II GZ 483/22

II GZ 483/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-01-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Po 760/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-06-06
II GSK 1809/23 - Wyrok NSA z 2025-10-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2023 r. ` Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "T." Sp. z o.o. w Lesznie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt III SA/Po 760/22 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. w Lesznie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 lipca 2022 r. nr 3001-IOA.4246.10.2022.MKo w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 18 października 2022 r., sygn. akt III SA/Po 760/22, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.), odmówił "T." Sp. z o.o. w L. (dalej: skarżąca, spółka) wstrzymania wykonania objętej skargą tej spółki decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: DIAS, Dyrektor IAS) z 15 lipca 2022 r., którą nałożono na skarżącą karę pieniężną z tytułu urządzenia gier na automatach bez zezwolenia w łącznej wysokości 400 000 zł.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka w skardze na opisaną wyżej decyzję Dyrektora IAS wniosła również o wstrzymanie jej wykonania. Spółka wskazała, że podpisała wiele umów najmu koniecznych do prowadzenia działalności i poniosła wiele wysokich nakładów. Mimo problemów finansowych spółka na bieżąco realizowała i realizuje wszelkie zobowiązania podatkowe, z tytułu wynagrodzeń czy składek ZUS, nie posiada żadnych zaległości podatkowych oraz zobowiązań. Spółka zatrudnia nowych pracowników oraz prowadzi inwestycje w oprogramowanie wspierające działanie firmy. Koszt inwestycji oszacowany został na kwotę 800.000,00 złotych netto, z czego na dzień wniesienia skargi spółka poniosła koszty w kwocie nie niższej niż 400.000,00 złotych netto. W czasie trwania epidemii COVID-19 spółka zatrudniała niemal 100 osób na podstawie umowy o pracę oraz kilka kolejnych osób na podstawie umowy zlecenia. Z tego tytułu wypłacano wynagrodzenia np. w kwocie niemal 243.962,24 złotych brutto (za styczeń 2021) oraz za ten sam okres odprowadzono podatek od wynagrodzeń pracowników w kwocie 11.570,00 złotych i składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne w kwocie 73.915.04 złotych. W grudniu 2021 roku natomiast spółka zatrudniała już 110 pracowników, którym z tytułu umów o pracę wypłacono kwotę 372.087,54 zł brutto oraz dalsze ponad 20.000,00 zł tytułem umów zlecenia dla kilkunastu osób. Za miesiąc grudzień 2021 roku spółka uregulowała składki na ZUS w wysokości 183.622,68 zł, podatek PIT od wynagrodzeń w wysokości 17.172,00 zł, a w miesiącu czerwcu 2022 roku odpowiednio: składki na ZUS w wysokości 206.199,07 zł, podatek PIT od wynagrodzeń w wysokości 11.318,00 zł. Dodatkowo, w związku z wykonywanymi usługami spółka jest podatnikiem podatku VAT i z tego tytułu odprowadziła za miesiąc grudzień 2021 roku kwotą 257.805,00 zł, a za czerwiec 2022 roku kwotę 248.856,00 złotych. W ciągu pierwszych 6 miesięcy 2022 roku spółka uregulowała: podatek od towarów i usług w wysokości 1.230.790,00 złotych; podatek dochodowy CIT-8 w wysokości 197.153,00 złotych; składki ZUS w wysokości 1.065.515,25 złotych; podatek od wynagrodzeń w wysokości 53.713,00 złotych – łącznie 2.547.171,20 złotych. Według pełnomocnika spółki stan finansowy spółki (na połowę 2022 roku) poprawił się po uprzedniej, kilkuletniej zapaści związanej z epidemią COVID-19. Spółka wówczas nie mogła prowadzić działalności gastronomicznej w pełnym wymiarze, a ponosiła przy tym koszty wprowadzonych obostrzeń wszędzie tam, gdzie jakakolwiek forma aktywności była możliwa.
Spółka argumentowała, że natychmiastowe wykonanie kwestionowanej decyzji zagraża utratą płynności finansowej, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości spółki. Spółka zostanie zmuszona początkowo do ograniczenia zatrudnienia, a następnie do zwolnienia wszystkich pracowników, co jest niewspółmierne i nieuzasadnione. Odpływ wykwalifikowanych, przeszkolonych pracowników uniemożliwi skuteczną realizację zadań własnych spółki. Natomiast wyegzekwowanie kwestionowanej kary, a w późniejszej perspektywie jej ewentualny zwrot nie doprowadzi do przywrócenia stanu pierwotnego. Zachodzi zatem niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody oraz spowodowania niemożliwych do odwrócenia skutków z punktu widzenia samej spółki, ale także społecznych ze względu na konieczność zwolnienia tak znacznej liczby pracowników. Natychmiastowe wykonanie decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia strony płynności finansowej, niezbędnej do bieżącego regulowania należności publicznoprawnych, które miesięcznie zbliżają się do kwoty 500.000,00 złotych i są opłacane bez zaległości. Doprowadzi to do konieczności ogłoszenia upadłości spółki.
W ocenie sądu pierwszej instancji wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. W rozpoznawanym przypadku strona skarżąca nie uzasadniła w prawidłowy sposób wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej. Przedstawiono wprawdzie analizę sytuacji finansowej strony skarżącej, a do wniosku załączono dokumentację podatkowo-pracowniczą, ale zabrakło pełnej informacji na temat aktualnej sytuacji spółki w jakiej znajduje się ona od początku 2022 roku. Przedstawiona we wniosku argumentacja oraz dokumenty wskazują przede wszystkim na dynamikę działalności przedsiębiorstwa strony skarżącej w okresie stanu pandemicznego i związanymi z nim ograniczeniami w prowadzeniu działalności, w tym działalności gastronomicznej czy szeroko rozumianej działalności rozrywkowej. Zdaniem sądu pierwszej instancji załączona do wniosku dokumentacja (dotycząca ponoszonych przez spółkę kosztów zatrudnienia pracowników, opłacania podatków, składek na ubezpieczenie społeczne), przy równoczesnym nieujawnieniu aktualnej sytuacji dochodowej i majątkowej spółki sprawia, że przedstawiony stan faktyczny nie daje pełnego, realnego obrazu sytuacji finansowej spółki. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że dopiero wiedza Sądu o rzeczywistej i aktualnej sytuacji finansowej skarżącej pozwala ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Brak jest natomiast jakichkolwiek informacji i potwierdzających je dokumentów wskazujących na uzyskane w tym okresie przez stronę dochody.
Dokonując analizy złożonego wniosku sąd pierwszej instancji stwierdził, że spółka nie uprawdopodobniła okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Ocena tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, nie może bowiem sprowadzać się do żądania wstrzymania aktu i odbywać się w oderwaniu od szczegółowych informacji o rzeczywistej aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Niedopełnienie obowiązku przedstawienia aktualnych informacji oraz dokumentów dotyczących sytuacji spółki uniemożliwia poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił, że uiszczenie określonej w decyzji kwoty ma odwracalny charakter, gdyż w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji podlega ona zwrotowi. Wykonanie decyzji wymierzającej karę pieniężną jest więc tylko w wyjątkowych przypadkach źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zaskarżyła je w całości, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, mimo iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściły się przesłanki, by zastosować względem skarżącej dobrodziejstwo wstrzymania wykonalności decyzji, o które wystąpiła w skardze. Nadto, wbrew ocenie sądu pierwszej instancji, spółka wykazała dokumentami swoją aktualną (na datę skargi) sytuację finansową, uzasadniającą wniosek o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, zatem twierdzenia o braku wymaganego uzasadnienia tego żądania są błędne. Podnosząc ten zarzut spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto spółka wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do zażalenia, wskazując iż ich treść ma zasadnicze znaczenie dla wydania prawidłowego orzeczenia w sprawie, albowiem dokumentuje aktualną (na datę wniesienia zażalenia) sytuację finansową spółki obejmującą trzy kwartały 2022 roku.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano argumenty przemawiające za jego zasadnością, m.in. podniesiono, że skarżąca przywołała wszystkie informacje potrzebne do tego, aby ocenić, czy grozi jej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, szczegółowo została opisana sytuacja skarżącej co do jej sytuacji materialnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Artykuł 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia kolejnego wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których należy: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5, s. 18 i n.). Użycie w art. 61 § 3 zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody NSA wskazywał, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, LEX nr 281811). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10, niepubl.). Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że w danej sprawie zachodzą te przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Poznaniu oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej.
Oceny tej nie zmieniają zarzuty i ich uzasadnienie przedstawione we wniesionym w sprawie zażaleniu spółki.
Nieusprawiedliwiony jest zarzut zmierzający do wykazania, że WSA błędnie uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Opublikowano: LEX/el. 2019; komentarz do art. 61; także m.in. postanowienie NSA z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 734/20; LEX nr 3038947 i wskazane tam orzeczenia). W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20; LEX nr 3033882). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest bowiem wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (T. Lewandowski, Glosa do postanowienia NSA z 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13, LEX nr 1410667; także np. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 781/20, LEX nr 3040131).
Wobec powyższego, stwierdzić należy, że sąd pierwszej instancji prawidłowo przeanalizował przedłożone przez skarżącą dokumenty, wszechstronnie je rozważył i na ich podstawie zajął stanowisko w sprawie, czemu dał wyraz w poprawnym uzasadnieniu słusznie uznając, że skarżąca nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku, wynikającego z powołanego art. 61 § 3 p.p.s.a. w zakresie wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej pozwalającej na ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w aspekcie możliwości wystąpienia jednej bądź obu przesłanek określonych w tym przepisie, warunkujących jego zastosowanie.
Wniosek strony o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora IAS z 15 lipca 2022r., wraz z załączonymi do niego dokumentami źródłowymi, przedstawia sytuację finansową i zdolności płatnicze skarżącej spółki w latach 2020-2021 oraz I - II kwartale 2022 r. Strona po złożeniu zażalenia dołączyła do akt sprawy dokumentację "najbardziej obecnie aktualną", obejmującą trzeci kwartał za 2022 r. (s. 279-327 akt sądowych). Jednak, podobnie jak dołączona do skargi dokumentacja, dotyczy ona analizy kosztów, wynagrodzeń, składek ZUS. Brak jest natomiast dokumentów całościowo obrazujących aktualną sytuację finansową spółki wskazującą na jej dochody, pozwalającą na porównanie z kosztami i dokonanie właściwej oceny. To wszystko należało odnieść do osiąganych przychodów z działalności prowadzonej – co skarżąca podkreśla – w szerokim zakresie, zgromadzonych środków trwałych, wartości inwestycji, ewentualnych zaciągniętych kredytów, pożyczek oraz pozostałych zobowiązań przedsiębiorcy. Zdaniem NSA dostarczenie przez spółkę takich dokumentów jest zasadnie oczekiwane ze strony sądu w sytuacji złożenia przez spółkę wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym. Niewątpliwie dopiero takie informacje pozwoliłyby na ocenę bieżącej sytuacji spółki, z uwzględnieniem lat poprzednich, w zakresie możliwości wywołania wykonaniem zaskarżonej decyzji jednej bądź obu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., zwłaszcza że przedstawiona we wniosku argumentacja oraz dokumenty wskazują na dynamikę działalności przedsiębiorstwa skarżącej również w okresie pandemii i pomimo związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności, w tym działalności gastronomicznej czy szeroko rozumianej działalności rozrywkowej, a pełnomocnik spółki w samym wniosku i w zażaleniu wskazał, że stan finansowy spółki poprawia się po uprzedniej, kilkuletniej zapaści związanej z epidemią COVID-19 i wobec zniesienia większości ograniczeń i obostrzeń związanych z epidemią spółka powoli powraca do wcześniejszego rozmiaru aktywności i rozwoju, co pozwoliło np. zwiększyć zatrudnienie.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że negatywnie rozpoznane żądanie strony nie neguje możliwości ponownego ubiegania się o zastosowanie wobec niej instytucji ochrony tymczasowej, z uwzględnieniem wypełnienia omówionych powyżej wymogów stawianych przez art. 61 § 3 p.p.s.a.