września 2024 r., sygn. akt III SA/Po 403/24, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2024 r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że spółka w skardze na opisaną wyżej decyzję wniosła również o wstrzymanie jej wykonania wskazując m.in., że wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi ją płynności finansowej i doprowadzi do konieczności ogłoszenia jej upadłości. Wyjaśniła, że powstała w 2010 r. z kapitałem zakładowym w wysokości 50.000 zł. Mimo dużych problemów finansowych na bieżąco realizowała i realizuje wszelkie zobowiązania podatkowe, z tytułu wynagrodzeń czy składek ZUS, nie posiada żadnych zaległości podatkowych oraz zobowiązań. Spółka zatrudnia nowych pracowników oraz prowadzi inwestycje w oprogramowanie wspierające działanie firmy. Koszt inwestycji oszacowany jest na kwotę 800.000 zł netto, z czego na dzień dzisiejszy w tym zakresie poniosła już koszty w kwocie nie niższej niż 400.000 zł netto. Z podsumowania rocznego wynika, że przez 12 miesięcy 2022 r., zatrudniała średnio miesięcznie ponad 120 osób na umowach o pracę (z tendencją wzrostową) oraz niemal 30 kolejnych na podstawie umów zlecenia, zaś suma wypłacanych wynagrodzeń sięga 500.000,00 zł miesięcznie. W związku z utrzymywanym zatrudnieniem odprowadziła składki na ubezpieczenia społeczne do ZUS w wysokości 2.404.184,25 zł w całym 2022 r. Nadto jest płatnikiem podatku PIT-4, należnego z tytułu wypłacanych wynagrodzeń, a na jego poczet wpłaciła 125.175 zł. Dodatkowo, jako osoba prawna i podatnik podatku od towarów i usług, zobowiązana jest do uiszczania podatków związanych z prowadzoną przez siebie działalnością w związku z czym wpłaciła: 415.274 zł (CIT-8) oraz 3.006.452 zł (VAT). Obecnie spółka zakończyła rok finansowy 2023 r., w którym na poczet należności publicznoprawnych uiściła łącznie 3456.095,88 zł składki na ubezpieczenia społeczne do ZUS oraz 290.232 zł podatku PIT-4 - z uwagi na zatrudnienie na poziomie 156 osób pracujących na podstawie umowy o pracę oraz 8 na umowę - zlecenie), 33.418 zł podatku CIT-8 (od marca odnotowując stale stratę – za rok 2023 w łącznej kwocie 1.179 365,40 zł), 3.720 578 zł podatku VAT.
Sąd I instancji podniósł również, że spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania dodała, że musi się mierzyć ze stale rosnącymi kosztami prowadzonej działalności, które z uwagi na swój rozmiar oraz gwałtowną i niedającą się przewidzieć tendencję wzrostową bezpośrednio wpływają na sytuację finansową podmiotu. Mimo podejmowanych wysiłków, działalność prowadzona przez podmiot uległa destabilizacji. Prawie od roku stale odnotowuje stratę. Wszystko to powoduje że obecnie spółka nie dysponuje środkami, które mogłaby wycofać z działalności, przeznaczając na uregulowanie kar w znacznej wysokości, tj. takich jak przedmiotowa. Natychmiastowe wykonanie decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia jej płynności finansowej, niezbędnej do bieżącego regulowania należności publicznoprawnych, które miesięcznie przekraczają już kwotę 500.000,00 zł., i są opłacane bez zaległości. Doprowadzi to do konieczności ogłoszenia jej upadłości. Przedmiotowa kara - jedna z bardzo licznych podobnych, stale i bez żadnego umiaru nakładanych na spółkę przez organy celno-skarbowe, stanowi niemal równoważności wyliczonych, miesięcznych obciążeń około-pracowniczych oraz podatkowych, związanych z zatrudnieniem niemal 150 osób. Do wniosku załączyła dokumentację, w tym bilans za rok 2022 – sprawozdanie na dzień 31 grudnia 2022 r., bilans za rok 2023 – sprawozdanie na dzień 31 grudnia 2023 r.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji wyjaśnił, że konieczność uiszczenia kwoty 400.000 zł oraz związane z tym uszczuplenie majątku spółki, nie stanowią same w sobie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z bilansu za rok 2023, na dzień 31 grudnia 2023 r., wynika, że w kasie i na rachunkach były środki pieniężne i inne aktywa pieniężne o wartości 991 696,04 zł, przy czym strata netto wyniosła 1 179 365,40 zł. Skarżąca przedłożyła jedynie dokumenty świadczące o ciążących na niej zobowiązaniach, w tym zestawienia zbiorczej listy płac, rachunek zysków i strat, bilans oraz zestawienie ponoszonych kosztów, a także dokumenty dotyczące uiszczania zobowiązań publicznoprawnych. Jednocześnie nie przedłożyła dokumentów obrazujących ogólny wynik finansowy spółki. Brak jest również dokumentów bankowych obrazujących obrót środkami finansowymi.
WSA stwierdził, że skarżąca spółka w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że pozostaje w na tyle trudnej sytuacji materialnej, aby zapłata ww. kwoty spowodowała wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W jego ocenie nie sposób ustalić, jakimi dochodami skarżąca spółka rzeczywiście dysponuje. Sąd I instancji dodał, że argumentem przemawiającym za udzieleniem skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym nie może być okoliczność, że nałożona zaskarżoną w tej sprawie decyzją kara jest jedną z wielu orzeczonych wobec skarżącej. Łączna wysokość kar, która jak podała sama skarżąca, sięga wielu milionów złotych, nie jest samoistną podstawą przemawiającą za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę, poprzez wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, mimo iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściły się przesłanki, by zastosować względem skarżącej dobrodziejstwo wstrzymania wykonalności decyzji, o co wystąpiła w skardze. Nadto, wbrew ocenie Sądu I instancji, spółka wykazała dokumentami swoją aktualną (na datę skargi) sytuację finansową, uzasadniającą wniosek o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, zatem twierdzenia o braku wymaganego uzasadnienia tego żądania nie mogą zyskać aprobaty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli w stosunku do strony – wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie szkody należy rozumieć jako szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej, gdyż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających uznać, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, że przedstawione przez stronę okoliczności nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione i nie dają podstawy do przyjęcia, aby zapłata w przedmiotowej sprawie kwoty spowodowała wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Jak trafnie stwierdził WSA, przedstawiona przez wnioskującą dokumentacja - mająca przemawiać za zasadnością zastosowania w stosunku do niej ochrony tymczasowej - była wybiórcza, wobec czego analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wraz z załączonymi do niego dokumentami źródłowymi wykazała niewyczerpujące przedstawienie sytuacji finansowej i zdolności płatniczych skarżącej spółki. Przedstawione przez stronę okoliczności nie dały pełnego obrazu zdolności płatniczych spółki, co uniemożliwiło dokonanie oceny, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi ryzyko wystąpienia którejś z ustawowych przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. Jeśli bowiem nawet można częściowo zgodzić się z podniesionymi w uzasadnieniu zażalenia argumentami spółki, że z uwagi na rozmiar jej działalności oraz wymogi księgowe i rachunkowe obowiązujące spółkę kapitałową, nie jest możliwe aktualizowanie tej dokumentacji "z dnia na dzień", bowiem podatkowe zamknięcie danego miesiąca następuje co do zasady – zgodnie z adekwatnymi przepisami podatkowymi – do 25 dnia miesiąca następnego (str. 2 zażalenia), to jednak nie można zaakceptować stanowiska spółki, że pełną i wiarygodną informację finansową można przedstawić dopiero po zakończeniu każdego kolejnego roku rozrachunkowego, opierając się w tym zakresie na sprawozdaniu finansowym, a w szczególności na bilansie z działalności w danym roku. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja wymaganej należności może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej spółki. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zapłata kary będzie miała realny wpływ na wystąpienie zagrożenia utraty płynności finansowej spółki, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Do akt przedłożono jednak wyłącznie dokumenty świadczące o ciążących na wnioskującej zobowiązaniach, w tym dokumenty dotyczące uiszczania podatków i składek ZUS od pracowników spółki, listy płac, rachunek zysków i strat, bilans oraz zestawienie ponoszonych kosztów za wskazane okresy. Analiza powyższych dokumentów prowadzi do wniosku o jednostronnym przedstawieniu sytuacji majątkowej strony i nieprzedstawieniu pełnego i rzeczywistego obrazu zdolności płatniczych skarżącej. W tej sytuacji niemożliwą stała się ocena spełnienia przez spółkę przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym za zasadne należało uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu WSA, że z przedłożonych dokumentów nie sposób ustalić jakimi dochodami rzeczywiście dysponuje skarżąca spółka, a przedstawiona przez stronę w sposób wybiórczy dokumentacja nie pozwalała na dokonanie oceny jej realnych możliwości finansowych.
Argumentem przemawiającym za udzieleniem spółce ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym nie może też być podniesiona na wstępie zażalenia okoliczność, że kara nałożona zaskarżoną w tej sprawie decyzją jest jedną z wielu orzeczonych wobec spółki, których łączna wysokość sięga nie mniej niż kilkudziesięciu milionów złotych. W kontekście przedstawionych powyżej wywodów odnośnie braku pełnego obrazu w zakresie zdolności finansowej i posiadanego przez skarżącą majątku, okoliczność obciążenia wielością kar, nawet w znacznych rozmiarach, nie może odnieść zamierzonego przez spółkę skutku.
Wobec powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, że postanowienie Sądu I instancji było wadliwe i wniesienie zażalenia winno skutkować jego uchyleniem. Wybiórczo przedstawiona sytuacja finansowa skarżącej nie pozwalała na ustalenie pełnego obrazu jej zdolności płatniczych w relacji do ciążących na niej zobowiązań – w tym nie tych wynikających z prowadzonej na bieżąco działalności gospodarczej, lecz tych, które są wynikiem nałożonych na spółkę kar pieniężnych.
Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie wskazuje, że brak uwzględnienia żądania strony o wstrzymanie wykonania decyzji w niniejszym postępowaniu, nie uniemożliwia wystąpienia z ponownym wnioskiem o udzielenie ochrony tymczasowej, o ile zaktualizują się przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o oddaleniu zażalenia, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.