II GZ 457/22

II GZ 457/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1263/22 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2022-08-02
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 2 pkt 4, art. 53 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 1263/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A.M. na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m. st. Warszawie z dnia 23 stycznia 2022 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku poddania się kwarantannie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Skargą z dnia 4 maja 2022 r. A.M. (skarżąca), działająca przez przedstawiciela ustawowego małoletniej – M. M., zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie (PPIS, organ) polegającą na objęciu skarżącej kwarantanną w okresie od 23 do 29 stycznia 2022 r. w związku z kontaktem z osobą, u której stwierdzono obecność SARS-Cov-2. W uzasadnieniu skargi wskazała, że o objęciu obowiązkiem kwarantanny małoletniej uczestniczki nie została powiadomiona w żaden sposób przez organ administracji tj. Powiatowego Inspektora Sanitarnego.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie, ponieważ została złożona z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a."), bądź oddalenie w przypadku nieuwzględnienia powyższego żądania. Uzasadniał, że wbrew stwierdzeniu zawartemu w skardze, osoba prowadząca sprawę skarżącej przesłała informację o nałożeniu kwarantanny na numer telefonu przedstawicielki ustawowej (SMS), udostępniony w zgłoszeniu osób z kontaktu z osobą zakażoną.
WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1263/22, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odrzucił skargę z uwagi na wniesienie po terminie. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie strona dowiedziała się o objęciu kwarantanną najpóźniej w dniu 31 stycznia 2022 r. tj. w dniu, w którym skierowała do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w m.st. Warszawie wniosek o doręczenie decyzji o objęciu kwarantanną. Tym samym termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 2 lutego 2022 r., natomiast skarga została nadana ponad trzy miesiące po upływie terminu do jej wniesieniu (4 maja 2022 r.). Sąd stwierdził, że w tej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącej.
Skarżąca 24 sierpnia 2022 r. złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie postanowienia WSA i uwzględnienie kosztów wynikłych z wniesienia zażalenia i wydania postanowienia w tej sprawie. Argumentowała, że w wyniku korespondencji skarżącej z organami inspekcji sanitarnej, kolejne wnioski o dostarczenie skarżącej decyzji w przedmiocie nałożenia na małoletnią obowiązku kwarantanny były przez organy inspekcji sanitarnej odrzucane jako bezprzedmiotowe. Jednocześnie zarówno Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Warszawie, jaki i Mazowiecki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, nie potwierdził w odpowiedziach na wyżej wymienione wnioski, że taki obowiązek został na stronę nałożony. Dopiero na skutek wniosku skarżącej o wydanie urzędowego zaświadczenia w przedmiotowej sprawie organ inspekcji sanitarnej potwierdził nałożenie na stronę kwarantanny w dniach od 23 stycznia 2022 r. do 29 stycznia 2022 r. Zatem dopiero wyżej wymienione zaświadczenie można traktować jako wiarygodne źródło informacji, że strona została skierowana na kwarantannę, po uzyskaniu której skarżąca w ustawowym terminie tj. 4 maja 2022 r., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zdaniem skarżącej o nałożeniu obowiązku nie dowiedziała się, jak twierdził Sąd pierwszej instancji najpóźniej 31 stycznia tj. w dniu w którym skierowała do organu wniosek o dostarczenie decyzji o objęciu kwarantanną, gdyż uznała informację powziętą od wychowawcy grupy przedszkolnej za mało wiarygodną i niespełniającą wymogów określonych w przepisach w postępowaniu administracyjnym. Dopiero wydanie zaświadczenia przez PPIS 26 kwietnia 2022 r., potwierdzające nałożenie na małoletnią obowiązku odbycia kwarantanny, stanowiło datę, od której należało liczyć termin do wniesienia skargi do WSA, co nastąpiło 4 maja 2022 r., zatem w ustawowym terminie do wniesienia skargi.
Skarżąca podkreśliła, że organ administracji nie powiadomił strony w żaden sposób, że obowiązek kwarantanny został na małoletnią A. M. nałożony. W obecnym porządku prawnym nie ma przepisu nakładającego na obywateli obowiązek korzystania z jakichkolwiek systemów teleinformatycznych i innych urządzeń przekazujących informację drogą elektroniczną. Nie było zatem żadnej przesłanki, która uzasadniałaby wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Argumentowała, że przyjmując jednak z ostrożności, że organ inspekcji sanitarnej powiadomił skarżącą o objęciu małoletniej obowiązkiem kwarantanny, i tak nie dopełnił on obowiązku wynikającego z dyspozycji 7 k.p.a. i nie podjął żadnych czynności z urzędu, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Złożone w przedmiotowej sprawie zażalenie należało uwzględnić.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie skarżąca wnosząc skargę w dniu 4 maja 2022 r. uchybiła terminowi do wniesienia skargi na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie z dnia 23 stycznia 2022 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku poddania się kwarantannie. W myśl bowiem art. 53 § 2 p.p.s.a zdanie pierwsze (w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r.) - jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.
W przedmiotowej sprawie należy podzielić pogląd WSA, że skarżąca dowiedziała się o podjęciu czynności będącej przedmiotem skargi w dniu 31 stycznia 2022 r. A zatem 30 dniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 2 marca 2022r. (a nie - jak błędnie wskazał Sąd I instancji – 2 lutego 2022 r.). Skarga została zaś wniesiona 4 maja 2022 r.
W ocenie NSA w rozpoznawanej sprawie nie było jednak podstaw do odrzucenia skargi, miał w niej bowiem zastosowanie art. 53 § 2 p.p.s.a. zdanie drugie. Z przepisu tego wynika, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
Ustawodawca nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony w kontekście ustalenia czy zachodzi w sprawie przesłanka uchybienia terminu bez winy skarżącego. Ocena braku winy została zatem pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie w tej kwestii uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. m.in. orzecznictwo wydane na tle spraw dotyczących przywracania terminu: postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6; postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącej, WSA powinien zatem rozpoznać skargę. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują na brak jest winy skarżącej w uchybieniu terminu. Należy wziąć pod uwagę wskazywaną przez przedstawiciela ustawowego skarżącej okoliczność, że o obowiązku objęcia kwarantanną strona nie została powiadomiona w żaden sposób przez organ administracji, w związku z czym zwróciła się do PPIS o wydanie decyzji dotyczącej objęcia małoletniej nałożonym obowiązkiem. Organ odmówił udostępnienia decyzji (k. 26 akt adm.), a następnie na skutek odwołania skarżącej Mazowiecki Wojewódzki Państwowy Inspektor Sanitarny stwierdził niedopuszczalność odwołania (k. 32 akt adm.). W wydanym na wniosek skarżącej zaświadczeniu z 26 kwietnia 2022 r. organ potwierdził wpis w systemie teleinformatycznym prowadzonym poprzez SEPIS obowiązku kwarantanny A.M. w okresie od dnia 23.01.2022 r. do dnia 29.01.2022 r. (k. 38 akt adm.). Zasadnie także skarżąca powołała się na brak pouczenia jej przez organ o terminie i sposobie wniesienia skargi.
Powyższe okoliczności sprawy stanowią w ocenie NSA okoliczności uzasadniające brak winy w uchybieniu przez skarżącą terminu do wniesienia skargi. Stanowią zatem przesłankę uzasadniającą zastosowanie w tej sprawie art. 53 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy strona nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z niejasnej procedury podejmowania przez organ czynności, prowadzących w konsekwencji do zamknięcia jej drogi do sądowej kontroli tych czynności.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wskazuje się na wynikający z art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a. obowiązek organu pouczenia zarówno o możliwości zaskarżenia czynności materialno-technicznej do sądu administracyjnego, jak i trybie takiego zaskarżenia, w sytuacji gdy strona nie jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 560/18). W orzecznictwie podkreśla się też, że trudno przyjąć, iż obowiązki organu są w tym przedmiocie mniej rygorystyczne niż w przypadku wydawania decyzji (art. 107 § 1 k.p.a.) lub postanowienia, zwłaszcza że wiedza co do podstaw oraz trybu zaskarżenia do sądu administracyjnego tego rodzaju czynności materialno-technicznych jest mniej powszechna, niż gdy chodzi o zaskarżenie decyzji lub postanowienia administracyjnego. Za brak pouczenia zawartego w pismach organu winy nie może ponosić strona skarżąca, ponieważ brak wymaganego prawem pouczenia nie może rodzić ujemnych konsekwencji dla strony (art. 9 i art. 112 k.p.a.). Brak koniecznych pouczeń stanowi podstawę do przyjęcia braku winy strony w niedotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 415/05, a także wyrok z dnia 27 czerwca 1989 r., sygn. akt IV SA 455/89).
Podzielając przedstawione poglądy, NSA uznał, że w sytuacji gdy skarżąca w postępowaniu przed organem administracji miała wątpliwość co do tego, czy w ogóle czynność wobec niej została przez organ podjęta, jak była jej treść oraz nie była pouczona przez o prawie oraz trybie zaskarżenia przedmiotowej czynności, to nie sposób przypisać jej zawinionego działania w złożeniu skargi z przekroczeniem ustawowego terminu.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że skarżąca dostatecznie uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.