II GZ 434/24

II GZ 434/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 3448/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-11-20
II GZ 433/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-10
II GZ 432/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-10
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 18, art. 19, art. 20 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
art. 6 ust. 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3448/23 w zakresie oddalenia wniosku A. S.A. w W. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Barbary Kołodziejczak - Osetek w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 maja 2022 r. nr Sp.97.2020 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3448/23, oddalił wniosek A. S.A. w W. o wyłączenie ze składu orzekającego sędziego WSA w Warszawie Barbary Kołodziejczak-Osetek od orzekania w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 maja 2022 r., nr Sp.97.2020, w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pomiędzy skarżącą a uczestnikiem postępowania toczy się spór w zakresie możliwości korzystania przez Skarżącą z domeny pod nazwą [...]. Uczestnik wszczął również postępowanie przed sądem arbitrażowym, gdzie następnie w swoim stanowisku przeciwko wyłączaniu arbitra, który pracował w kancelarii prawnej obsługującej uczestnika, podniósł argument, że środowisko prawnicze nie jest duże, w szczególności ilość praktyków prawa własności intelektualnej jest znacznie ograniczona. W ocenie skarżącej wypowiedzi uczestnika mają na celu stworzenie argumentów po to tylko, aby wyroki wydawali sędziowie, z którymi uczestnik jest w jakichś relacjach, bliższych lub dalszych. Skarżąca podkreśliła również, że zachowanie uczestnika, który tak szybko składa pozew do sądu arbitrażowego pokazuje, że jest pewny uzyskania korzystnego wyroku w sprawie administracyjnej. Szybkie tempo prowadzenia sprawy dodatkowo uzasadnia to, że Sędzia Barbara Kołodziejczak-Osetek może być w bliżej nieokreślonej relacji z uczestnikiem, co uzasadnia wątpliwość co do jej bezstronności. Zdaniem skarżącej, Sędzia ma już z góry przyjęty pogląd na sprawę oraz gotowy wyrok.
Oświadczeniem z dnia 13 grudnia 2023 r. Sędzia WSA w Warszawie Barbara Kołodziejczak-Osetek wyjaśniła, że w niniejszej sprawie nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności (zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.).
Oddalając złożony wniosek, WSA w uzasadnieniu postanowienia wskazał m.in. że instytucja wyłączenia sędziego ma charakter procesowej gwarancji jego bezstronności w konkretnym postępowaniu, czego warunkiem jest niezależność sędziego zarówno od organów państwa, jak i od stron. Wyłączenie sędziego ma służyć stworzeniu takich warunków sprawowania urzędu sędziowskiego, które eliminują możliwość wywierania nacisków na sędziego z którejkolwiek strony.
W ślad za stanowiskiem orzecznictwa i doktryny Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wyłączenie sędziego nie może nastąpić na skutek tylko subiektywnego przeświadczenia strony, co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie czy stronniczo (przywołano: postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 86/12; postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 103/12; postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 648/09, Drachal J. Wiktorowska A., Zalasińska K. (w:) Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 158; Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 82). Ponadto, jak stwierdził NSA w postanowieniu z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 167/10 "Podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie skarżącej, że dany sędzia dyskryminuje stronę wobec organu administracyjnego, nadużywa władzy sądowej i działa w zmowie z organem administracji. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a.".
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odwoływać się do zobiektywizowanych i zindywidualizowanych przesłanek, ponieważ wątpliwość co do bezstronności sędziego musi znajdować potwierdzenie w realnych podstawach konkretnego stanu faktycznego. W ujęciu art. 19 p.p.s.a. przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. O wyłączeniu sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie skarżącej, że Sędzia Barbara Kołodziejczak-Osetek może być w bliżej nieokreślonej relacji z uczestnikiem postępowania, czy okoliczność wyznaczenia na ten sam dzień, tą samą godzinę i w jednej sali sądowej rozpoznanie wszystkich spraw z udziałem skarżącej i uczestnika. Wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być tylko domniemana, pozorna, ale realna. W przeciwnym wypadku zaprzeczeniu uległby wyjątkowy charakter prawny instytucji wyłączenia sędziego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca na poparcie swojego wniosku nie wskazała, żadnych konkretnych informacji, które faktycznie by uprawdopodabniały, że ww. Sędzia nie daje rękojmi bezstronności w przedmiotowej sprawie, jak również, by okoliczność wyznaczenia na ten sam dzień oraz tą samą godzinę trzech spraw skarżącej pozostających ze sobą w związku, stanowiła o nieprawidłowym działaniu całego składu orzekającego w danej sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. art. 20 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż skarżąca nie uprawdopodobniła przyczyn wyłączenia sędziego Barbary Kołodziejczak-Osetek, a w konsekwencji oddalenie wniosku o wyłączenie ww. sędziego, podczas gdy skarżąca przytoczyła twierdzenia uczestnika niniejszego postępowania podniesione w toku postępowania przed sądem arbitrażowym, tj. że: środowisko prawnicze nie jest duże, w szczególności ilość praktyków prawa własności intelektualnej jest znacznie ograniczona, co jednoznacznie sugeruje, że wyroki mają być wydawane przez sędziów, z którymi uczestnik jest w jakichś relacjach, bliższych lub dalszych, wobec czego doszło do uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego Barbary Kołodziejczak-Osetek;
2. art. 19 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie istnieje okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności Barbary Kołodziejczak-Osetek w niniejszej sprawie, podczas gdy skarżąca przytoczyła twierdzenia uczestnika niniejszego postępowania podniesione w toku postępowania przed sądem arbitrażowym, tj. że: środowisko prawnicze nie jest duże, w szczególności ilość praktyków prawa własności intelektualnej jest znacznie ograniczona, co jednoznacznie sugeruje, że wyroki mają być wydawane przez sędziów, z którymi uczestnik jest w jakichś relacjach, bliższych lub dalszych, wobec czego wystąpiły okoliczności uzasadniające wątpliwość co do bezstronności sędziego Barbary Kołodziejczak-Osetek.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie ww. zarzutów, wskazując m.in., że wbrew twierdzeniom WSA w Warszawie wykazała w niniejszej sprawie, że wystąpiły okoliczności uzasadniające wątpliwość co do bezstronności sędziego oraz uprawdopodobniła przyczyny wyłączenia sędziego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy prawa wymieniono w art. 18 p.p.s.a. Natomiast w myśl art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Skarżący obowiązany jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do Sądu, stosownie do treści art. 20 § 1 p.p.s.a.
Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancji procesowej, mającej w szczególności zapewnić realizację wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasady odzwierciedlającej treść art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (t.j. Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), która ustanawia prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W wyroku NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1461/10 (powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), podkreślono gwarancyjną funkcję przepisów prawa procesowego o wyłączeniu, które z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki uczciwego procedowania Chodzi tu zatem o zewnętrzne, obiektywne i standaryzowane znamiona niezawisłości. Jak wskazuje ponadto NSA w postanowieniu z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 86/12 "okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał rzetelnej i obiektywnej oceny wniosku złożonego przez skarżącą, a także wskazał z jakich powodów nie uznał go za zasadny, którą to ocenę należy w pełni podzielić. Zasadnie również powołano w zaskarżonym postanowieniu dorobek orzecznictwa i doktryny dotyczący subiektywnego przeświadczenia strony o okolicznościach stanowiących podstawę wyłączenia sędziego. Zawartą tam ocenę prawną Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącej zostały powołane jedynie okoliczności mające charakter subiektywny, a nadto w żaden sposób nie zostały one poparte. W sprawie nie zachodzą też przesłanki wyłączenia określone w art. 18 p.p.s.a. Sędzia WSA, której dotyczył wniosek o wyłączenie, złożyła wymagane oświadczenie, z którego wynika, że nie istnieje żadna okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w przedmiotowej sprawie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia (por. postanowienia NSA: z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14). W złożonym wniosku o wyłączenie sędziego brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez niego oświadczenia. Sama podejrzliwość strony nie może uzasadniać skutecznie wniosku o wyłączenie sędziego.
W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego WSA nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., jak i skarżąca nie wykazała skutecznie przyczyny wyłączenia w sposób wymagany przez art. 20 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.