II GZ 419/24

II GZ 419/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Zbigniew Czarnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II GSK 858/25 - Wyrok NSA z 2025-10-29
III SA/Po 343/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2025-01-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 par. 3.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 2 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "T." Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Po 343/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "T." Sp z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 9 maja 2024 r. nr 3001-IOA.4246.19.2023 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 22 lipca 2024 r., sygn. akt III SA/Po 343/24, działając na podstawie art. 61 § 3 oraz § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) odmówił "T." Sp. z o.o. w L. (dalej: skarżąca, spółka) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: Dyrektor IAS) z 9 maja 2024 r., nr 3001-IOA.4246.19.2023, którą nałożono na skarżącą karę pieniężną 300 000 zł z tytułu urządzania gier na automatach bez koncesji.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że spółka w skardze na opisaną wyżej decyzję Dyrektora IAS wniosła również o wstrzymanie jej wykonania wskazując, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagraża utratą płynności finansowej spółki, spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości. Spółka podniosła, że w związku z prowadzeniem działalności ponosi wysokie nakłady m.in. z tytułu zawartych umów najmu lokali, kosztów zatrudnienia pracowników czy koniecznych inwestycji w wysokości, na dzień wniesienia skargi, nie niższej niż 400 000,00 zł netto. Mimo problemów finansowych spółka na bieżąco realizowała i realizuje wszelkie zobowiązania podatkowe, z tytułu wynagrodzeń czy składek ZUS, nie posiada żadnych zaległości podatkowych oraz zobowiązań. Spółka w 2022 r. zatrudniała średnio ponad 120 na podstawie umowy o pracę oraz 30 kolejnych osób na podstawie umowy zlecenia. Spółka zakończyła rok finansowy 2023 r. w którym na poczet należności publicznoprawnych łącznie uiściła: 3.456.095,88 zł tytułem składek na ubezpieczenia społeczne ZUS oraz 290.232 zł podatku PIT-4 z uwagi na zatrudnienie 156 osób na podstawie umowy o pracę oraz 8 osób na umowę zlecenie. Spółka zapłaciła również 33.418 zł podatku CIT-8, od marca odnotowując stratę w łącznej kwocie 1.179.365,40 zł oraz uiściła kwotę 3.720.578 zł podatku VAT.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji sąd pierwszej instancji stwierdził, że obowiązkiem wnioskodawcy było wykazanie zaistnienia okoliczności świadczących o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody oraz możliwości spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie WSA wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem spółka nie uzasadniła w przekonujący i rzetelny sposób przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. WSA w Poznaniu stwierdził, że wprawdzie skarżąca przedłożyła dokumentację finansową, w tym potwierdzenia uiszczenia należności publicznoprawnych, zestawienia kosztów oraz bilansy, to jednak nie wykazano w przekonujący sposób, że zapłata administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 300.000 zł mogłaby spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki.
WSA podkreślił, że mimo argumentów skarżącej o możliwości utraty płynności finansowej w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji, przedłożone dokumenty nie potwierdzają takiej sytuacji. Przeciwnie, bilans spółki wykazuje równowagę pomiędzy aktywami a pasywami, a spółka regularnie opłaca swoje zobowiązania finansowe, w tym należności z tytułu podatków i składek ZUS. Skarżąca nie wykazała zaległości, które mogłyby sugerować, że zapłata kary pieniężnej doprowadzi do znaczącego uszczerbku w jej działalności.
WSA zauważył, że dokumentacja obejmowała m.in. informacje o zatrudnieniu pracowników oraz ponoszonych kosztach inwestycyjnych, jednak same subiektywne obawy strony skarżącej co do możliwości wyrządzenia szkody finansowej nie stanowią wystarczającej podstawy do wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej. Jak wskazał sąd pierwszej instancji, kara pieniężna w wysokości 300.000 zł stanowi uszczuplenie majątku spółki, lecz nie wykazano, że jej zapłata może spowodować nieodwracalne skutki dla funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Sąd pierwszej instancji uznał, że w złożonym wniosku przedstawiono wprawdzie analizę sytuacji finansowej skarżącej oraz załączono dokumentację podatkowo-pracowniczą, zabrakło jednak pełnej informacji na temat aktualnej sytuacji spółki i dlatego sąd uznał, że przewidziane w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zostały spełnione.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, mimo iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściły się przesłanki, by zastosować względem skarżącej dobrodziejstwo wstrzymania wykonalności decyzji, o które wystąpiła w skardze. Nadto, wbrew ocenie sądu pierwszej instancji, spółka wykazała dokumentami swoją aktualną (na datę skargi) sytuację finansową, uzasadniającą wniosek o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, zatem twierdzenia o braku wymaganego uzasadnienia tego żądania nie mogą zyskać aprobaty. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że przedłożona dokumentacja finansowa dostatecznie uzasadniała wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, szczególnie w kontekście obciążenia spółki obowiązkami publicznoprawnymi i zatrudnienia znacznej liczby pracowników.
Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że problem prawny podobny jak w rozpoznawanej sprawie został rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) postanowieniami z: 29 listopada 2023 r. sygn.. akt II GZ 441/23, 16 maja 2023 r., sygn. akt II GZ 138/23, 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GZ 94/23, 7 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 6/23 oraz 5 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 41/24 (cytowane orzeczenia publikowane na stronie internetowej CBOSA). Stanowisko wyrażone w tych postanowieniach sąd w składzie niniejszym w całości podziela i przyjmuje za własne.
Zgodnie z 61 § 3 p.p.s.a., sąd, przed którym toczy się postępowanie, jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa złożenia kolejnego wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, są to: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2003/5, s. 18 i n.). Użycie w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. Definiując przesłankę wyrządzenia znacznej szkody, NSA wskazywał, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie NSA z 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10, niepubl.).
Obowiązek wykazania, czy w danej sprawie zachodzą przewidziane ustawą przesłanki, spoczywa na wnioskodawcy, gdyż jest jedyną osobą posiadającą wymaganą wiedzę. To wnioskodawca powinien uprawdopodobnić, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. np. postanowienia NSA: z 7 lutego 2023 r., sygn. akt II GZ 16/23 r., z 9 lipca 2024 r., sygn. akt II GZ 304/24).
Zdaniem NSA, sąd pierwszej instancji, oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, ponieważ zarówno zawarta w nim argumentacji, jak i dowody przedłożone na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Trafnie bowiem sąd pierwszej instancji uznał, że na podstawie przedłożonego przez skarżącą materiału dowodowego nie można było w sposób bezpośredni wywnioskować, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagrozi istnieniu, dalszej działalności lub płynności finansowej spółki. Powyższej oceny nie zmienia treść zarzutów podniesionych w zażaleniu i ich uzasadnienie.
Bezzasadny jest zarzut zmierzający do wykazania, że WSA opacznie uznał, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019; komentarz do art. 61; także m.in. postanowienie NSA z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 734/20 i wskazane tam orzeczenia). W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest bowiem wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził analizę przedstawionych przez skarżącą dokumentów, dokładnie je badając i na ich podstawie wypracowując stanowisko w sprawie, co zostało poprawnie uzasadnione. WSA trafnie ustalił, że wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawia takich dokumentów, z których wynikałoby, że zapłata nałożonej zaskarżoną decyzją kary, mogła spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Dokumentacja zawiera liczne dokumenty (zestawienie kosztów, liczne potwierdzenia uiszczenia zobowiązań publicznoprawnych, zestawienia zbiorczej listy płac, bilans). Z dokumentów tych wynikają wprawdzie liczne obciążenia spółki należnościami publicznoprawnymi czy wobec pracowników, lecz również wykazano stan jej aktywów, który nie wskazuje, że zapłata kary pieniężnej może skutkować ziszczeniem się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Dołączone przez skarżącą do akt sprawy dokumenty są obszerne, ale nie wynika z nich brak zdolności płatniczych spółki, który powodowałby ryzyko wystąpienia którejś z ustawowych przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. Przy założeniu, że jeśli nawet można częściowo zaakceptować zarzuty spółki, że z uwagi na rozmiar jej działalności oraz wymogi księgowe i rachunkowe obowiązujące spółkę kapitałową, nie jest możliwe aktualizowanie tej dokumentacji "z dnia na dzień", bowiem podatkowe zamknięcie danego miesiąca następuje co do zasady – zgodnie z adekwatnymi przepisami podatkowymi – do 25 dnia miesiąca następnego (str. 2 zażalenia), to jednak nie można zaakceptować stanowiska spółki, że pełną i wiarygodną informację finansową można przedstawić dopiero po zakończeniu każdego kolejnego roku rozrachunkowego, opierając się w tym zakresie na sprawozdaniu finansowym, a w szczególności na bilansie z działalności w danym roku. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja wymaganej należności może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej spółki. Jak już zostało wskazane, bez porównania tych dwóch wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zapłata kary będzie miała realny wpływ na wystąpienie zagrożenia utraty płynności finansowej spółki, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby w szczególności udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, a także skonkretyzowanie danych dotyczących ciążących na spółce obciążeń z tytułu wykonania innych decyzji nakładających na nią kary pieniężne. Do akt przedłożono jednak wyłącznie dokumenty świadczące o ciążących na skarżącej zobowiązaniach, w tym dokumenty dotyczące uiszczania podatków i składek ZUS od pracowników spółki, listy płac, rachunek zysków i strat, bilans oraz zestawienie ponoszonych kosztów za wskazane okresy. Analiza powyższych dokumentów prowadzi do wniosku o jednostronnym przedstawieniu sytuacji majątkowej strony i nieprzedstawieniu pełnego i rzeczywistego obrazu zdolności płatniczych skarżącej. W tej sytuacji niemożliwe jest uznanie, że spółka spełnia przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy NSA podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała, że ziściły się przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Wobec powyższego nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia sądu pierwszej instancji oraz jego uchylenia i wstrzymania wykonania objętej skargą decyzji.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w z w. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.