II GZ 406/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-07
NSAubezpieczenia społeczneŚredniansa
wyłączenie sędziegobezstronnośćpostępowanie sądowesądy administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymizażalenieświadczenia opieki zdrowotnej

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie o odmowie wyłączenia sędziów, podkreślając, że subiektywne odczucie strony o stronniczości nie jest podstawą do wyłączenia sędziego.

Skarżący wniósł o wyłączenie sędziów, zarzucając im stronniczość i brak kompetencji. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek, uznając, że nie zachodzą przesłanki ustawowe do wyłączenia, a sędziowie złożyli stosowne oświadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, wskazując, że wniosek o wyłączenie musi być oparty na przepisach prawa, a subiektywne odczucia strony nie są wystarczające do podważenia oświadczeń sędziów.

Sprawa dotyczyła zażalenia wniesionego przez S. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, które oddaliło wniosek o wyłączenie sędziów. Skarżący domagał się wyłączenia zarówno sędziów NSA, jak i WSA, argumentując, że nie mogą oni orzekać we własnej sprawie i brakuje im kompetencji. Sąd pierwszej instancji uznał, że nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 § 1 p.p.s.a. ani w art. 19 p.p.s.a., a sędziowie złożyli oświadczenia o braku wątpliwości co do ich bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, podkreślił, że wniosek o wyłączenie sędziego musi być oparty na przepisach prawa (art. 18, 19, 20 p.p.s.a.) i wymaga uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia. Sąd zaznaczył, że subiektywne przekonanie strony o stronniczości sędziego nie jest wystarczającą podstawą do jego wyłączenia, a oświadczenia sędziów o braku wątpliwości co do ich bezstronności są wiarygodne, chyba że strona przedstawi dowody podważające ich prawdziwość. Wobec braku takich dowodów, NSA oddalił zażalenie jako bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, subiektywne odczucie strony o stronniczości lub brak zaufania do kompetencji sędziego nie stanowi podstawy do jego wyłączenia. Podstawą wyłączenia są wyłącznie okoliczności przewidziane ustawą.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wniosek o wyłączenie sędziego musi być oparty na przepisach prawa (art. 18 i 19 p.p.s.a.) i wymaga uprawdopodobnienia konkretnych przyczyn. Oświadczenia sędziów o braku wątpliwości co do ich bezstronności są wiarygodne, chyba że strona przedstawi dowody podważające ich prawdziwość.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 18 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 19

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 20

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 197 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 22 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Subiektywne odczucie strony o stronniczości lub braku kompetencji sędziego nie jest podstawą do jego wyłączenia. Wniosek o wyłączenie sędziego musi być oparty na przepisach prawa i wymaga uprawdopodobnienia przyczyn. Oświadczenia sędziów o braku wątpliwości co do ich bezstronności są wiarygodne, chyba że strona przedstawi dowody podważające ich prawdziwość.

Odrzucone argumenty

Sędziowie nie mogą orzekać we własnej sprawie (w kontekście osobistego przekonania strony). Brak kompetencji sędziów jako podstawa do wyłączenia.

Godne uwagi sformułowania

O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, które wynikają z art. 18 i 19 p.p.s.a. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia.

Skład orzekający

Gabriela Jyż

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zwłaszcza w kontekście braku podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku opartego na subiektywnych odczuciach strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wyłączenia sędziego w sądach administracyjnych; nie dotyczy bezpośrednio meritum sprawy o świadczenia opieki zdrowotnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z wyłączeniem sędziego, co jest istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GZ 406/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Gabriela Jyż /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
II GZ 307/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-17
II GZ 308/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-17
III SA/Łd 778/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-02-23
II GZ 309/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 18 par. 1, art. 19, art. 20.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 778/22 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi S. N. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr KO.445.2.2022, KO.445.3.2022, KO.445.4.2022, KO.445.5.2022, KO.445.6.2022 w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniem z dnia 11 lipca 2023 r., oddalił wniosek S. N. o wyłączenie sędziów NSA: Janusza Nowackiego i Teresy Rutkowskiej oraz sędziów WSA: Pawła Dańczaka, Joanny Wyporskiej-Frankiewicz, Ewy Alberciak, Krzysztofa Szczygielskiego i Agnieszki Krawczyk w sprawie ze skargi S. N. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr KO.445.2.2022, KO.445.3.2022, KO.445.4.2022, KO.445.5.2022, KO.445.6.2022 w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Sąd wskazał, że w dniu 18 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł o wyłączenie wszystkich sędziów, w stosunku do których złożył co najmniej jeden wniosek o ich wyłączenie, wskazując, że sędziowie nie mogą orzekać we własnej sprawie.
W związku z tym wnioskiem sędziowie NSA: Teresa Rutkowska i Janusz Nowacki oraz sędziowie WSA: Paweł Dańczak, Joanna Wyporska-Frankiewicz, Ewa Alberciak, Krzysztof Szczygielski, i Agnieszka Krawczyk złożyli pisemne oświadczenia, że nie były im znane żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności w sprawie, a także podstawy do wyłączenia ich z mocy ustawy określone w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie zaistniała którakolwiek z przesłanek wyłączenia wymienionych we wniosku strony sędziów, określona wart. 18 § 1 pkt 1-7 p.p.s.a. W ocenie Sądu nie zachodziły również okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów, o których stanowi art. 19 p.p.s.a. Za taką okoliczność w żadnym razie nie mogło być, zdaniem Sądu I instancji, niezadowolenie skarżącego, dotyczące sposobu prowadzenia postępowania sądowego, czy też osobiste przeświadczenie o braku kompetencji sędziów.
Sąd podkreślił, że sędziowie wskazani przez stronę we wniosku o ich wyłączenie złożyli oświadczenia, że nie zachodziły żadne okoliczności, dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznania w sprawie. Wskazał, że wniosek skarżącego nie zawierał argumentacji podważającej wiarygodność złożonych oświadczeń. Był wyrazem subiektywnego odczucia strony o stronniczości sędziów.
S. N. zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji wnosząc w nim ponownie o wyłącznie: Sędzi WSA Małgorzaty Kowalskiej, Sędzi WSA Moniki Krzyżaniak, Sędzi WSA Pawła Dańczaka, Sędzi WSA Magdaleny Sieniuć, Sędzi WSA Agnieszki Krawczyk, Sędzi WSA Michała Zbrojewskiego, Sędzi WSA Joanny Wyporska – Frankiewicz, Sędzi WSA Jarosława Czerwia, Sędzi NSA Pawła Janickiego, Sędzi NSA Janusza Nowackiego, Sędzi WSA Roberta Adamczewskiego, Sędzi WSA Ewy Alberciak, Sędzi WSA Anny Dębowskiej, Sędzi WSA Krzysztofa Szczygielskiego, Sędzi NSA Teresy Rutkowskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i jako bezzasadne podlega oddaleniu.
Przepis art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sądziego powinno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest w art. 19 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 20 p.p.s.a. wnoszący o wyłączenie obowiązany jest wskazać i uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Podkreślenia wymaga, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, które wynikają z art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że przyczyną wyłączenia nie jest jakakolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznania jego sprawy, ale okoliczność przewidziana ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego. Z akt sprawy wynika, że Sędziowie, których wyłączenia domagał się skarżący, złożyli oświadczenia, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.).
Wobec niewskazania w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczenia wymienionych na wstępie niniejszego uzasadnienia Sędziów stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie tychże Sędziów było zgodne z prawem.
Podkreślić należy, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2012 r., I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., I OZ 754/14). Tym samym, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI