II GZ 624/24

II GZ 624/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1708/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-05-14
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 49 § 1, art. 61.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 320
art. 13n.
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 1708/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 kwietnia 2024 r., nr BP.702.647.2024.E.2012.BKOE.2582 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 1708/24, w sprawie ze skargi A. P. (dalej: "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 kwietnia 2024 r. (dalej: "zaskarżona decyzja") w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej, odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Skarżący w skardze na zaskarżoną decyzję wniósł o wstrzymanie jej wykonania w całości. Wniosek nie zawierał uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wstrzymania wykonania decyzji z uwagi na niewykazanie przez skarżącego istnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Sąd I instancji podkreślił, że nie mógł dokonać merytorycznej oceny wniosku, ponieważ nie zwierał on żadnej argumentacji, która mogłaby w jakikolwiek sposób wskazywać na możliwość wystąpienia przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").
W podstawie prawnej orzeczenia wskazano art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a.
Skarżący zaskarżył postanowienie Sądu I instancji w całości zarzucając mu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 13n Ustawy o drogach publicznych poprzez ich bezzasadne niezastosowanie i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy jej wykonanie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku Skarżącego, mając na względzie fakt osobistej sytuacji Skarżącego, wykonywania przez niego przewozu humanitarnego z pomocą dla Ukrainy na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego w Ł. oraz fakt wszczęcia przez Organ administracji publicznej postępowania po upływie 9 miesięcy od dnia, w którym dojść miało do popełnienia naruszenia w zakresie rzekomego naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w 13k Ustawy o drogach publicznych;
- art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego bezzasadne niezastosowanie i niewezwanie Skarżącego do wykazania, jakie skutki spowoduje niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a, art. 145a § 1 p.p.s.a., art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem podniesiona w nim argumentacja nie podważa prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie jednak do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony może wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem zaskarżenia, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej przed negatywnymi skutkami, które może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, stanowi odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a.
Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd może więc mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, znaczna szkoda to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skoro zaś sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie uprawdopodobniono, iż w związku z jej wykonaniem mogłoby zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub/i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący w skardze wniósł jedynie o wstrzymanie zaskarżonej, bez przedstawienia dowodów lub okoliczności świadczących o możliwości zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
W zażaleniu na postanowienie Skarżący podniósł, że Sąd I instancji nie uwzględnił sytuacji osobistej Skarżącego. Zarzut ten należy uznać za niezasadny, ponieważ w uzasadnieniu skargi, skarżący w żaden sposób nie przedstawił jakie skutki wywoła wykonanie zaskarżonej decyzji oraz nie przedstawił żadnych dowodów w tym zakresie. Należy podkreślić, że "przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 61). Ponadto, zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, jakiekolwiek braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu (patrz m.in. postanowienie NSA z 24 października 2024 r., sygn. akt II GZ 466/24).
W kwestii naruszenia przez Sąd I instancji art. 13n Ustawy o drogach publicznych (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 320 ze zm.), należy stwierdzić, iż sąd rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania, nie dokonuje oceny zasadności skargi (patrz postanowienie NSA z 9.07.2004 r., sygn. akt FZ 163/04). Niezgodność decyzji z prawem, która jest przedmiotem oceny sądu w toku rozprawy, i ochrona tymczasowa wynikająca z art. 61 p.p.s.a. to dwie różne kwestie. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie, niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z 28.04.2005 r., II OZ 184/05). Przekonania skarżącego o wadliwości wydanej decyzji również nie stanowią przesłanek podlegających ocenie w ramach rozpoznania wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej i pozostają bez wpływu na obecnym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z 19 września 2024 r., sygn. akt II GZ 397/24).
Odnosząc się zaś do kwestii naruszenia przez Sąd I instancji art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez niewezwanie Skarżącego do uzupełnienia braków, należy wskazać, że zarzut ten jest również niezasadny. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek. Uzasadnienie wniosku nie jest jednak elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność, zatem nie podlega uzupełnieniu poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc jego niezamieszczenie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., art. 61, teza 11 oraz m.in. postanowienia NSA z dnia: 2 października 2013 r., sygn. akt I OZ 848/13, z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I OZ 744/14, z 2 października 2024 r., sygn. akt I GZ 301/24, z 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II GZ 554/24 ).
Na marginesie NSA pragnie zauważyć, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.