II GZ 471/15

II GZ 471/15 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2015-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-08-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kisielewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
III SA/Gd 554/14 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2014-09-25
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 73 par. 1-4, art. 86 par. 1-2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2014 poz 101
art. 139 par. 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 554/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 554/14 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r. odmówił A. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 554/14.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
Wyrokiem z dnia 25 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Skarżący nie stawił się na rozprawę i w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku nie wystąpił z wnioskiem o sporządzenie jego uzasadnienia. Wyrok uprawomocnił się w dniu 28 października 2014 r.
Pismem z dnia 10 lutego 2015 r. A. M. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednocześnie złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniósł, że nie został prawidłowo zawiadomiony o rozprawie, a tym samym nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Stwierdził, że adresowane do niego zawiadomienie zostało awizowane, a następnie odebrane w placówce pocztowej przez żonę – L. M., jednak przesyłka nie została mu przekazana. Skarżący podał, że o wydaniu wyroku dowiedział się dopiero w dniu 4 lutego 2015 r., tj. w dacie doręczenia pełnomocnikowi - na jego wniosek - kopii protokołów rozprawy oraz wyroku. W ocenie skarżącego, doręczenie zawiadomienia o rozprawie nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – powoływanej dalej jako p.p.s.a.) oraz ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 189, poz. 1159 ze zm.), bowiem L. M. nie była w tym czasie upoważniona do odbierania korespondencji męża w placówce pocztowej.
W ocenie Sądu I instancji, przesyłka nr [...], zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy w rozpoznawanej sprawie, została skarżącemu doręczona prawidłowo w trybie art. 73 § 1-4 p.p.s.a. Przytaczając treść powołanego przepisu, Sąd stwierdził, że z analizy potwierdzenia odbioru przesyłek oraz wydruku z internetowego Systemu Śledzenia Przesyłek Poczty Polskiej wynika, iż skierowane do A. M. zawiadomienie, na skutek okoliczności, o których mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a., została złożona na okres 14 dni w Urzędzie Pocztowym w L.. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, przy czy pierwsze zawiadomienie o pozostawieniu przesyłek w urzędzie pocztowym zostało dokonane 12 sierpnia 2014 r., natomiast powtórne awizowanie miało miejsce w dniu 21 sierpnia 2014 r. W związku z tym, zdaniem Sądu I instancji, skuteczne doręczenie skarżącemu przesyłki nastąpiło w dniu 26 sierpnia 2014 r. Sąd nie kwestionował, że L. M. nie była we wskazywanym czasie uprawniona do odbioru kierowanych do jej męża przesyłek w urzędzie pocztowym, bowiem jej pełnomocnictwo pocztowe zostało odwołane przez skarżącego w dniu 2 lipca 2014 r. Pomimo braku upoważnienia, przesyłka została jej jednak omyłkowo wydana przez pracownika poczty w dniu 27 sierpnia 2014 r., co zostało szczegółowo wyjaśnione przez Naczelnika Urzędu Pocztowego w L. w odpowiedzi na zapytanie Sądu w tej sprawie. Powyższa okoliczność nie miała znaczenia dla oceny wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, bowiem późniejszy odbiór pisma nie obalił wynikającego z przepisów art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1 p.p.s.a. domniemania doręczenia zastępczego, które już zostało dokonane. Bez znaczenia w tym wypadku pozostaje, komu ostatecznie została wydana przesyłka, bowiem nastąpiło to w dniu 27 sierpnia 2014 r., a więc po skutecznym doręczeniu skarżącemu zawiadomienia o rozprawie w trybie zastępczym w dniu 26 sierpnia 2014 r.
A. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, żądając jego zmiany i przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 25 września 2014 r., ewentualnie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Skarżący postawił zarzut naruszenia art. 73 § 1-4 p.p.s.a., poprzez uznanie, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia mu zawiadomienia o terminie rozprawy oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, że do uchybienia terminowi wniesienia skargi na decyzje organu nie doszło bez winy strony.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że L. M. nie była uprawniona, aby odebrać w jego imieniu przesyłkę w placówce pocztowej. W konsekwencji powyższego nie można uznać, że w sprawie nastąpił skutek doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. Jego zdaniem, nie może zostać obciążony negatywnymi konsekwencjami nieprawidłowego działania pracownika operatora pocztowego, który błędnie dokonał doręczenia osobie nieupoważnionej, nawet jeśli nastąpiło to po upływie terminu przewidzianego w art. 73 p.p.s.a.
Skarżący odniósł się także do kwestii nieprawidłowego pouczenia zawartego w powtórnym zawiadomieniu o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej i możliwości jej odbioru w wyznaczonym terminie. Podkreślił, że inaczej niż w art. 73 p.p.s.a., kwestia doręczenia zastępczego została uregulowana w procedurze cywilnej, a mianowicie w przeciwieństwie do regulacji z art. 73 p.p.s.a., gdzie termin właściwy do skutecznego doręczenia oznaczono na 14 dni od pierwszego zawiadomienia (awizo); w myśl przepisu art. 139 § 1 k.p.c., dopiero upływ siedmiu dni od powtórnego zawiadomienia powoduje skuteczne doręczenie przesyłki. Na poparcie powyższych twierdzeń, skarżący przedłożył uzyskane w wyniku własnej inicjatywy pismo Naczelnika Urzędu Pocztowego w L., z którego wynika, że przesyłka zawierająca sporne zawiadomienie o terminie rozprawy była awizowana w trybie przewidzianym dla pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Jak podał Naczelnik, bo bezskutecznym upływie terminu wynikającym z pierwszego awiza, dokonano ponownej awizacji z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia powtórnego awiza. Doręczyciel wskazał, że przesyłkę można było odebrać do dnia 28 sierpnia 2014 r.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast w myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Jak wynika z powyższych przepisów, przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08, postanowienie NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II GZ 516/13).
Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Skarżący argumentuje, że nie ponosi winy w uchybieniu powyższego terminu, ponieważ nie został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezawiadomienie skarżącego o terminie rozprawy stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Stąd też dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu kluczowe było dokonanie ustalenia w zakresie prawidłowości doręczenia skarżącemu zawiadomienia o rozprawie.
Sąd I instancji uznał, że pomimo podniesionych przez skarżącego okoliczności, mających na celu wykazanie, że L. M. nie była uprawniona do obioru w dniu 27 sierpnia 2014 r. korespondencji kierowanej do skarżącego, w sprawie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego zawiadomienia o terminie rozprawy już w dniu 26 sierpnia 2014 r., na podstawie art. 73 § 1-4 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji należy uznać za nieprawidłowe.
Kwestię doręczania pism sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy rozdziału 4 działu III p.p.s.a. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości podjęcia odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższa regulacja ma charakter całościowy. Należy bowiem uznać, że z punktu widzenia racjonalnie działającego prawodawcy wszystkie tworzone przez niego przepisy spełniają określoną rolę i żaden z nich nie może być pomijany bez jednoznacznych ku temu podstaw. Jakiekolwiek odstępstwo od reguł przewidzianych dla trybu doręczenia zastępczego musi być uznane za wybiórcze stosowanie przepisów regulujących tę materię. Skoro doręczenie zastępcze ma charakter domniemania prawnego, zaś ustawodawca tworząc tę instytucję przewidział w ramach niej do spełnienia określone wymogi, to tym samym wszystkie je uznał za warunki sine qua non tegoż domniemania. Uchybienie zatem jakiemukolwiek z nich prowadzić musi do wniosku, że w takim przypadku nie jest możliwe przyjęcie, iż pismo w sensie prawnym zostało skutecznie doręczone adresatowi.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy odnieść się do kwestii błędnego pouczenia adresata o terminie, w jakim możliwe było odebranie awizowanej przesyłki w placówce pocztowej oraz wynikających z tego konsekwencji.
Przedłożone przez stronę wnoszącą zażalenie pismo Poczty Polskiej SA z dnia [...] czerwca 2015 r., będące odpowiedzią na interwencję skarżącego dotyczącą spornego zawiadomienia, potwierdza nieprawidłowości w działaniu poczty, za pośrednictwem której Sąd I instancji dokonywał doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy. Jak wynika z tego pisma, przesyłki były awizowane w trybie przewidzianym dla pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Zostało w nim wprost stwierdzone, że w następstwie bezskutecznego upływu terminu wynikającym z pierwszego awiza, dokonano ponownej awizacji z pouczeniem, że przesyłkę należy odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia ponownego awizo. Od pozostawienia powtórnego awiza musiało zatem minąć 7 dni, aby można było zwrócić przesyłkę nadawcy. Skoro powtórne awizo nastąpiło 21 sierpnia 2014 r., zgodnie z pouczeniem doręczyciela, przesyłkę można było odebrać do dnia 28 sierpnia 2014 r.
Powyższa okoliczność oznacza, że doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy zostało dokonane z naruszeniem art. 73 § 3 p.p.s.a., co prowadzi do obalenia stwierdzonego przez Sąd I instancji domniemania skutecznego doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy zgodnie z art. 73 p.p.s.a. Treść pisma operatora wyraźnie wskazuje błędny termin, w którym skarżący mógł odebrać przesyłkę.
W konsekwencji zasadnicze znaczenie dla właściwego rozstrzygnięcia ma prawidłowość dokonania doręczenia przesyłki adresowanej do skarżącego, jego małżonce – L. M. Doręczenie pism jest obowiązkiem sądu i polega na zgodnym z przepisami prawa umożliwieniu określonej osobie zapoznania się z treścią przeznaczonej dla niej korespondencji. Zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy z 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe przesyłka, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata: a/ pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej, b/ w placówce operatora. Skoro przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy, której adresatem był A. M. została awizowana, to dla oceny skuteczności doręczenia tej korespondencji niezbędne jest ustalenie, czy została ona odebrana w placówce operatora przez pełnomocnika adresata. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie pełnomocnictwo pocztowe udzielone przez skarżącego L. M, jednak w dniu 2 lipca 2014 r. zostało ono odwołane. Odbierająca korespondencję L. M. nie posiadała ani pisemnego upoważnienia do odbioru pism sądowych, ani pełnomocnictwa u operatora pocztowego, zaś przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została jej wydana omyłkowo, ze względu na zbieżność nazwisk, przy okazji odbioru na poczcie innych pism skierowanych do niej samej. Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w wyjaśnieniach Naczelnika Urzędu Pocztowego z dnia 11 maja 2015 r. Ponadto wadliwe wydanie spornej przesyłki nie było także kwestionowane przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wobec powyższego, wydanie przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy osobie nieuprawnionej powoduje, że nie można uznać, iż skarżący został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy.
Powyższe skutkuje z kolei koniecznością uznania, że skarżący nie wiedząc, że w dniu 25 września 2014 r. został ogłoszony wyrok oddalający jego skargę, nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uwzględnił zażalenie i uchylił zaskarżone postanowienie.