II GZ 439/25

II GZ 439/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Sz 52/25 - Postanowienie WSA w Szczecinie z 2025-09-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 12b § 2, art. 46 § 2 pkt 1 lit. b), art. 49 § 1, art. 58 § 1 pkt 3, art. 64b § 1 i 2 art, 86 § 1 art, 87 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Sz 52/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu w sprawie ze sprzeciwu J. W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 27 listopada 2024 r. nr SKO.WD.470/1264/2024 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 3 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 52/25, odmówił J. W. (skarżący) przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych sprzeciwu, w sprawie ze sprzeciwu skarżącego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie (SKO, organ) z dnia 27 listopada 2024 r. w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.
Z uzasadnienia powyższego orzeczenia wynika następujący stan faktyczny.
Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2025 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wezwał skarżącego (wnoszącego sprzeciw) do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł i uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu, poprzez podanie swojego numeru PESEL, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Przesyłka sądowa zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz pismo wzywające do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu wraz ze stosowymi pouczeniami i odpowiedzią na sprzeciw została doręczona wnoszącemu sprzeciw w dniu 29 stycznia 2025 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 12 akt sądowych), a zatem siedmiodniowy termin do wykonania ww. wezwań upływał z dniem 5 lutego 2025 r. W zakreślonym terminie uiszczono kwotę 100 zł, ale nie uzupełniono wskazanego braku formalnego sprzeciwu. W dniu 6 lutego 2025 r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym pismo stanowiące wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu, wskazując, że nie miał możliwości "dostarczenia" numeru PESEL w terminie pocztą elektroniczną "ze względu na niezrozumienie wysłania odpowiedzi". Jednocześnie skarżący podał swój numer PESEL i załączył wydruk z poczty elektronicznej, zawierający odpowiedź programu pocztowego na korespondencję skierowaną do sądu.
Odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Natomiast na mocy art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zdaniem Sąd Wojewódzkiego, wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu. WSA w Szczecinie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie argumentacja wniosku wskazuje na brak możliwości dostarczenia numeru PESEL drogą elektroniczną i niezrozumienie odpowiedzi serwera pocztowego na korespondencję skierowaną do sądu. Zdaniem Sądu I instancji, powoływanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd Wojewódzki wyjaśnił, że skarżący wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu otrzymał jasne i prawidłowe pouczenie o warunkach wnoszenia pism oraz doręczenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Wnoszący sprzeciw został powiadomiony, że pisma do sądu administracyjnego można wnieść w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu, która jest zlokalizowana na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP), zaś pisma wysyłane na adres elektroniczny sądu (adres e-mail), czyli z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej sądu, nie wywołują skutków prawnych, które ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże ze złożeniem pisma procesowego. WSA w Szczecinie podniósł, że skoro skarżący wbrew treści pouczenia sądowego, zdecydował się na nadanie korespondencji zawierającej numer PESEL na zwykły adres poczty elektronicznej Sądu, uczynił to wyłącznie na własne ryzyko, co oznacza, że obciążają go wszelkie negatywne konsekwencje dokonanego wyboru, w tym brak wpływu korespondencji elektronicznej do Sądu. Sąd wskazał, że oceny tej nie zmienia podniesiona przez skarżącego okoliczność, że nie zrozumiał on udzielonej mu przez serwer pocztowy odpowiedzi na korespondencję skierowaną do Sądu. Sąd I instancji podkreślił, że wnioskodawca dwukrotnie (tj. 4 lutego 2025 r. i 6 lutego 2025 r.) otrzymał zwrotną informację, że wiadomości nie dostarczono w całości na adres: info@szczecin.wsa.pl, gdyż wystąpił tymczasowy problem, ale serwer pocztowy "będzie próbował wysłać wiadomość jeszcze raz" przez pewien czas (46 godz.), a następnie "zarzuci próby". Sąd Wojewódzki zauważył, że pierwsza taka wiadomość miała miejsce jeszcze w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu, a skoro jednoznacznie i wyraźnie wskazywała na tymczasowe problemy z dostarczeniem wiadomości, to skarżący jako należycie dbający o własne interesy powinien był sprawdzić, chociażby poprzez wykonanie połączenia telefonicznego do Sądu, czy wysłana przez niego wiadomość elektroniczna została odebrana. W ocenie Sądu, skarżący mógł także nadać przesyłkę z numerem PESEL za pośrednictwem ePUAP (o ile posiadał taką możliwość) lub poczty (w tym ostatnim przypadku osobiście lub korzystając z pomocy osoby trzeciej). Sąd I instancji zaznaczył, że z przedłożonych dokumentów i oświadczeń nie wynika, aby wnioskodawca wykonał jakiekolwiek z ww. działań, co świadczy o niedołożeniu należytej staranności.
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, sygn. akt. II SA/Sz 52/25, sprostował oczywistą omyłkę w sentencji postanowienia z dnia 3 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 52/25 , w ten sposób, że w rozstrzygnięciu w miejsce słów: "odmówić przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu" wpisał słowa: "odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu".
Zażalenie na wskazane na wstępie postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o jego uchylenie oraz zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. 87 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu wskutek błędnego przyjęcia, że Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, podczas gdy Skarżący "mający ukończone 67 lat, niekorzystający z profesjonalnej pomocy prawnej, na którą go nie stać, nie zrozumiał treści pouczenia, w jaki sposób ma dostarczyć przesyłkę za pośrednictwem ePUP" (tak w oryginale), "nie dysponuje" ponadto podpisem kwalifikowanym i "był przekonany, że wysłanie pisma z numerem PESEL na adres mailowy Sądu, dostępny na stronie internetowej Sądu", będzie wystarczające do uzupełnienia braków formalnych wniosku, a ponadto "Skarżący podnosi, że brak nr. PESEL nie był takim brakiem formalnym, który uniemożliwiał nadanie sprawie prawidłowego biegu, albowiem Sąd dysponował w aktach postępowania numerem PESEL Skarżącego".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlegając oddaleniu.
Weryfikując pozytywnie zaskarżone postanowienie, należało uwzględnić, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jedną z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest więc uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie jako surogat dowodu wymaga wykazania prawdopodobieństwa zaistnienia okoliczności świadczących o tym, że stronie nie można przypisać choćby najniższego stopnia winy w zakresie obowiązku dbałości o własne sprawy (w tym co do obowiązku terminowego wykonywania czynności procesowych). W praktyce oznacza to, że strona jest zobowiązana do wykazania wysokiego stopnia prawdopodobieństwa, że uchybienie terminu zostało spowodowane zdarzeniami lub stanami od niej niezależnymi. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy zatem przyjąć pewien obiektywny miernik staranności podmiotów prawnych, co jest równoznaczne z przyjęciem – jako wzorca oceny prawnej spełnienia przesłanki braku winy – sposobu zachowania podmiotu należycie i solidnie dbającego o terminowe wykonywanie swoich obowiązków. W konsekwencji, uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (w tym czynności uzupełniania braków formalnych skargi lub sprzeciwu) jest prawnie uzasadnione tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że strona nie tylko nie mogła przewidzieć przeszkody w terminowym dokonaniu czynności procesowej, lecz także nie mogła jej przezwyciężyć. Okoliczności uchybienia terminu muszą być więc od strony całkowicie niezależne, nieprzewidywalne i obiektywnie nieprzezwyciężalne. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem i życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego poddanego ocenie przez Sąd Wojewódzki, należy stwierdzić, że skarżący (wnoszący sprzeciw) został prawidłowo wezwany do usunięcia braku formalnego sprzeciwu w zakresie wskazania numeru PESEL (wezwanie z dnia 24 stycznia 2025 r., zob. k. 6 akt sądowych). Prawidłowo również uznał Sąd a quo, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., wymogu podania w sprzeciwie numeru PESEL (art. 64b § 2 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64b § 1 i 2 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd (por. uchwała NSA z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22). Ustawowy termin uzupełnienia ww. braku formalnego upłynął bezskutecznie z dniem 5 lutego 2025 r. (zob. k. 12 akt sądowych). Skarżący nadał 6 lutego 2025 r. przesyłką poleconą pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu oraz wskazujące numer PESEL. Podniesione w ww. piśmie okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu procesowego, nie mogą być jednak nie tylko – jak zasadnie stwierdził kontrolowany Sąd Wojewódzki – uznane za uprawdopodabniające brak winy w niedochowaniu ustawowego terminu, lecz – wręcz przeciwnie – mogą i muszą zostać zakwalifikowane jako świadczące o zawinionym jego naruszeniu.
Zgodnie bowiem z zamieszczonym w wezwaniu sądowym z dnia 24 stycznia 2025 r. jasnym i precyzyjnym pouczeniem o warunkach wnoszenia pism oraz doręczenia pism sądowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pisma do sądu administracyjnego można wnieść w formie dokumentu elektronicznego tylko przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu (art. 12b § 2 p.p.s.a.), która jest zlokalizowana na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP), a w celu wniesienia takiego pisma do sądu strona powinna posiadać konto na platformie ePUAP. W pouczeniu wskazano także, że pismo i załączniki wnoszone do sądu w formie dokumentu elektronicznego powinny zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a.). Jednocześnie pouczono wyraźnie skarżącego, że pisma wysłane na adres elektroniczny sądu (adres e-mail), czyli z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej sądu, nie wywołują skutków prawnych, które ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym wiąże ze złożeniem pisma procesowego.
W tym stanie rzeczy wysłanie przez skarżącego w dniu 3 lutego 2025 r. pisma (wiadomości) na adres elektroniczny sądu (adres e-mail), a więc z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej sądu, było nie tylko bezskuteczne procesowo, lecz przede wszystkim odbyło się w sposób sprzeczny z otrzymanym pouczeniem sądowym. Strona wykazała jednak dalsze zawinione zaniedbanie, gdyż pomimo otrzymania pierwszej wiadomości zwrotnej o niemożności doręczenia wiadomości na adres elektroniczny sądu (4 lutego 2025 r.) nie podjęła żadnych działań w otwartym jeszcze terminie procesowym w celu uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu zgodnie z ustawowymi warunkami wnoszenia pism procesowych w formie dokumentu elektronicznego albo w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Stan zawinionego naruszenia terminu po dniu 5 lutego 2025 r. trwający 6 lutego 2025 r. i przerwany w tym dniu (po otrzymaniu z serwera pocztowego kolejnej wiadomości zwrotnej o niedoręczeniu wiadomości na adres elektroniczny sądu) przez nadanie za pomocą operatora pocztowego pisma, zgodnie z procesowymi warunkami wnoszenia pism do sądu administracyjnego, nie zmienia, co oczywiste, oceny, że skarżący nie spełnił przesłanki, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a.
Mając na względzie podniesione argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia