II GZ 418/25

II GZ 418/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6034 Zjazdy z dróg publicznych
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 5060/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-12-11
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 par. 1 , art. 87 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. H. i T. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 5060/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 5060/23 w sprawie ze skargi E. H. i T. H. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 28 czerwca 2023 r. znak: ZN.WOD.4241.39.2023.2.AA w przedmiocie zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi krajowej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 marca 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 5060/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w sprawie ze skargi E. H. i T. H. (dalej: skarżący) na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z 28 czerwca 2023 r. w przedmiocie zezwolenia na lokalizację zjazdu z drogi krajowej, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący korzystali w postępowaniu przed WSA w Warszawie z pomocy radcy prawnego, który jako profesjonalista, posiada stosowne przygotowanie, wiedzę i znajomość procedury sądowej, w tym dotyczącą dopuszczalności, terminu i sposobu wniesienia środka odwoławczego. Pełnomocnik jest osobą dysponującą zarówno wiedzą prawniczą, jak i mającą świadomość konsekwencji prawnych podejmowanych przez siebie działań, jak i zaniechań. Z tego
też względu jego działania podejmowane w imieniu mocodawców cechować winna szczególna staranność. Po tym jak przedmiotowy odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi, powinien on, po zapoznaniu się z jego treścią, pouczyć skarżących o dalszych możliwościach procesowych, w tym o dopuszczalności zaskarżenia wyroku skargą kasacyjną. Nie ma znaczenia, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżących obejmowało wyłącznie postępowanie przed WSA w Warszawie, bowiem o ile taki pełnomocnik nie mógł na jego podstawie
sporządzić i wnieść skargi kasacyjnej w imieniu skarżących, to zakres tego pełnomocnictwa nie zwalniał go z obowiązku wykonywania czynności zawodowych rzetelnie i uczciwie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami (art. 6 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego).
Sąd podkreślił, że skoro w postępowaniu przed WSA skarżących reprezentował profesjonalny pełnomocnik (radca prawny), to Sąd nie miał obowiązku pouczenia skarżących o możliwości zaskarżenia skargą kasacyjną wyroku, jako kończącego postępowanie sądowe w sprawie, z uwagi na brzmienie art. 6 p.p.s.a.
Skutkowało to uznaniem przez Sąd, że wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej okoliczności nie uprawdopodabniały braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
II
Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Warszawie złożyli skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
naruszenie przepisów postępowania art. 86 § 1 p.p.s.a polegające na przyjęciu, że wnioskodawcy – skarżący dopuścili się niedbalstwa uchybiając terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 grudnia 2023 r., VI SA/Wa 5060/23, z uwagi na to, że korzystali w postępowaniu przed sądem administracyjnym z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który w myśl przepisów o etyce zawodowej zobowiązany był do poinformowania Skarżących o terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, podczas gdy przepisy o etyce radców prawnych rodzą dla radcy wyłącznie odpowiedzialność dyscyplinarną, nie zabezpieczają jednak ich klientów przed brakiem możliwości popełnienia błędów, stąd konieczność posiadania obowiązkowego ubezpieczenia OC przez radcę prawnego - nie można zatem na tej podstawie ustalać, że wnioskodawcom - skarżącym została należycie udzielona pomoc prawna, zatem pomimo tego, iż posiadali przed WSA profesjonalnego pełnomocnika, z należytą starannością dbali o swoje interesy, zabiegali o możliwość uzyskania zezwolenia na lokalizację zjazdu, bez swojej winy uchybili terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pomimo istnienia dowodów potwierdzających, że wnioskodawcy – skarżący uzyskali informację o możliwości zaskarżenia wyroku WSA w Warszawie z 11 grudnia 2023 r. w trakcie bezpłatnej porady prawnej w Biurze Poselskim Posła na Sejm RP P. L. w dniu 20 lutego 2025 r.
Zarzucając powyższe, wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), C. H. Beck 2013, s. 444-446; a także postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (m.in. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98).
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez stronę postępowania do dokonania czynności (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda; op. cit., s. 445). Za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe podejmowane w toku postępowania sądowego przez pełnomocnika procesowego (por. J. Gudowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze 2006, t. 1, s. 240, pkt 8 oraz cytowane tam orzecznictwo). Tym samym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika (m.in. postanowienia NSA z: 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09; 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10; 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FZ 133/10; 10 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 408/11). Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, uznać należy, że to na stronie skarżącej, jako mocodawcy, ciąży ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży natomiast obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. m.in. postanowienia NSA z: 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09; 3 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 155/09; 9 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 468/06; publ. CBOSA).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie należy uznać za trafną ocenę Sądu pierwszej instancji, że przywołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie zawierały dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżących.
Skarżący w postępowaniu przed WSA byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi, jednakże z twierdzeń skarżących wynika, że nie zostali pouczeni przez pełnomocnika o dalszych możliwościach procesowych, w tym o możliwości zaskarżenia wyroku skargą kasacyjną.
Niemniej jednak wskazać trzeba, że zakres pełnomocnictwa, tj. do reprezentowania mocodawców w postępowaniu przed WSA, nie zwalniał pełnomocnika z obowiązku wykonywania czynności zawodowych rzetelnie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami. Takie działanie pełnomocnika jak w niniejszej sprawie stało w sprzeczności z art. 6 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Ponadto zgodnie z art. 8 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego radca prawny świadcząc pomoc prawną postępuje lojalnie i kieruje się dobrem klienta w celu ochrony jego praw, a zatem w związku z zakresem swojego pełnomocnictwa powinien po odebraniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem pouczyć skarżących o dopuszczalności zaskarżenia wyroku skargą kasacyjną, skoro sam nie mógł na podstawie udzielonego pełnomocnictwa sporządzić i wnieść skargi kasacyjnej w imieniu skarżących.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że za uchybienie profesjonalnego pełnomocnika polegające na braku pouczenia skarżących o dopuszczalności zaskarżenia wyroku skargą kasacyjną, odpowiada na zasadzie ryzyka jego mocodawca. W sytuacji, gdy pełnomocnik skarżącego nie dołożył należytej staranności w swoim działaniu, negatywne konsekwencje takiego działania pełnomocnika obciążają stronę.
Taka sytuacja – mimo że zakres pełnomocnictwa obejmował wyłącznie reprezentowanie skarżących przed WSA – wystąpiła w niniejszej sprawie. Pełnomocnik miał obowiązek pouczyć swoich mocodawców o wszystkich konsekwencjach wyroku wydanego przez WSA, pozostawało to bowiem w zakresie jego obowiązków wynikających z reprezentowania stron przed WSA. Negatywnych konsekwencji braku działania pełnomocnika reprezentującego skarżących w postępowaniu przed WSA nie można kwalifikować jako braku winy skarżących, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, gdyż Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.