II GZ 420/22

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-17
NSAubezpieczenia społeczneŚredniansa
ubezpieczenie zdrowotnedoręczenieterminodrzucenie skargiNFZadresfikcja doręczeniaKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA odrzucające skargę, uznając doręczenie decyzji NFZ za skuteczne mimo podania przez stronę innego adresu zamieszkania.

Skarżąca K. J. wniosła skargę na decyzję Prezesa NFZ, domagając się stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. WSA odrzucił skargę jako wniesioną po terminie i odmówił przywrócenia terminu, uznając doręczenie decyzji za skuteczne na adres wskazany w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych. NSA oddalił zażalenie, potwierdzając prawidłowość doręczenia i odrzucenia skargi, wskazując na obowiązek strony informowania o zmianie adresu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odrzuciło skargę skarżącej na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia skargi. WSA odrzucił skargę, uznając ją za wniesioną po terminie, ponieważ decyzja Prezesa NFZ została skutecznie doręczona skarżącej na adres wskazany w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, mimo że skarżąca twierdziła, iż pod tym adresem nie zamieszkuje. Sąd I instancji powołał się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące doręczeń, w tym fikcję doręczenia (art. 44 p.p.s.a.), wskazując, że przesyłka została dwukrotnie awizowana i niepodjęta. NSA w swoim postanowieniu oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że skarżąca została skutecznie doręczona zawiadomienie o wszczęciu postępowania na adres wskazany w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, który był zgodny z jej adresem zamieszkania. Mimo pouczenia o obowiązku informowania o zmianie adresu (art. 41 § 1 k.p.a.), skarżąca tego nie uczyniła. NSA uznał, że doręczenie decyzji na ten adres było prawidłowe, a termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg od daty fikcji doręczenia. Skoro skarga została wniesiona po upływie tego terminu, jej odrzucenie przez WSA było zasadne. NSA uznał również za niezasadny wniosek o przywrócenie terminu, wskazując na wewnętrzną sprzeczność argumentacji skarżącej i brak wykazania braku winy w uchybieniu terminowi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, doręczenie na adres wskazany w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, pod którym strona wcześniej skutecznie odebrała korespondencję i o którego zmianie nie powiadomiła organu, jest skuteczne i rozpoczyna bieg terminu do wniesienia skargi, nawet jeśli zastosowano fikcję doręczenia.

Uzasadnienie

Strona ma obowiązek informowania organu o zmianie adresu. Niewykonanie tego obowiązku, mimo pouczenia, skutkuje tym, że doręczenie pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Skoro strona odebrała zawiadomienie o wszczęciu postępowania na adres wskazany w wykazie, a następnie nie powiadomiła o zmianie, organ miał prawo kierować dalszą korespondencję na ten adres. Fikcja doręczenia została zastosowana prawidłowo.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_zażalenie

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga wniesiona po terminie podlega odrzuceniu.

p.p.s.a. art. 53 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 86 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przywrócenie terminu następuje, gdy strona uchybiła terminowi bez swojej winy.

p.p.s.a. art. 44 § § 1-4

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy dotyczące fikcji doręczenia pisma przez operatora pocztowego.

k.p.a. art. 41 § § 1

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek powiadomienia organu o każdej zmianie adresu.

k.p.a. art. 41 § § 2

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Skutek prawny doręczenia pod dotychczasowym adresem w razie zaniedbania obowiązku powiadomienia o zmianie.

k.p.a. art. 42 § § 1

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Miejsce dokonywania doręczeń.

k.p.a. art. 43

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie zastępcze.

k.p.a. art. 44 § § 1 i 2

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Sposób doręczenia zastępczego i pozostawienia zawiadomienia.

k.p.a. art. 44 § § 4

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Moment dokonania doręczenia w przypadku niepodjęcia przesyłki.

k.c. art. 25

Ustawa – Kodeks cywilny

Definicja miejsca zamieszkania.

Ustawa – Prawo pocztowe

p.p.s.a. art. 83 § § 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przedłużenie terminu w przypadku przypadania na dzień wolny od pracy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Doręczenie decyzji na adres wskazany w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, pod którym strona odebrała wcześniejszą korespondencję i o którego zmianie nie powiadomiła organu, jest skuteczne. Fikcja doręczenia została zastosowana prawidłowo zgodnie z przepisami k.p.a. Skarga została wniesiona po terminie, co uzasadnia jej odrzucenie. Wniosek o przywrócenie terminu jest niezasadny z uwagi na brak winy oraz wewnętrzną sprzeczność argumentacji.

Odrzucone argumenty

Decyzja nie została skutecznie doręczona, ponieważ została wysłana na adres, pod którym skarżąca nie zamieszkuje. Organ nie dopełnił obowiązku ustalenia właściwego adresu zamieszkania strony. Zastosowanie fikcji doręczenia było niedopuszczalne z powodu błędnego adresu. Skarżąca wykazała brak winy w uchybieniu terminu.

Godne uwagi sformułowania

doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny nie powiadomiła organu prowadzącego postępowanie w sprawie, o zmianie swojego adresu nie wystąpiła bowiem żadna przesłanka, z której wynikałoby, że adres wskazany w Wykazie jako adres zamieszkania nie pozostaje już aktualny wniesienie o przywrócenie terminu w takich okolicznościach jest wewnętrznie sprzeczne

Skład orzekający

Andrzej Skoczylas

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad skuteczności doręczeń w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście obowiązku informowania o zmianie adresu i fikcji doręczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z danymi z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych NFZ i obowiązkiem informowania o zmianie adresu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu skuteczności doręczeń i konsekwencji niedopełnienia obowiązku informowania o zmianie adresu, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli.

Czy błąd w adresie może Cię kosztować utratę prawa do sądu? Kluczowa lekcja o obowiązku informowania o zmianie adresu.

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GZ 420/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1857/22 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2022-08-11
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1857/22 w zakresie odrzucenia skargi oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 21 stycznia 2022 r., nr 36/12/2022/Ub w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1857/22, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) odrzucił skargę K. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 21 stycznia 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że skarżąca wniosła skargę na ww. decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Zaskarżona decyzja wraz z pouczeniem o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia została przesłana stronie w dniu 26 kwietnia 2022 r. na adres: ul. B. [...]; [...]-[...] G. Przesyłka pocztowa zawierająca decyzję była dwukrotnie awizowana - 27 stycznia 2022 r. oraz 4 lutego 2022 r., a następnie w dniu 11 lutego 2022 r. została zwrócona przez operatora pocztowego do organu z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie".
Pismami datowanymi na 26 maja 2022 r., nadanymi w placówce wyznaczonego operatora 1 czerwca 2022 r. strona wniosła skargę do sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Motywując ten wniosek, skarżąca podała, że decyzja nie została jej skutecznie doręczona, gdyż była przesłana na adres, pod którym strona nie mieszka, a tym samym nie odbiera kierowanej do niej korespondencji. Skarżąca wskazała, że zamieszkuje pod adresem ul. S. [...] [...]-[...] G. Przyczyna uchybienia terminowi ustała 25 maja 2022 r., kiedy to pełnomocnik skarżącej zapoznał się z decyzją w trakcie przeglądania akt sprawy.
Odrzucając skargę WSA wskazał, że w niniejszej sprawie organ ustalił adres strony na podstawie danych z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych prowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Znajdujący się w aktach wydruk z tego wykazu zawiera adres zamieszkania skarżącej (ul. B. [...]; [...]-[...] G.) oraz jej adres zameldowania (ul. S. [...], [...]-[...] G.). Pismem z 31 sierpnia 2021 r. Prezes NFZ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania i prawie wglądu do zgromadzonej dokumentacji, ponadto poinformował o obowiązku powiadomienia organu prowadzącego postępowanie o każdej zmianie jej adresu, zgodnie z art. 41 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.). Pismo zostało przesłane na oba adresy strony ujawnione w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych. Każda z przesyłek została skutecznie doręczona, co skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem 8 września 2021 r.
Zawiadomienie o zakończeniu postępowania z 11 października 2021 r., a następnie decyzja z 21 stycznia 2022 r. przesłane zostały na adres zamieszkania skarżącej (ul. B. [...]; [...]-[...] G.), co odpowiada regułom wynikającym z art. 42 § 1 k.p.a., art. 43 oraz art. 44 § 1 i 2 k.p.a. Sąd wskazał, że w świetle tych przepisów w ogólnym ujęciu, w przypadku osoby fizycznej, miejscem dokonywania doręczeń i zawiadomień o możliwości odbioru korespondencji w postępowaniu administracyjnym jest - co do zasady - mieszkanie adresata (skrzynka pocztowa, drzwi mieszkania), nie zaś adres zameldowania. W obu przypadkach, pomimo awizowania, przesyłki nie zostały podjęte i były zwrócone organowi z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie".
W ocenie Sądu, naniesiona na kopertach przesyłek adnotacja nie daje powodu do przyjęcia, że adresatka pod wskazanym adresem nie zamieszkuje czy też, że zmieniła adres zamieszkania. Również sama skarżąca nie twierdzi, że zmieniła miejsce zamieszkania po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Sąd wskazał, że strona podniosła jedynie, iż organ nie dokonał niezbędnych ustaleń co do adresu jej zamieszkania, kieruje przesyłki na adres, pod którym strona nie mieszka i nie odbiera kierowanej do niej korespondencji. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się Sąd I instancji, skoro w aktach sprawy znajduje się informacja o danych adresowych strony z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych. Wedle zasady ustanowionej w art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Stosownie do art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Art. 44 § 3 k.p.a. stanowi, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). Domniemanie to oczywiście może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki fikcji doręczenia, a w szczególności decyzja została przesłana na prawidłowy adres strony, figurujący w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych NFZ, pod którym doszło wcześniej do skutecznego doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania i co do którego strona nie zgłosiła organowi żadnej zmiany, pomimo udzielonego jej pouczenia o treści art. 41 § 1 k.p.a. Przesyłka była przechowywana przez okres 14 dni placówce pocztowej operatora i była dwukrotnie awizowana - 27 stycznia 2022 r. oraz 4 lutego 2022 r. Okoliczności te pozostają niekwestionowane.
Sąd podkreślił, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że z przyczyn od niej niezależnych nie miała możliwości rzeczywistego odbioru pisma i zapoznania się z jego treścią. Analiza akt postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku przeciwnego, że strona miała możliwość odbioru przesyłki, jednak z niej nie skorzystała. Udokumentowana w aktach okoliczność skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania świadczy o tym, że - wbrew twierdzeniu skarżącej - doręczenie jej korespondencji pod adresem ul. B. [...]; [...]-[...] G. było możliwe. W ocenie WSA, wystąpił skutek prawny, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a. Zaskarżoną decyzję (wraz z pouczeniem o prawie, sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego) Sąd uznał za doręczoną skarżącej w czternastym dniu terminu, na który przesyłka została złożona w placówce pocztowej, tj. 10 lutego 2022 r., zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał 12 marca 2022 r. w sobotę. W konsekwencji Sąd uwzględnił, że stosownie do art. 83 § 2 p.p.s.a. ostatnim dniem terminu na wniesienie skargi był poniedziałek 14 marca 2022 r. Tymczasem skarga została nadana w placówce pocztowej 1 czerwca 2022 r. - co potwierdza nadruk na kopercie (przesyłka niestemplowana), a więc po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Tym samym skargę WSA odrzucił na mocy art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd I instancji stwierdził, że wniosek ten nie może zostać uwzględniony, bowiem strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Według argumentacji przedstawionej we wniosku, powodem uchybienia terminowi była wadliwość doręczenia decyzji. Sąd podkreślił, że kwestia ta podlegała ocenie na etapie badania czy doszło do przekroczenia terminu do wniesienia skargi, a więc była przedmiotem oceny w ramach badania podstaw do odrzucenia skargi. WSA podniósł, że ocena skuteczności doręczenia jest elementem oceny dochowania terminu, nie zaś elementem oceny braku winy w uchybieniu terminowi. W ocenie Sądu, skarżąca nie wskazała obiektywnej przeszkody w terminowym dokonaniu tej czynności procesowej i nie uwiarygodniła niemożności działania pomimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu przeszkody.
Zażalenie na powyższe postanowienie Sądu I instancji wniosła K. J., zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego zmiany w zakresie pkt 1 poprzez przyjęcie skargi do rozpoznania oraz w zakresie pkt 2 poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Ewentualnie, w razie nieuwzględnienia wniosku z pkt 1, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Ponadto w zażaleniu wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, a to:
a) art. 25 k.c. w zw. z art. 42 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w przyjęciu, że organ doręczył stronie decyzję na adres jej zamieszkania, podczas gdy skarżąca nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, tj. nie przebywa z zamiarem stałego pobytu; tym samym, adres ul. B. [...], [...]-[...] G. nie może zostać uznany za miejsce zamieszkania strony w rozumieniu przepisów k.p.a.
2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia, podczas gdy zaskarżona decyzja organu nie została doręczona stronie, a tym samym bieg terminu na wniesienie skargi nie rozpoczął biegu;
b) art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi, podczas gdy skarżąca nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy;
c) art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, podczas gdy skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, co w konsekwencji doprowadziło do
odrzucenia skargi jako wniesionej po upływie terminu;
d) art. 10 k.p.a. w zw. z art. 33 § 1 p.p.s.a. poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w toku postępowania;
e) art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, w wyniku której uznano, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie, a skarżąca nie dokonała w terminie czynności procesowej:
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m.in., że jako mieszkanie adresata rozumie się rzeczywiste, faktyczne (a nie prawne) mieszkanie adresata. Mieszkaniem takim jest więc każde miejsce, w którym adresat przebywa z zamiarem dłuższego - a nie wyłącznie krótkotrwałego - pobytu, którego okres jest na tyle długi, że umożliwia on dokonanie doręczeń pism. Zdaniem wnoszącej zażalenie, w świetle art. 25 k.c. nie jest możliwym przyjęcie, aby skarżąca zamieszkiwała pod adresem ul. B. [...], [...]-[...]. Doręczenie tak zaadresowanej decyzji nie mogło być zatem skuteczne również w rozumieniu przepisów k.p.a. Strona podkreśliła, że nie sposób przyjąć, aby organ miał być zwolniony z obowiązku ustalenia właściwego adresu zamieszkania strony w przypadku, w którym wszczyna postępowanie z urzędu. Nie zwalnia go z tego także informacja pochodząca z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych, tym bardziej, że próba doręczenia decyzji okazała się bezskuteczna. Co istotne, do obowiązków placówki pocztowej nie należy umieszczanie na przesyłkach adnotacji innej niż "ZWROT nie podjęto w terminie" nawet w przypadku, w którym adresat wyprowadził się. Posługiwanie się błędnym adresem strony wykluczało dopuszczalność zastosowania instytucji doręczenia zastępczego, tj. fikcji doręczenia. Tym samym, zdaniem skarżącej, nie doszło do skutecznego doręczenia jej zaskarżonej decyzji.
Wnosząca zażalenie podkreśliła, że doręczenie decyzji musi nastąpić z zachowaniem zasad doręczania pism organu i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie skuteczne i będzie wywierało określone skutki prawne. Tym samym warunkiem doręczenia (a także skutecznego zastosowania fikcji prawnej doręczenia z art. 44 § 4 k.p.a.) jest przesłanie przesyłki na prawidłowy adres zamieszkania strony. W przekonaniu skarżącej, wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie powinno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami dotyczącymi prawidłowości doręczenia stronie decyzji I instancji. Zasadniczą kwestią dla rozpoczęcia biegu ustawowego 30-dniowego terminu do wniesienia skargi powinno mieć doręczenie odpisu decyzji, od którego określony wyżej termin rozpoczyna bieg. W przypadku braku skutecznego doręczenia odpisu decyzji ustawowy termin do wniesienia skargi w ogóle nie powinien rozpoczynać swojego biegu. W takiej sytuacji za datę doręczenia uznać należało dzień, w którym skarżąca faktycznie otrzymała decyzję lub się z nią zapoznała. Odmienne podejście Sądu doprowadziło do naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a., co skutkowało odrzuceniem skargi.
Skarżąca nie zgodziła się także z twierdzeniem WSA, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu na wniesienie skargi. Skoro doręczenie decyzji nie nastąpiło z zachowaniem zasad doręczania pism przez organ, zaś w toku postępowania nie podjął on żadnych dodatkowych działań zmierzających do ustalenia aktualnego adresu skarżącej, zdaniem strony nie można przypisać jej winy w uchybieniu terminu. Odpis decyzji nie został doręczony stronie w sposób właściwy, a pełnomocnik skarżącej zapoznał się z decyzją w trakcie przeglądania akt postępowania w dniu 29 grudnia 2021 r. Ocena skuteczności doręczenia powinna stanowić zatem również element oceny braku winy w uchybieniu terminowi. Z tego względu wniosek skarżącej w tym przedmiocie należało uznać za uzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., za pośrednictwem organu, którego działanie /.../ jest przedmiotem skargi. W przypadku wniesienia skargi do organu właściwego po upływie tego terminu, podlega ona odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma zatem aspekt czasowy zaistniałych zdarzeń, rodzących określone skutki prawne. By jednak stwierdzić wniesienie skargi z zachowaniem ustawowego terminu lub z jego przekroczeniem, należałoby rozważyć w pierwszej kolejności, czy argumenty podniesione w zakresie wadliwości doręczenia decyzji stronie przez organ, mogły odnieść zamierzony przez stronę skutek w postaci uchylenia postanowienia Sądu odrzucającego skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że argumentacja strony skarżącej zawarta w zażaleniu nie mogła spowodować uchylenia zaskarżonego postanowienia WSA. Zarówno zarzuty, jak i ich uzasadnienie, odnoszą się do okoliczności ponoszenia/nieponoszenia przez stronę winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi z uwagi na doręczenie jej decyzji na adres, który organ ustalił w oparciu o dane znajdujące się w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia (karta akt administracyjnych – nr 9). Podkreślenia wymaga, że informacja o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia obowiązku K. J. ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. została w sposób skuteczny doręczona stronie na oba adresy, ustalone przez organ w ww. sposób. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłek kierowanych do strony, przesyłka nadana na adres wskazany w wykazie jako adres zamieszkania, tj. ul. B. [...], [...]-[...] G. została odebrana osobiście przez skarżącą w dniu 8 września 2021 r. Okoliczność ta pozwalała uznać organowi, że dane wskazane w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych są aktualne, a zatem dalszą korespondencję we wszczętej skutecznie sprawie należało kierować do strony właśnie na ten adres. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła bowiem żadna przesłanka, z której wynikałoby, że adres wskazany w Wykazie jako adres zamieszkania nie pozostaje już aktualny. Skarżąca, po otrzymaniu od organu informacji o wszczęciu postępowania, pomimo pouczenia o obowiązku wynikającym z treści art. 41 § 1 k.p.a., nie powiadomiła organu prowadzącego postępowanie w sprawie, o zmianie swojego adresu. Jak z kolei wynika z treści art. 41 § 2 k.p.a., w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 tego przepisu, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Tym samym stwierdzić należy, że do chwili zawiadomienia organu o tym, iż adres wskazany w bazie jako adres zamieszkania – na który ponadto w sposób skuteczny nastąpiło doręczenie pisma organu z dnia 31 sierpnia 2021 r. - uległ zmianie, organ nie miał ani obowiązku, ani prawnej możliwości kierowania pism do strony postępowania pod inny adres, który uznawała ona za swój adres zamieszkania.
W konsekwencji powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że doręczenie decyzji na adres zamieszkania znany organowi z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych, pod którym strona odebrała zawiadomienie o wszczęciu postępowania, było prawidłowe i od daty tego doręczenia należało liczyć 30-dniowy termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Skoro zatem doręczenie decyzji nastąpiło w trybie zastępczym w dniu 10 lutego 2022 r., zasadnie Sąd I instancji uznał, że koniec ustawowego terminu na wniesienie skargi upływał w dniu 12 marca 2022 r. Z uwagi zaś na fakt, iż koniec tego terminu przypadał na sobotę, tj. na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności procesowej należało przyjąć poniedziałek 14 marca 2022 r., co też prawidłowo ustalił WSA.
W świetle przedstawionych okoliczności sprawy za prawidłowe Naczelny Sąd Administracyjny uznaje stanowisko wyrażone przez WSA w zaskarżonym postanowieniu, iż skarga nadana w placówce pocztowej w dniu 1 czerwca 2022 r., jako wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu musiała podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W odniesieniu zaś do odmowy przywrócenia terminu stwierdzić należy, że złożenie wniosku w przedmiotowym zakresie ze wskazaną w nim argumentacją, jest wewnętrznie sprzeczne. Skoro bowiem skarżąca swoje twierdzenia zawarte w zażaleniu opiera na – w jej ocenie – nieprawidłowości doręczenia decyzji przez organ z wykorzystaniem adresu, który nie był jej adresem zamieszkania, to niezasadnym jest wnoszenie o przywrócenie terminu w takich okolicznościach. Jeżeli stwierdzona zostałaby nieprawidłowość doręczenia decyzji pod wskazanym adresem, wówczas należałoby przyjąć, że termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego w ogóle nie rozpoczął biegu, gdyż decyzja tak doręczona nie weszłaby w sposób skuteczny do obrotu prawnego. Tym samym nie zachodziłaby podstawa do przywrócenia terminu z uwagi na to, że do jego uchybienia, który wszak nie rozpocząłby swojego biegu w takich okolicznościach, by nie doszło. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, iż skarżąca nie wykazała obiektywnej przeszkody w terminowym wniesieniu skargi na decyzję organu i nie uwiarygodniła braku możliwości działania w tym zakresie, a zatem nie zrealizowała wymogu warunkującego przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI