II GZ 476/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA dotyczące zwrotu kosztów postępowania, uznając, że wynagrodzenie radcy prawnego powinno być ustalone według stawki minimalnej, a nie żądanej przez stronę kwoty umownej.
Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie WSA w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący domagał się zasądzenia wyższego wynagrodzenia dla swojego radcy prawnego, powołując się na umowę i oświadczenie o poniesionych kosztach. NSA uznał, że sąd nie jest związany wysokością wynagrodzenia umownego i powinien ustalić je według stawek minimalnych określonych w rozporządzeniu, chyba że istnieją uzasadnione podstawy do ich podwyższenia. W tej sprawie takich podstaw nie stwierdzono, oddalając zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2022 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sprawa pierwotnie dotyczyła skargi na decyzję Inspektora Sanitarnego w przedmiocie kary pieniężnej za niezastosowanie się do obowiązku zakrywania ust i nosa. WSA we Wrocławiu pierwotnie uchylił decyzję Inspektora i zasądził koszty postępowania. Po uchyleniu tego postanowienia przez NSA w zakresie kosztów, WSA ponownie rozpoznał sprawę i zasądził 1.457 zł tytułem zwrotu kosztów. Skarżący złożył zażalenie, domagając się zasądzenia 3.000 zł tytułem kosztów postępowania przed Sądem I instancji, powołując się na przepis § 16 rozporządzenia o opłatach za czynności radców prawnych, który pozwala na przyznanie wyższych kosztów bez ingerencji sądu. NSA oddalił zażalenie, podkreślając, że sąd nie jest związany wysokością wynagrodzenia umownego. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. i przepisami rozporządzenia, wynagrodzenie radcy prawnego zalicza się do niezbędnych kosztów postępowania, ale nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. NSA wyjaśnił, że możliwość przyznania wielokrotności stawki minimalnej jest odstępstwem od zasady i wymaga uzasadnienia w oparciu o przesłanki z § 15 ust. 3 rozporządzenia, takie jak niezbędny nakład pracy, wartość przedmiotu sprawy, wkład pracy radcy prawnego czy rodzaj i zawiłość sprawy. W ocenie NSA, w tej konkretnej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające przyznanie wynagrodzenia wyższego niż stawka minimalna, zwłaszcza że sprawa nie była szczególnie zawiła, a wyrok zapadł na posiedzeniu niejawnym. Sąd podkreślił, że samo wnioskowanie o wyższą stawkę nie obliguje sądu do jej przyznania, a argumenty skarżącego dotyczące inflacji czy kosztów prowadzenia działalności gospodarczej nie są wystarczające do podwyższenia wynagrodzenia ponad stawki minimalne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany wysokością wynagrodzenia umownego i powinien ustalić je według stawek minimalnych określonych w rozporządzeniu, chyba że istnieją uzasadnione podstawy do ich podwyższenia.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 205 § 2 p.p.s.a. odsyła do stawek opłat określonych w odrębnych przepisach, a nie do wynagrodzenia umownego. Przepisy rozporządzenia określają stawki minimalne i warunki ich przekroczenia, które wymagają uzasadnienia w oparciu o konkretne przesłanki, takie jak nakład pracy, zawiłość sprawy czy jej wartość.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 2 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 15 ust. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 16
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd nie jest związany wysokością wynagrodzenia umownego radcy prawnego. Wynagrodzenie radcy prawnego powinno być ustalane według stawek minimalnych, chyba że istnieją uzasadnione podstawy do ich podwyższenia. Brak uzasadnionych podstaw do przyznania wynagrodzenia wyższego niż stawka minimalna w niniejszej sprawie.
Odrzucone argumenty
Sąd jest związany wysokością wynagrodzenia radcy prawnego wskazaną w umowie i oświadczeniu strony. Przepis § 16 rozporządzenia pozwala na przyznanie wyższych kosztów bez ingerencji sądu. Argumenty dotyczące inflacji, kosztów prowadzenia działalności gospodarczej i braku zmian w rozporządzeniu uzasadniają przyznanie wyższego wynagrodzenia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie jest związany wysokością wynagrodzenia umownego. Możliwość przyznania stronie wielokrotnej stawki minimalnej jest odstępstwem od zasady. Wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego nie ma i nie może mieć charakteru wiążącego dla sądu co do wysokości żądanej należności.
Skład orzekający
Andrzej Skoczylas
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, w szczególności w kontekście stawek minimalnych i możliwości ich przekroczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych i jego interpretacji w kontekście PPSA. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w sprawach, gdzie obowiązują inne regulacje dotyczące kosztów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się kosztami postępowania, ponieważ precyzuje zasady ustalania wynagrodzenia pełnomocników i wyjaśnia, że sądy nie są związane stawkami umownymi.
“Czy sąd musi zapłacić tyle, ile żąda Twój prawnik? NSA wyjaśnia zasady zwrotu kosztów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII GZ 476/22 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2022-12-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny Hasła tematyczne Koszty postępowania Sygn. powiązane IV SA/Wr 28/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-09-14 II GZ 38/22 - Postanowienie NSA z 2022-03-22 Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 200, art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 265 § 2 pkt 3, § 14 ust. 1 i 2, § 15 ust. 3 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 28/21 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2020 r. nr KW.906.74.2020.EZB w przedmiocie kary pieniężnej za niezastosowanie się do obowiązku zakrywania ust i nosa w miejscu ogólnodostępnym postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Wyrokiem z 14 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 28/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu skargi M. S., 1/ uchylił decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z 13 listopada 2020 r., oraz 2/ zasądził od Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu na rzecz skarżącego 1.117 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na skutek zażalenia strony na zawarte w tym wyroku rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II GZ 38/22, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał w tym zakresie sprawę WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W motywach tego postanowienia podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę złożonego przez pełnomocnika skarżącego oświadczenia o wysokości kosztów poniesionych przez stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego, o którym mowa w § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265; powoływanego dalej jako: rozporządzenie) i ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie ma możliwości zasądzenia kosztów postępowania uwzględniających stawkę inną niż stawka minimalna, określona w § 14 w zw. z § 2 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że fakt złożenia oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego na podstawie § 16 rozporządzenia nie obliguje sądu do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w tymże oświadczeniu, jednakże w sytuacji, kiedy strona domaga się zwrotu kosztów poniesionych z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika w oparciu o złożone oświadczenie, WSA powinien był ocenić, czy możliwe jest jej zasądzenie na podstawie tego przepisu rozporządzenia. W ocenie NSA, w uzasadnieniu postanowienia o zasądzeniu kosztów postępowania takich rozważań zabrakło, a zatem nie zostały rozważone wszystkie okoliczności mające znaczenie przy ustalaniu kosztów postępowania przed Sądem I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaskarżonym na obecnym etapie postępowania postanowieniem z dnia 17 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 28/21, zasądził od Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu na rzecz skarżącego 1.457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że będąc związanym stanowiskiem NSA wyrażonym w postanowieniu z dnia 22 marca 2022 r., rozważył wszystkie okoliczności mające znaczenie przy ustalaniu kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji, w tym w szczególności treść oświadczenia jakie złożył pełnomocnik skarżącego o wysokości poniesionych przez stronę kosztów z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego. WSA poddał analizie wniosek strony o zasadzenie kosztów sądowych, zawierający oświadczenie, o jakim mowa w § 16 rozporządzenia przez pryzmat przesłanek wskazanych w § 15 ust. 3 tegoż rozporządzenia. W ocenie Sądu, wkład pracy pełnomocnika w przygotowanie skargi nie wymagał takiego nakładu pracy, który uzasadniałby uwzględnienie przy ustalaniu kosztów postępowania kwoty 2.800 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, wynikającej z umowy o świadczenie pomocy prawnej. Sąd wskazał, że na zgodny wniosek stron wydanie wyroku odbyło się na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a zatem pełnomocnik nie poniósł dodatkowych kosztów dojazdu z Gdańska do Wrocławia. Sąd nie dostrzegł powodu do uwzględnienia wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania sądowego z uwzględnieniem kwoty wynagrodzenia pełnomocnika wynikającej z umowy o świadczenie pomocy prawnej także w powołaniu na pozostałe przesłanki z § 15 ust. 3 rozporządzenia. Zdaniem Sądu, brak było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego z uwzględnieniem poniesionej przez skarżącego kwoty wynagrodzenia pełnomocnika z uwagi na rodzaj i zawiłość sprawy czy obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wziął przy tym pod uwagę, że akta administracyjne sprawy nie są rozbudowane, a kwestia związana z właściwą delegacją dla wydawania przez Radę Ministrów kolejnych rozporządzeń w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii z powodu Covid-19 była przedmiotem wielu orzeczeń sądów administracyjnych. WSA podkreślił, że niezbędność oraz celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uwarunkowana konkretnymi okolicznościami sprawy. W wypadku postępowania, w którym strona reprezentowana jest przez adwokata lub radcę prawnego (art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) albo doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 205 § 2 w zw. z art. 205 § 4 p.p.s.a.), niezbędne koszty postępowania stanowi ich wynagrodzenie według stawek opłat wynikających z odrębnych przepisów, w tym z § 16 oraz § 15 ust. 3 rozporządzenia. WSA nie stwierdził podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości przewyższającej stawkę minimalną. Po dokonanej analizie Sąd I instancji, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł o zasądzeniu na rzecz strony skarżącej od organu kosztów postępowania sądowego, na które składają się: wpis od skargi w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 900 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz kwota 17 zł tyłem opłaty skarbowej. Ponadto WSA wskazał, że zasądzona w postanowieniu łączna kwota zwrotu kosztów sądowych obejmuje dodatkowo wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej (240 zł) za udział w postępowaniu zażaleniowym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (§ 14 ust. 1 pkt 2 lit. d) w/w rozporządzenia) oraz zwrot wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie WSA z dnia 17 czerwca 2022 r., wydane w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego, złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę przez zasądzenie od organu na rzecz skarżącego 3.000 zł tytułem kosztów postępowania sądowego przed Sądem I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że przepis § 16 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych pozwala na przyznanie wyższych kosztów zastępstwa bez ingerowania w to Sądu. Zdaniem wnoszącego zażalenie, brak jest przepisu, który ograniczałby możliwość zasądzenia kosztów wedle oświadczenia poprzez konieczność odniesienia oświadczenia do § 15 ust. 3 rozporządzenia, czy też do jakichkolwiek innych wytycznych. Pełnomocnik skarżącego ponownie powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego sygn. akt III CZP 18/00. Zdaniem skarżącego, Sąd pierwszej instancji przy zasądzaniu kosztów postępowania powinien był uwzględnić wysokość wynagrodzenia pełnomocnika wynikającą z umowy zawartej ze skarżącym, bowiem wskazana w oświadczeniu stawka w żadnym wypadku nie przekracza sześciokrotności stawki minimalnej ani nawet nie jest do niej zbliżona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że bezpodstawne jest twierdzenie pełnomocnika skarżącego o związaniu sądu ustalonym przez stronę i radcę prawnego wynagrodzeniem za prowadzenie sprawy, wynikającym z zawartej pomiędzy nimi umowy. Pogląd autora zażalenia w tym względzie nie znajduje usprawiedliwienia ani w przepisach prawa ani w stanowisku judykatury. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W zakresie wynagrodzenia radcy prawnego przywołany przepis odsyła zatem przede wszystkim do przepisów rozporządzenia, nie do wynagrodzenia umownego określonego przez pełnomocnika z mocodawcą. Przepisy rozporządzenia zawierają dalsze wskazówki w tym względzie. W § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia przewidziane zostały kwoty stawek minimalnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym przez odesłanie do § 2 w przypadku, gdy przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (tak w niniejszej sprawie), zaś przepisy § 15 rozporządzenia regulują ustalanie wysokości opłat za czynności. Opłaty stanowiące podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa i kosztów radcowskich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych. Zgodnie z przepisami § 15 ust. 3 rozporządzenia, opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to: 1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu; 2) wartość przedmiotu sprawy; 3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie; 4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Konstrukcja przyjęta w § 15 ust. 3 rozporządzenia prowadzi do wniosku, że wynagrodzenie radcy prawnego za czynności przed sądem, podlegające zwrotowi od organu w przypadku uwzględnienia skargi, ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną tylko w uzasadnionych przypadkach, określonych w pkt 1-4 powołanego przepisu. Oznacza to, że możliwość przyznania stronie wielokrotnej stawki minimalnej jest odstępstwem od zasady, a rozstrzygnięcie w tym zakresie nie może mieć charakteru dowolnego i wymaga przekonywującego uzasadnienia w kontekście przesłanek wskazanych w przepisach prawa (por. postanowienia NSA z dnia 20 maja 2014 r., I GZ 107/14; z dnia 15 kwietnia 2010 r., I GZ 92/10). Wysokość kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego może zostać także wskazana we wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, co przewiduje § 16 rozporządzenia (w braku takiego oświadczenia opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem). Wskazanie na możliwość złożenia oświadczenia o wysokości obciążających stronę kosztów wynagrodzenia nie oznacza jednak związania sądu wskazaną w oświadczeniu kwotą, na co wskazano na wstępie (por. np. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2018 r., I OZ 154/18). Gdy pełnomocnik wnioskuje o przyznanie stawki zwielokrotnionej sąd zobowiązany jest zatem odpowiednio ocenić taki wniosek, rozważyć rodzaj i stopień zawiłości sprawy, niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a w szczególności jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności sprawy i jej rozstrzygnięcie. Wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego nie ma i nie może mieć charakteru wiążącego dla sądu co do wysokości żądanej należności, bo istotą zwrotu kosztów tegoż zastępstwa procesowego nie jest refundacja wszystkich wydatków poniesionych w związku z zainicjowanym postępowaniem sądowym, a realizacja przepisów prawa w tym względzie. Fakt złożenia zatem oświadczenia o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia radcy prawnego nie obliguje sądu do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w tymże oświadczeniu, wymaga natomiast od sądu oceny, czy sprawa jest zawiła lub obszerna, a nakład pracy pełnomocnika w związku z występowaniem w przedmiotowej sprawie istotnie uzasadnia zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wyższej od taryfowej stawki minimalnej (por. np. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt II SAB/Go 36/16). Wymaga przy tym zaznaczenia, że taka wykładnia przepisów rozporządzenia nie jest prezentowana wyłącznie w orzecznictwie sądów administracyjnych – przykładowo w postanowieniu z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt II AKz 353/19, Sąd Apelacyjny w Krakowie stwierdził, że ustalona w umowie z adwokatem kwota nie musi stanowić podstawy zasądzenia poniesionych wydatków procesowych, a sąd powinien je ustalić w granicach między jednokrotnością a sześciokrotnością stawki minimalnej, uwzględniając niezbędny nakład pracy i charakter sprawy. Również w uzasadnieniu projektu rozporządzenia prawodawca zastrzegł, że "oceniając wysokość podlegającego zwrotowi wynagrodzenia na podstawie autonomicznie określonych przesłanek i każdorazowo, uwzględniając charakter sprawy, rzeczywisty nakład pracy pełnomocnika i podjęte w sprawie czynności, sąd nie jest związany ustaloną w umowie wysokością wynagrodzenia [...] za prowadzenie sprawy. Ustalona w taki sposób opłata istotnie może różnić się od rzeczywiście poniesionego przez stronę kosztu profesjonalnego pełnomocnika" (cyt. za A. Partyk, T. Partyk [w:] A. Partyk, T. Partyk, Opłaty za czynności adwokackie. Komentarz, wyd. III, LEX/el. 2021, § 15). Podsumowując powyższe należy zatem stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania, że sąd pierwszej instancji w okolicznościach sprawy był związany wysokością wynagrodzenia radcy prawnego wynikającą ze złożonego oświadczenia i umowy zawartej pomiędzy stroną, a jej pełnomocnikiem. Jak wynika z dotychczasowych rozważań, zasadą jest zasądzanie zwrotu kosztów zastępstwa w stawkach tzw. minimalnych – zarówno zasądzenie wielokrotności takiej stawki, jak i zasądzenie kosztów postępowania w kwocie niższej od tej stawki, wymaga od sądu wskazania powodów takiego rozstrzygnięcia. W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że brak było podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów wynagrodzenia radcowskiego w kwocie przekraczającej stawkę minimalną określoną na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 2.800 zł pełnomocnik nie wskazał żadnej okoliczności z § 15 ust. 3 rozporządzenia, która miałaby przemawiać za przyznaniem mu przez sąd stawki wynagrodzenia wyższej od podstawowej. Sąd pierwszej instancji uznał, że wkład pracy pełnomocnika w sprawie, jakkolwiek niewątpliwy, to jednak nie wymagał takiego nakładu pracy, który uzasadniałby uwzględnienie przy ustalaniu kosztów postępowania kwoty wynagrodzenia pełnomocnika wynikającej z umowy o świadczenie pomocy prawnej. Wydanie wyroku odbyło się na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a zatem pełnomocnik nie poniósł dodatkowych kosztów dojazdu z G. do Wrocławia. Jak wskazał WSA, brak było również podstaw do zasądzenia wyższych kosztów postępowania z uwagi na rodzaj i zawiłość sprawy, czy też obszerność zgromadzonego materiału dowodowego, zaś rozpoznawana w sprawie kwestia była już przedmiotem wielu orzeczeń sądów administracyjnych. Konstatacja ta spowodowała, że Sąd I instancji zasądził zwrot kosztów postępowania przy uwzględnieniu stawki minimalnej wynagrodzenia radcy prawnego, zamiast stawki zgodnej z wnioskiem pełnomocnika skarżącego. Wymaga podkreślenia, że samo wnioskowanie o zasądzenie wyższej niż minimalna stawki wynagrodzenia radcowskiego nie powoduje, że stawka ta staje się kosztem uwzględnianym automatycznie do całości niezbędnych kosztów postępowania, od których pełnego zasądzenia sąd może odstąpić jedynie "w uzasadnionych przypadkach". Sąd nie musiał stwierdzić, że zachodzą wyjątkowe podstawy do obniżenia kwoty zasądzanych kosztów postępowania, a jedynie że nie zachodzą wyjątkowe podstawy do podwyższenia tej kwoty. W tym zaś względzie należy zgodzić się ze stanowiskiem WSA, że zasądzenie wynagrodzenia w wysokości 1.117 zł było adekwatne do nakładu pracy profesjonalnego pełnomocnika, gdyż okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby nakład pracy radcy prawnego przekraczał granice typowego zaangażowania profesjonalnego pełnomocnika w tego rodzaju sprawie. Znamienne jest przy tym, że w zażaleniu pełnomocnik odwołuje się do okoliczności, które nie wskazują na zwiększony nakład jego pracy w tej sprawie lecz dotyczą rosnącej inflacji, sytuacji społecznej i gospodarczej, rosnących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej oraz braku regularnych zmian rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Analiza akt sądowych sprawy wskazuje zaś na to, że pełnomocnik reprezentował stronę od początku postępowania sądowoadministracyjnego, a jego główne czynności w sprawie przed wydaniem wyroku zawierającego zaskarżone postanowienie to: wniesienie skargi (z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji), wniesienie pisma procesowego z dnia 10 marca 2021 r. ponawiającego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz pisma ponaglającego rozpoznanie sprawy z uwagi na wnioski o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym. Wskazane czynności procesowe nie wykraczają znacznie ponad przeciętne zaangażowanie profesjonalnego pełnomocnika w sprawę sądowoadministracyjną. W zażaleniu pełnomocnik również nie wskazuje na takie działania, które świadczyłyby o jego znacznym nakładzie pracy. Wręcz przeciwnie, pełnomocnik wskazał na rosnącą inflację oraz podwyższenie kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W ocenie NSA, wskazane przez pełnomocnika koszty i wykonane w sprawie czynności, uwzględnione są w stawkach minimalnych. Należy bowiem uznać, że racjonalny prawodawca określając wysokość stawek minimalnych wynagrodzenia profesjonalnych pełnomocników za poszczególne czynności lub za udział w postępowaniach, rozważył i uwzględnił wszelkie okoliczności charakterystyczne dla danego typu spraw. W stawkach minimalnych odzwierciedlona została zatem swoista wycena koniecznego nakładu pracy pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie prawodawca pozostawił sądom orzekającym możliwość uwzględnienia nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie, zwiększają nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2012 r., III CZ 57/12). Ani akta sprawy, ani żaden z argumentów zażalenia nie wskazują na wystąpienie takich szczególnych okoliczności i zwiększonego w ich rezultacie nakładu pracy pełnomocnika. Do takich okoliczności z pewnością nie sposób zaliczyć ani typowych, stałych kosztów związanych z działalnością kancelarii, ani standardowych obowiązków związanych z prawidłowym i etycznym wykonywaniem zawodu radcy prawnego. Sąd ocenia zatem na podstawie akt sprawy i znanych mu okoliczności to, czy nakład pracy pełnomocnika w danej sprawie przekracza typowe dla tego rodzaju sprawy granice, a w konsekwencji czy wynagrodzenie radcy prawnego, zaliczone do zasądzanych od organu administracji kosztów postępowania, powinno stanowić wartość stawki minimalnej, czy też powinno być wyższe. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia, że rzeczywisty nakład pracy radcy prawnego wymagał uwzględnienia wnioskowanej przez niego kwoty wyższego wynagrodzenia. Wynika to stąd, że wniosek pełnomocnika nie wskazywał na żadną z okoliczności z § 15 ust. 3 rozporządzenia (dla porządku należy jedynie zaznaczyć, że przesłanka z § 15 ust. 3 pkt 2, tj. wartość przedmiotu sprawy, została automatycznie uwzględniona, stawka wynagrodzenia zależała bowiem od wartości przedmiotu zaskarżenia). Skoro zatem WSA prawidłowo ocenił, że do kwoty zasądzonych w sprawie kosztów postępowania należy zaliczyć stawkę wynagrodzenia radcy prawnego obliczoną na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia, a nie wielokrotność tej stawki, zaskarżone postanowienie należało uznać za zgodne z prawem, w tym z art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., a zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI