II GZ 416/25

II GZ 416/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin do wniesienia skargi kasacyjnej
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 86 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 i art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 102/25 w przedmiocie przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 listopada 2024 r., nr BKOE.702.44782.2024.1739.2 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 lutego 2025 r. (sygn. akt VI SA/Wa 102/25), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi R.B. (dalej przywoływany jako: "Skarżący", "Strona") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 listopada 2024 r., nr BKOE.702.44782.2024.1739.2 w przedmiocie kary pieniężnej.
2. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika pismami z dnia 27 listopada 2024 r., wniósł skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podniósł, iż termin do jej wniesienia upływał w dniu 9 grudnia 2024 r., a w dniach od 9 grudnia 2024 r., do 11 grudnia 2024 r., z powodu choroby przebywał na zwolnieniu lekarskim. Do wniosku załączył zwolnienie lekarskie.
Wobec argumentacji pełnomocnika o jego chorobie Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Jest nią z reguły nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza dokonania czynności procesowej nadania pisma przez inną osobę. W szczególności choroba, która wymaga leżenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli przykładowo strona mogła nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników, czy innych osób.
W opinii Sądu I instancji uznał, że profesjonalny pełnomocnik nie wykazał (uprawdopodobnił), że dochowanie ustawowego terminu na wniesienie skargi było obiektywnie niemożliwe. Podał jedynie, że z uwagi na problemy zdrowotne przebywał na zwolnieniu lekarskim od 9 do 11 grudnia 2024 r. Nie uprawdopodobnił wystąpienia okoliczności, które uniemożliwiałyby nadanie skargi w terminie przez inne osoby.
Sąd I instancji wskazał, że argumentacja autora wniosku nie przekonuje w związku z tym do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Nie uprawdopodobniono, że wystąpiły okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, co stanowi przesłankę przywrócenia terminu z art. 87 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik Skarżącego poza ogólnikowym stwierdzeniem, że był chory, nie wykazał żadnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za tym, że rodzaj choroby, jej przebieg czy też zalecenia medyczne dotyczące leczenia uniemożliwiły dokonanie wskazanej czynności procesowej, oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu.
3. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę i przywrócenie uchybionego terminu ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: art. 86 § 1 i art. 87 § 1, art. 87 § 2, art. 87 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej przywoływana jako: "p.p.s.a."), poprzez błędne przyjęcie, że przekroczenie terminu na wniesienie skargi do WSA - nastąpiło z winy Skarżącego/jego pełnomocnika oraz że nie uprawdopodobnił on wystąpienia okoliczności, które uniemożliwiałyby nadanie skargi w terminie przez inne osoby.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podniósł, że uchybienie terminowi było spowodowane nagłą chorobą co zostało potwierdzone zwolnieniem lekarskim. W takiej sytuacji niemożliwe było przygotowanie skargi i jej terminowe wniesienie. Wbrew stanowisku Sądu, czynności tej nie mógł dokonać żaden z domowników, ponieważ obowiązek jej sporządzenia i wniesienia spoczywał na pełnomocniku procesowym. Skarga do danego sądu administracyjnego nie zalicza się do zwykłych pism urzędowych, które można powierzyć osobie trzeciej. Pełnomocnik odpowiada za jej treść i poprawność formalną co oznacza, że jego osobisty udział w jej sporządzeniu i nadaniu jest kluczowy. Podkreślił nadto, że Sądowi I instancji umknęło, że w obecnych uwarunkowaniach prawnych, zwolnienia lekarskie wystawiane są wyłącznie elektronicznie i automatycznie przesyłane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z uwagi na ochronę danych osobowych i dane wrażliwe zawarte w zwolnieniu lekarskim, nie ma w nim i nie może być zawartej wprost informacji o rodzaju choroby osoby korzystającej ze zwolnienia lekarskiego. Nie ulega wątpliwości, że odnotowanie zwolnienia lekarskiego w systemach ZUS nakłada na osobę korzystającą ze zwolnienia obowiązek powstrzymania się od pracy zawodowej, z uwagi na grożące wówczas sankcje, z karnymi włącznie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
4. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu, a we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zasadnicze znaczenie dla uznania zasadności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy strony. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę we wniosku, lecz również całości okoliczności sprawy.
5. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, pełnomocnik dostatecznie uprawdopodobnił okoliczność wskazującą na brak winy w nieterminowym wniesieniu opłaty sądowej. Przyczyna ta została nie tylko uwiarygodniona, ale także wykazana zaświadczeniem lekarskim, według którego w okresie od 9 do 11 grudnia 2024 r. pełnomocnik Skarżącej był chory i w tym okresie był niezdolny do pracy.
Zauważyć należy, że od profesjonalnego pełnomocnika można i należy oczekiwać zachowania podwyższonego miernika staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Pełnomocnik powinien tak zorganizować pracę, w tym urządzić sposób funkcjonowania własnej kancelarii, aby czynności podejmowane były terminowo, w szczególności te, których skuteczność uzależniona jest od zachowania ustawowego terminu. Doświadczenie wskazuje jednak, że czasem z powodu nadzwyczajnych okoliczności, pomimo właściwej organizacji pracy, podjęcie w terminie czynności związanych z wypełnieniem udzielonego przez stronę pełnomocnictwa do prowadzenia sprawy może okazać się utrudnione lub nawet czasowo wyłączone.
6. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że jeżeli przyczyną uchybienia terminu była nagła, niespodziewana choroba pełnomocnika uniemożliwiająca, w ocenie lekarza, wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu - co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1400/17, postanowienie Sądu Najwyższego z 12 maja 2006 r., sygn. akt V CZ 29/06 (to ostatnie wydane wprawdzie na gruncie art. 168 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, zawierającego jednakże niemal identyczną treść jak art. 86 § 1 p.p.s.a.).
Jeśli więc w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchybienia terminu była choroba pełnomocnika, to uznać należy, że uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, w tym również sporządzenia i wniesienia skargi. Za przekonujące należało również uznać wyjaśnienia pełnomocnika, że skorzystanie z pomocy innych osób nie było możliwe, w sytuacji, gdy adwokat prowadzi kancelarię jednoosobowo.
W efekcie uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny niezasadnie odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik Skarżącego podaną we wniosku o przywrócenie terminu informacją o nagłej chorobie dostatecznie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Wykazał zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu, że jego stan zdrowia stanowił przeszkodę uniemożliwiającą dokonywanie czynności procesowych, w tym wniesienia skargi w terminie.
7. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, a wobec uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona zachodziły podstawy do zastosowania art. 188 p.p.s.a. oraz uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia o przywróceniu terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl