II GZ 42/21

II GZ 42/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2021-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Kuba /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Sz 967/20 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-06-10
II GSK 1839/21 - Wyrok NSA z 2025-03-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 967/20 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 967/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach.
Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji podał, że S. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 200.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że za wstrzymaniem przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podał, że wysokość nałożonej kary znacznie przekracza jego możliwości płatnicze, zaś wykonanie decyzji przed wydaniem wyroku doprowadzi do nieodwracalnych skutków, w szczególności do utraty bieżących środków utrzymania. Zaznaczono we wniosku, że skarżący nie posiada żadnych oszczędności, czy majątku (tj. nieruchomości, samochodów, papierów wartościowych), które pozwalałyby mu na spieniężenie i jednorazową wpłatę kwoty 200.000 zł. Wszelkie uzyskiwane w jego gospodarstwie domowym dochody przeznaczane są bowiem na bieżące utrzymanie. Wykonanie nałożonej kary z pewnością negatywnie wpłynie na jego stan majątkowy, a nadto na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą, powodując jej istotne ograniczenie. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego i jego prowadzenie, w sytuacji gdy egzekucja będzie bezskuteczna z uwagi na brak majątku, wytworzy dodatkowe koszty, które skarżący będzie zobligowany w przyszłości ponieść. Zdaniem skarżącego, przesłanką uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest również wysokość nałożonej kary.
Do wniosku nie została dołączona żadna dokumentacja na potwierdzenie zawartych w nim twierdzeń.
Sąd I instancji, odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdził, że z okoliczności przedstawionych w skardze i we wniosku nie sposób wywieść, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest w odniesieniu do skarżącego uzasadnione. Skarżący złożył oświadczenie na temat swojej trudniej sytuacji materialnej, które jednak nie zostało poparte jakimikolwiek dokumentami źródłowymi. Nie przedłożył żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń co do braku majątku, oszczędności, niskich dochodów miesięcznych, przeznaczonych na bieżące utrzymanie, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącego, okazało się niemożliwe.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył S. K., wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania decyzji, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), poprzez:
- jego niezastosowanie i uznanie, iż w niniejszej sprawie niezwłoczne wykonanie zaskarżonej decyzji nie doprowadzi do wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy z uwagi na wysokość nałożonej kary jej wykonanie z całą pewnością doprowadzi do utraty bieżących środków utrzymania i wpłynie na pogorszenie sytuacji majątkowej skarżącego,
- jego błędną wykładnię i uznanie, iż Sąd nie jest zobowiązany ustalać samodzielnie okoliczności potwierdzających zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, w sytuacji gdy Sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do Sądu.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że jego jedynym źródłem utrzymania jest dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług transportowych. Jednakże z uwagi na obecny stan pandemii Covid-19 dochody uzyskiwane z tytułu wykonywania usług transportowych znacznie spadły w stosunku lat ubiegłych, co związane jest ze znacznymi ograniczeniami w związku z przemieszczaniem się osób i towarów. W 2018 dochód wyniósł 15.000 euro rocznie, w 2019 r. - 7.000 euro, a w 2020 r. - 6.000 euro.
Skarżący podniósł, że ponosi znaczne koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą na terenie Niemiec, a mianowicie miesięcznie wydatkuje następujące kwoty: raty za dwa samochody - 1.500 euro miesięcznie, paliwo do samochodów - 1.500 euro miesięcznie, podatek VAT - 300 - 500 euro miesięcznie, utrzymanie samochodów - 700 euro miesięcznie, ubezpieczenie samochodów - 1.200 euro rocznie (100 euro miesięcznie).
Ponadto skarżący musi ponieść koszt związany z wykupem samochodów z leasingu w kwocie 11.000 euro oraz ma zaległości z tytułu podatku dochodowego w kwocie 6.000 euro. Skarżący ze względu na swoją sytuację finansową niejednokrotnie nie jest w stanie na bieżąco regulować wszystkich ww. zobowiązań.
Skarżący podniósł, że na miesięczne koszty utrzymania składają się: czynsz za mieszkanie - 350 euro miesięcznie, wyżywienie - 500 euro miesięcznie, środki czystości - 100 euro miesięcznie, paliwo do samochodu - 300 euro miesięcznie, ubezpieczenie - 300 euro rocznie (25 euro miesięcznie).
Skarżący nie posiada żadnych oszczędności czy majątku (tj. nieruchomości, papierów wartościowych), które pozwalałyby mu na ich spieniężenie i jednorazową wpłatę kwoty 200.000 zł nałożonej na niego tytułem kary pieniężnej. Wszelkie uzyskiwane w jego gospodarstwie domowym dochody przeznaczane są bowiem na bieżące utrzymanie, spłatę istniejącego zadłużenia.
Skarżący stwierdził, że odmowa wstrzymania decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wysokość kary znacznie przekracza jego możliwości płatnicze, zaś wykonanie tej decyzji przed wydaniem wyroku przez sąd administracyjny doprowadzi do skutków nieodwracalnych, w szczególności do utraty bieżących środków utrzymania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo).
Odnosząc się do argumentacji wnoszącego zażalenie, który podnosi, że obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania, a w dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki, należy zauważyć, że – jak podkreśla się w orzecznictwie – przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16).
Poza tym – jak wskazywano to już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z dnia 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go w całości nietrafna argumentacja zażalenia.
Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że wnioskodawca nie wykazał sytuacji majątkowej i materialnej, gdyż nie przedłożył żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącego (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe.
Skarżący nie przedstawił dokumentów, które obrazowałyby jego aktualną sytuację finansową, np. wyciągu z rachunku bankowego (czy też wyciągów z rachunków bankowych), bilansu prowadzonej działalności gospodarczej, które umożliwiłby dokonanie rzetelnej oceny jego sytuacji majątkowej, a w konsekwencji ustalenie czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie niesie ze sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody, która byłaby znaczna lub może spowodować skutki, które byłyby nieodwracalne. Powyższe jest o tyle istotne, że twierdzenia skarżącego odnośnie jego sytuacji nie są konsekwentne i spójne, a tym samym nie są wiarygodne. Twierdzi on mianowicie, że jedynym źródłem utrzymania jego rodziny są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, które w 2020 r. wyniosły około 6000 euro rocznie, a więc około 500 euro miesięcznie. Z tego dochodu skarżący opłaca m.in. czynsz za mieszkanie - 350 euro miesięcznie, wyżywienie - 500 euro miesięcznie, środki czystości - 100 euro miesięcznie, paliwo do samochodu - 300 euro miesięcznie, ubezpieczenie - 300 euro rocznie (25 euro miesięcznie). Już same wymienione opłaty miesięczne przekraczają znacznie kwotę 500 euro miesięcznego dochodu deklarowanego przez skarżącego w 2020 r. W tej sytuacji należy uznać, że w aktach sprawy brak dokumentów, które mogłoby stanowić wiarygodne źródło wiedzy o aktualnej sytuacji finansowej skarżącego.
Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku, była wykluczona. Zażalenie, powołujące analogiczne co wniosek, jak też niczym niepoparte twierdzenia, nie pozwala na podważenie prawidłowej oceny Sądu I instancji w tym zakresie.
Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobnił przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z wymienionych powodów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.