II GZ 428/24

II GZ 428/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 568/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-02-27
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 1 i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 568/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 21 grudnia 2023 r. nr LPL-1.404.3.2023.ULC.16 w przedmiocie zawieszenia świadectwa kwalifikacji pilota wiatrakowcowego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 maja 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 568/24 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 21 grudnia 2023 r., w przedmiocie zawieszenia świadectwa kwalifikacji pilota wiatrakowcowego na okres 8 lat.
Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżący podniósł, iż prowadzi zakład produkcji statków powietrznych i jest udziałowcem w spółce X. Sp. z o.o., która skonstruowała i produkuje wiatrakowiec [...]. Oprócz produkcji wiatrakowców spółka specjalizuje się w produkcji elementów do [...] oraz [...] [...] i [...] we wszystkich rodzajach statków powietrznych. Ponadto oferuje szkolenia pilotów i instruktorów wiatrakowców, ultralekkich śmigłowców oraz wspólnie z [...] pilotów śmigłowców do 5700 kh. Skarżący podkreślił, że wykonanie decyzji spowoduje u niego zawodowo nieodwracalne, ewentualnie trudne do odwrócenia skutki. Zaznaczał, że osobiście testuje produkowane przez spółkę wiatrakowce oraz prowadzi na nich szkolenia. Działalność zawodową koncentruje zatem wokół posiadanych uprawnień pilota wiatrakowcowego. Wykonanie decyzji, a co za tym idzie brak możliwości korzystania z uprawnień może skutkować wstrzymaniem działalności całej spółki oraz szkodami wizerunkowymi dla niego. W ocenie skarżącego, korzystanie z uprawnień w czasie trwania postępowania sądowoadministracyjnego nie stwarza zagrożenia dla bezpieczeństwa lotów.
WSA wskazał również, że w uzupełnieniu wniosku skarżący podniósł, iż wyrokiem z 5 marca 2024 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w G., II Wydział Karny uniewinnił go od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 211 ust. 1 pkt 10 lit. a) ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze. Z kolei pismem z dnia 12 kwietnia 2024 r. organ podniósł, że przedmiot tego wyroku nie ma żadnego związku ze sprawą toczącą się przed tutejszym Sądem.
Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji, Sąd I instancji stwierdził, że okoliczności wskazane zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonana zaskarżonej decyzji, jak i w treści skargi nie przemawiają za zastosowaniem w sprawie ochrony tymczasowej. Za nieprzekonujące WSA uznał argumenty, w myśl których niemożność wykonywania lotów osobiście przez skarżącego spowoduje zagrożenie dla funkcjonowania X. Sp. z o.o., w której udziałowcem jest skarżący. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zakres działalności spółki jest zdecydowanie szerszy, niż tylko wykonywanie lotów testowych, w szczególności osobiście przez skarżącego. W ocenie Sądu brak jest również szczegółowych danych obrazujących udział wskazanej aktywności w całościowych zyskach spółki, co uniemożliwia ocenę, czy rzeczywiście aspekt ten, w połączeniu z wykonaniem zaskarżonej decyzji, może spowodować nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. WSA podkreślił, że nie może domniemywać, czy zaniechanie wykonywania określonych czynności wiąże się z poniesieniem straty, która będzie dla strony znacząca w kontekście jej ogólnej sytuacji majątkowej.
Ponadto WSA podzielił stanowisko organu wyrażone w postanowieniu z 15 lutego 2024 r., w którym podnoszono, że praktyką stosowną przy produkcji statków powietrznych jest wykonywanie testów przez pilotów spoza danej organizacji. Tym samym uznał, że istnieje możliwość scedowania wykonywania lotów próbnych czy szkoleń instruktorskich na inne osoby posiadające odpowiednie kompetencje, zachowując przy tym płynność działalności spółki również w tym zakresie.
W odniesieniu do utraty reputacji, mającej wpływ na działalność zarobkową skarżącego, jak i potencjalnych klientów, WSA stwierdził, że również ta kwestia nie przemawia za zastosowaniem ochrony tymczasowej, bowiem jest to kwestia wyłącznie o charakterze subiektywnym, która nie może wpływać na rozstrzygnięcie co do przedmiotowego wniosku, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana właśnie celem ochrony tychże klientów.
Za pozostającą bez wpływu na ocenę zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji uznał okoliczność nieprawomocnego uniewinnienia skarżącego od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 211 ust. 1 pkt 10 lit a) ustawy Prawo lotnicze, w sprawie o sygn. akt [...], bowiem przedmiot tego wyroku nie ma związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym.
Jednocześnie WSA podkreślił, że na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie bada się trafności zarzutów zgłoszonych w skardze.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, względnie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zawieszenie świadectwa kwalifikacji nie wiąże się dla skarżącego z potencjalnymi trudnymi do odwrócenia skutkami, podczas gdy brak możliwości wykonywania lotów ma bezpośrednie i znaczne przełożenie na sytuację zawodową skarżącego i prowadzoną przez niego działalność, która doznaje istotnego ograniczenia w związku z wydaną decyzją, bowiem skarżący pozbawiony jest możliwości bezpośredniej kontroli nad wszystkimi fazami produkcji produkowanych wiatrakowców i ich bezpośredniego testowania przed sprzedażą, podczas gdy w dotychczasowej działalności spółki to Skarżący, jako współtwórca modelu [...], był osobą, która testowała i decydowała o zasadności zmian i udoskonaleń maszyn lotniczych przed ich bezpośrednią sprzedażą, a jego doświadczenie i umiejętności nie są łatwo zastępowalne, w szczególności z uwagi na brak możliwych do pozyskania z rynku osób z analogicznym doświadczeniem;
2. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że okoliczności niedające się zmaterializować, uznane przez Sąd za subiektywne, takie jak utrata reputacji mająca negatywny wpływ na działalność zarobkową i gospodarczą nie może uzasadniać wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy ustawodawca nie ograniczył rozumienia trudnych do odwrócenia skutków tylko do tych, które dadzą się policzyć;
3. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu na skarżącego obowiązku wykazania wszystkich podnoszonych twierdzeń dokumentami, podczas gdy ustawodawca wymaga od wnioskodawcy uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku, co rodzi po stronie Sądu konieczność każdorazowej oceny, czy powoływana przez wnioskodawcę okoliczność w ogóle obiektywnie może zostać wykazana w danej chwili dokumentami, w szczególności w przypadku aktów, które nie nakładają obowiązków fiskalnych, co powoduje, że ocena okoliczności powoływanych we wniosku w tego rodzaju sytuacjach powinna szczególnie opierać się na doświadczeniu życiowym i zasadach logiki.
Na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a., celem uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji, skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów, tj.:
1. wydruku rachunku zysków i strat za 2024 r. sporządzonego według stanu na dzień 16 maja 2024 r.;
2. wydruku rachunku zysków i strat za 2023 r. sporządzonego na dzień 25 stycznia 2024 r.;
3. odpisu wyroku Sądu Rejonowego w G., II Wydział Kamy z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt: [...].
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że kluczowy argument wniosku o wstrzymanie wykonalności stanowiła okoliczność, iż skarżący, jako udziałowiec X. sp. z o.o. zajmującej się m.in. produkcją wiatrakowca [...], sprzedawanego w niemalże wszystkie kierunki świata, osobiście wykonuje loty testowe i udoskonalające produkowane wiatrakowce. Zawieszenie świadectwa kwalifikacji, tj. uprawnienia do wykonywania lotów ultralekkimi wiatrakowcami niesie więc za sobą ten skutek, że skarżący nie jest w stanie wykonywać działalności zawodowej i zarobkowej w dotychczasowym zakresie, co mając na uwadze jego kluczową rolę w spółce i wykonywane naloty, w sposób bezpośredni i oczywisty wpływa i będzie negatywnie wpływać na funkcjonowanie tej spółki. Z dokumentów finansowych spółki należy zaś wywieść wniosek, że wykonanie decyzji ma bezpośrednie przełożenie na faktyczną sytuację majątkową spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie zaś z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części stanowi więc odstępstwo od generalnej reguły wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek. W świetle powołanego przepisu, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia negatywnych następstw wykonania aktu lub czynności administracyjnej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Tym samym powinien on dołączyć do wniosku stosowne dokumenty, które pozwoliłyby sądowi ocenić prawdopodobieństwo i rozmiar szkody lub skutków finansowych mogących powstać w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu lub czynności. W tym miejscu podkreślić należy, że użyte przez ustawodawcę pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków" są pojęciami nieostrymi, tzn. takimi, które nabierają treści w realiach konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej. O znacznej szkodzie można mówić, jeżeli nie będzie mogła być ona wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 271/09). Wobec powyższego, strona zobowiązana jest we wniosku skonkretyzować rodzaj realnie grożącej jej szkody na skutek wykonania aktu. W przeciwnym razie sąd badający wniosek nie będzie mógł dokonać analizy, czy wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki zastosowania wobec niego tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowym, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z konstrukcji powołanego przepisu wynika zatem, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania wystąpienia wymienionych w nim zagrożeń, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem pomimo ciążącego na skarżącym obowiązku, nie wykazał on zaistnienia ustawowych przesłanek zastosowania w jego przypadku ochrony tymczasowej. Strona ograniczyła się do twierdzenia, że wykonanie decyzji może doprowadzić do powstania nieodwracalnych lub też trudnych do odwrócenia zawodowych następstw, gdyż swoją działalność zawodową koncentruje ona wokół posiadanych uprawnień pilota wiatrakowcowego. Co należy podkreślić, skarżący przedstawił gołosłowne i niczym niepoparte twierdzenie, że wykonanie decyzji może skutkować wstrzymaniem działalności spółki, w której jest udziałowcem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę na fakt, że zakres działalności spółki jest zdecydowanie szerszy niż przedstawił to wnioskodawca i nie obejmuje jedynie wykonywanych osobiście przez skarżącego lotów testowych. Sądowi nie były również znane żadne dane obrazujące udział pracy skarżącego w całościowych zyskach spółki, w której jest on udziałowcem. Tak ogólnie sformułowane we wniosku argumenty zasadnie WSA ocenił jako niewystarczające do wykazania spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wnioskujący nie wskazał żadnych konkretnych okoliczności faktycznych dotyczących jego sytuacji życiowej i zawodowej, które mogłyby uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Czasowe zawieszenie możliwości korzystania z uprawnień przez skarżącego nie może być zakwalifikowane jako nieodwracalny skutek, gdyż skarżący w przypadku korzystnego dla niego orzeczenia, zapadłego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, będzie mógł ponownie korzystać ze swoich kwalifikacji. Brak zaś obecnie możliwości wykonywania dotychczasowych czynności ściśle związanych z posiadanymi uprawnieniami nie pozbawia skarżącego możliwości uzyskiwania dochodów z tytułu wykonywania innej pracy.
W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji, iż skarżący, wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wykazał, aby zastosowanie wobec niego ochrony tymczasowej było zasadne. Trafnie WSA uznał, że przedstawione informacje nie obrazują ryzyka wystąpienia nieodwracalnych, bądź trudnych do odwrócenia skutków. Na podstawie zaprezentowanej argumentacji Sąd I instancji nie mógł również stwierdzić zaistnienia drugiej z ustawowych przesłanek warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody (np. w majątku skarżącego). Uzasadnienie zażalenia w znacznej części powiela zaś uzasadnienie wniosku złożonego w przedmiotowym zakresie w skardze do Sądu I instancji, nie precyzując żadnych istotnych danych, które mogłyby wpłynąć na zmianę oceny wystąpienia ryzyka grożących stronie negatywnych skutków wykonania zaskarżonej decyzji.
Na marginesie wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma również fakt, iż zaskarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcie, mocą którego skarżącemu zawiesza się określony rodzaj kwalifikacji, tym samym uniemożliwiając mu czasowo podejmowanie działalności opartej na uprawnieniach pilota wiatrakowcowego. Nie bez znaczenia pozostaje zatem, iż takiego rodzaju rozstrzygnięcia mają na celu szeroko pojętą ochronę społeczną, w tym z uwagi na zapewnienie bezpieczeństwa, a także ochronę zdrowia i życia ludzi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, wstrzymanie jej wykonania w istocie oznaczałoby zniesienie skutków wydanego przez organ administracji czasowego ograniczenia skarżącemu posiadanych przez niego kwalifikacji. Tym samym wydanie postanowienia o zastosowaniu w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej mogłoby nastąpić jedynie w następstwie rzeczywiście wykazanych, udokumentowanych i przekonujących okoliczności.
Odnosząc się do akcentowanych przez skarżącego konsekwencji jakie może on ponieść w zakresie utraty wizerunku, a co za tym idzie utraty dotychczasowych i potencjalnych klientów i kontrahentów, zauważyć należy, że wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji pozostawałoby bez wpływu na wizerunek skarżącego. Podkreślić bowiem należy, że samo orzeczenie ochrony tymczasowej w stosunku do strony nie spowoduje zmiany wydanej decyzji z negatywnej (zawieszającej świadectwo kwalifikacji) na pozytywną. Wstrzymanie wykonania tej decyzji nie spowoduje bezpośredniej zmiany wizerunku skarżącego, bowiem orzeczenie o ochronie tymczasowej nie stwierdza, że wydana decyzja jest prawidłowa bądź błędna. Postanowienie o wstrzymaniu ma na celu ochronę podmiotu przed wystąpieniem wskazanych w ustawie skutków.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.