II GZ 44/24

II GZ 44/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 7166/22 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-05-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 61 § 2 i 3, art. 61 § 3,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W.R., I. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 7166/22 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi W.R., I. R. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
I.
W. R. i I. R. (dalej: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 29 września 2022 r., nr DPR.720.6.2021.256, o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji wobec G. S.A. z siedzibą w W., umorzeniu instrumentów kapitałowych, zastosowaniu instrumentu przymusowej restrukturyzacji w formie instytucji pomostowej oraz ustanowieniu administratora banku (dalej: "decyzja BFG"). W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji BFG.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 7166/22, oddalił wniosek skarżących.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") przewiduje możliwość wstrzymania wykonania decyzji po przekazaniu skargi sądowi administracyjnemu. Przepis ten określa przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, tj. wystąpienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja BFG wydana została na podstawie ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 793 ze zm.; dalej: "ustawa o BFG"). Zgodnie z art. 11 ust. 6 ustawy o BFG, do postępowania w sprawie skarg na decyzje, o których mowa w ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a., z wyłączeniem jednak art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. Sąd wskazał nadto, że art. 11 ust. 8 ustawy o BFG przewiduje, że decyzje o których mowa w ust. 4 (m.in. w przedmiocie wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, umorzenia instrumentów kapitałowych, zastosowania instrumentów przymusowej restrukturyzacji i ustanowienia administratora - art. 11 ust. 4 pkt 1, 2, 4 i 5 ustawy o BFG) są ostateczne i podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Sąd zwrócił uwagę, że dopuszczalność wstrzymania wykonania decyzji jest wykluczona, jeżeli taką przeszkodę ustanawiają przepisy szczególne. Wykluczenie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji BFG wynika zaś ze szczególnej regulacji przyjętej w ustawie krajowej tj. art. 11 ust. 6 i ust. 8 ustawy o BFG. Przepisy te jednoznacznie wyłączają możliwość zastosowania w sprawie ze skargi na decyzję BFG ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Sąd odwołując się do orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2021 r., sygn. akt II GZ 322/21, oraz podzielając pogląd przyjęty w orzeczeniu WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 448/21, wskazał, że przepis art. 85 ust. 4 lit. b) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2014/59/UE z 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/EU oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 173 z 12 czerwca 2014 r., s. 190; dalej: "dyrektywa 2014/59/UE") przewiduje obowiązek państwa członkowskiego Unii Europejskiej wprowadzenia przepisu, który dopuszczałby wstrzymanie (zawieszenie) wykonania decyzji organu ds. restrukturyzacji.
Sąd pierwszej instancji podzielił ocenę NSA, że polski ustawodawca wadliwie implementował art. 85 ust. 4 lit. b) dyrektywy 2014/59/UE. Powołany przepis dyrektywy przewiduje bowiem obowiązek państwa członkowskiego Unii Europejskiej do wprowadzenia przepisu, który dopuszczałby wstrzymanie (zawieszenie) wykonania decyzji organu ds. restrukturyzacji. O istnieniu powyższego obowiązku państwa członkowskiego świadczy nie tylko brzmienie tego artykułu (z którego wynika, że wzruszalne jest domniemanie, iż zawieszenie wykonania decyzji organu byłoby sprzeczne z interesem publicznym), ale również treść preambuły dyrektywy (zob. pkt 90 i 92). Sąd zaznaczył, że niewywiązanie się z obowiązku przez polskiego ustawodawcę nie stoi jednak na przeszkodzie bezpośredniemu zastosowaniu wskazanego przepisu dyrektywy 2014/59/UE. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 85 ust. 4 lit. b) dyrektywy 2014/59/UE jest dostatecznie precyzyjny, bezwarunkowy, a jego prawidłowa transpozycja nie nastąpiła w terminie wskazanym w prawie unijnym.
Jednakże, w okolicznościach sprawy zdaniem Sądu pierwszej instancji nie było uzasadnione zastosowanie art. 85 ust. 4 lit. b) dyrektywy 2014/59/UE przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym ze złożonego wniosku, albowiem decyzja ta została wykonana w tym znaczeniu, że wywołała określone w niej skutki prawne. Z chwilą bowiem doręczenia decyzji BFG podmiotowi w restrukturyzacji (G.S.A. z siedzibą w W., dalej: "G.", "Podmiot w restrukturyzacji") tj. z dniem 30 września 2022 r. doszło do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji (pkt 1 decyzji BFG). Z tym dniem nastąpiło także, według stanu na koniec dnia wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, umorzenie instrumentów kapitałowych, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o BFG (pkt 3 decyzji BFG) tj. wskazanych w decyzji akcji oraz obligacji na okaziciela. Skutek w postaci umorzenia tych instrumentów już zatem nastąpił 30 września 2022 r. i w tym dniu decyzję BFG należy uznać we wspomnianym zakresie za wykonaną. Podobnie sprawa ma się, jeżeli chodzi o zastosowany względem G. instrument przymusowej restrukturyzacji w formie instytucji pomostowej Banku BFG S.A. z siedzibą w Warszawie (obecnie: V. S.A. z siedzibą w W., dalej: "Instytucja pomostowa") i dokonane z dniem 3 października 2022 r. (dalej: "Dzień Przeniesienia") przeniesienie przedsiębiorstwa G. (pkt 5 ppkt 1 decyzji BFG) oraz zobowiązań tego podmiotu (pkt 5 ppkt 2 decyzji BFG) na Instytucję pomostową, z wyłączeniem jednak wskazanych w decyzji BFG zobowiązań i praw majątkowych, w tym wynikających z czynności faktycznych, prawnych lub czynów niedozwolonych dotyczących umów kredytów i pożyczek denominowanych we franku szwajcarskim (CFIF) lub indeksowanych kursem franka szwajcarskiego (CFIF) bądź denominowanych w walucie obcej lub indeksowanych kursem waluty obcej, oraz roszczeń wynikających z tych praw majątkowych, w tym objętych postępowaniami cywilnymi, administracyjnymi, niezależnie od daty ich podniesienia. W Dniu Przeniesienia doszło zatem do wykonania decyzji BFG w zakresie dotyczącym przeniesienia przedsiębiorstwa G., jego praw majątkowych, zobowiązań i roszczeń z nich wynikających na Instytucję pomostową. Zgodnie bowiem z postanowieniem art. 191 ust. 1 ustawy o BFG z tym Dniem Instytucja pomostowa wstąpiła w miejsce G. w zakresie przejętych praw i zobowiązań. W świetle postanowienia pkt 6 decyzji BFG należy też przyjąć, że doszło do zapłaty wynagrodzenia za przejęcie tego przedsiębiorstwa, co nastąpiło poprzez przejęcie przez Instytucję Pomostową zobowiązań Podmiotu w restrukturyzacji. W Dniu Przeniesienia doszło także do pozostawienia w G. praw majątkowych i zobowiązań, które takim przeniesieniem nie zostały objęte, w tym tych wynikających z umów kredytów i pożyczek denominowanych we franku szwajcarskim (CFIF) lub indeksowanych kursem franka szwajcarskiego (CFIF) bądź denominowanych w walucie obcej lub indeksowanych kursem waluty obcej. Wspomniane, niepodlegające przeniesieniu prawa i zobowiązania (także roszczenia wynikające z tych zobowiązań) uzyskały zatem taki status z dniem [...] października 2022 r. Reasumując, w Dniu Przeniesienia zaistniał skutek w postaci przeniesienia przedsiębiorstwa, praw i zobowiązań G. na Instytucję pomostową, przy jednoczesnym wyłączeniu enumeratywnie wymienionych w decyzji BFG praw, zobowiązań i roszczeń z nich wynikających.
Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji orzekł, że w oparciu o przepis art. 85 ust. 4 lit. b) dyrektywy 2014/59/UE posiada kompetencję do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji BFG, ale nie jest uprawniony w takim postępowaniu wpadkowym do odwrócenia skutków materialnoprawnych przyjętych w niej rozstrzygnięć, które zaistniały przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, a nawet przed upływem terminu do jej zaskarżenia, będących rezultatem wykonania tej decyzji.
II.
Skarżący W. R. i I. R., działając poprzez swojego pełnomocnika, złożyli zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji BFG oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżone postanowienie godzi w interes mocodawców, którzy pomimo bardzo wysokiego prawdopodobieństwa stwierdzenia nieważności umowy kredytu frankowego w sprawie prowadzonej przez SO w P. (sygn. akt. [...]) zostają pozbawieni możliwości odzyskania wpłaconych nienależnie środków, w tym przede wszystkim nadpłat w przypadku tzw. "odfrankowienia" umowy lub odzyskania kwot ponad spłacony kapitał w przypadku stwierdzenia nieważności umowy. Stanowisko o abuzywności klauzul umownych w umowie mocodawców z bankiem przedstawił także Prezes UOKIK w piśmie [...] z dnia 26 czerwca 2023 r., oraz Rzecznik Finansowy w piśmie [...] z dnia 12-09-2023 r., złożonym w sprawie mocodawców p-ko G. S.A. w Sądzie Okręgowym w Płocku (sygn. akt. [...]).
III.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny, że wykluczone jest wstrzymanie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wykonania zaskarżonej decyzji BFG z uwagi na szczególne regulacje przyjęte w ustawie krajowej tj. art. 11 ust. 6 i ust. 8 ustawy o BFG, które wyłączają możliwość zastosowania w sprawie ze skargi na decyzję BFG ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Trafnie jednak równocześnie Sąd pierwszej instancji uznał, że polski ustawodawca wadliwie implementował art. 85 ust. 4 lit. b) dyrektywy 2014/59/UE, który przewiduje obowiązek państwa członkowskiego Unii Europejskiej do wprowadzenia przepisu, który dopuszczałby wstrzymanie (zawieszenie) wykonania decyzji organu ds. restrukturyzacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2021 r., sygn. akt II GZ 322/21). Niewywiązanie się z powyższego obowiązku przez polskiego ustawodawcę nie stoi zatem na przeszkodzie bezpośredniemu zastosowaniu wskazanego przepisu dyrektywy 2014/59/UE.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowa była też ocena przez WSA, że zastosowanie tego przepisu nie jest jednak uzasadnione w realiach rozpoznawanej sprawy, albowiem decyzja w niniejszej sprawie została już wykonana w tym znaczeniu, że wywołała określone w niej skutki prawne.
Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, z chwilą doręczenia decyzji BFG podmiotowi w restrukturyzacji, tj. z dniem 30 września 2022 r. doszło do wszczęcia przymusowej restrukturyzacji (pkt 1 decyzji BFG). Z tym dniem nastąpiło także, według stanu na koniec dnia wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, umorzenie instrumentów kapitałowych, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o BFG (pkt 3 decyzji BFG), tj. wskazanych w decyzji akcji oraz obligacji na okaziciela. Skutek w postaci umorzenia tych instrumentów już zatem nastąpił w dniu 30 września 2022 r. i w tym dniu decyzję BFG należy uznać we wspomnianym zakresie za wykonaną.
Analogicznie stało się także z zastosowanym względem G. instrumentem przymusowej restrukturyzacji w formie instytucji pomostowej i dokonanym z dniem 3 października 2022 r. przeniesieniem przedsiębiorstwa G.. (pkt 5 ppkt 1 decyzji BFG) oraz zobowiązań tego podmiotu (pkt 5 ppkt 2 decyzji BFG) na Instytucję pomostową, z wyłączeniem jednak wskazanych w decyzji BFG zobowiązań i praw majątkowych, w tym wynikających z czynności faktycznych, prawnych lub czynów niedozwolonych dotyczących umów kredytów i pożyczek denominowanych we franku szwajcarskim (CFIF) lub indeksowanych kursem franka szwajcarskiego (CFIF) bądź denominowanych w walucie obcej lub indeksowanych kursem waluty obcej, oraz roszczeń wynikających z tych praw majątkowych, w tym objętych postępowaniami cywilnymi, administracyjnymi, niezależnie od daty ich podniesienia. W Dniu Przeniesienia doszło zatem do wykonania decyzji BFG w zakresie dotyczącym przeniesienia przedsiębiorstwa G., jego praw majątkowych, zobowiązań i roszczeń z nich wynikających na Instytucję pomostową.
Dlatego też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że nie był on uprawniony do odwrócenia skutków materialnoprawnych przyjętych w decyzji rozstrzygnięć, które zaistniały przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, a nawet przed upływem terminu do jej zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie nie ma zatem możliwości wstrzymania wykonania decyzji, skoro decyzja została już wykonana.
Powyższej oceny, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może podważyć wskazana w treści zażalenia argumentacja odnosząca się do przedstawionego stanowiska Prezesa UOKIK w piśmie [...] z dnia 26 czerwca 2023 r., czy też Rzecznika Finansowego w piśmie [...] z dnia 12 września 2023 r. przedstawionego w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Płocku (sygn. akt. [...]). Podkreślić bowiem należy, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do wstrzymania wykonania określonych postanowień umowy cywilnoprawnej.
Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie jest zgodne z prawem. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.