II FZ 61/23

II FZ 61/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Jaśniewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Lu 218/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-05-19
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 86 § 1, art. 87 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 218/23 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 2 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 218/23 odmówił W. B. (dalej: "Skarżący") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z 19 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Skarżącego na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Dnia 1 czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżącego złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie ww. wyroku Mając na względzie dzień ogłoszenia wyroku (19 maja 2023 r.) oraz treść art. 141 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") siedmiodniowy termin przysługujący na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku upływał 26 maja 2023 r. Wniosek ten pełnomocnik strony - doradca podatkowy - datował na 1 czerwca 2022 r. i nadał na poczcie w tym samym dniu, składając jednocześnie wniosek sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik strony argumentował, że Skarżący - jego mocodawca - został oddelegowany czasowo do wykonywania zadań służbowych w T.. Po wyroku pełnomocnik usiłował skontaktować się ze Skarżącym telefonicznie lub mailowo lecz brak zasięgu i charakter zadań wykonywanych przez Skarżącego uniemożliwił przez kilka dni kontakt. Skarżący wyjeżdżając za granicę nie miał świadomości że rozprawa odbędzie się tak szybko oraz, że skarga nie będzie rozpatrzona na jego korzyść. Chwilowy brak kontaktu, mimo kierowanej do Skarżącego korespondencji mailowej (jej kserokopię pełnomocnik dołączył do wniosku) uniemożliwiło mu terminowe sporządzenie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powołał treść art. 86 § 1 p.p.s.a. i uznał wniosek o przywrócenie terminu za dopuszczalny, przyjmując zgodnie z twierdzeniami pełnomocnika Skarżącego zawartymi we wniosku, że przyczyna uchybienia terminowi ustała z dniem 31 maja 2023 r., tj. w dniu odpowiedzi Skarżącego na maila pełnomocnika. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu z 1 czerwca 2023 r. wniesiony został bez przekroczenia terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd stwierdził, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności, które wskazywałyby na brak winy w uchybieniu terminu. W odniesieniu do argumentacji przedstawionej we wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ogłoszenie wyroku miało miejsce 19 maja 2023 r., o terminie rozprawy pełnomocnik został zawiadomiony stosownie wcześniej i już od momentu zawiadomienia go o rozprawie mógł podjąć próbę kontaktu z klientem, aby należycie zadbać o jego interesy (przedstawić mu stan sprawy i możliwe opcje postępowania). Zdaniem Sądu, podniesione we wniosku okoliczności nie wskazywały na brak winy profesjonalnego pełnomocnika, który nie może być "zaskoczony" wyznaczeniem przez sąd terminu rozprawy, ani możliwością wydania wyroku nieuwzględniającego skargi. Powyższe należy odczytywać mając na względzie, że zgodnie z kopią skierowania służbowego dołączonego do wniosku pełnomocnika o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie wyroku, Skarżący miał wykonywać obowiązki służbowe w T. od 17 marca do 30 września 2023 r. Skierowanie służbowe do tych obowiązków nosi datę 9 marca 2023 r. Pełnomocnictwo dla doradcy podatkowego do występowania w imieniu mandanta przed sądami administracyjnymi, a zatem nie tylko przed sądem administracyjnym pierwszej instancji i nie tylko w niniejszej sprawie, także nosi datę 9 marca 2023 r. W korespondencji e-mailowej ze Skarżącym pełnomocnik informował, że w świetle umowy jego "rola dobiega końca". Pismem z dnia 2 czerwca 2023 r. pełnomocnik poinformował również Sąd, że zgodnie z umową łączącą go z mandantem nie był zobowiązany do dalszego działania i ponoszenia wynikających z tego kosztów, co jak zaznacza, wynika również z dołączonej do wniosku korespondencji. Umowy tej pełnomocnik jednak nie przedstawił, a w korespondencji pełnomocnik dość ogólnikowo informował mandanta, że jego "rola dobiega końca". Zdaniem Sądu z treści pełnomocnictwa nie wynikało natomiast aby było ono ograniczone wyłącznie do działania przed sądem pierwszej instancji. Jednoznaczna treść przedstawionego pełnomocnictwa i niejednoznaczne stwierdzenie zawarte w przedstawionej korespondencji między pełnomocnikiem a Skarżącym nie wskazywały na zaistnienie sytuacji, o której mowa w art. 42 § 1 p.p.s.a., czyli wypowiedzenia pełnomocnictwa. W ocenie Sądu sytuację przedstawioną przez pełnomocnika należało potraktować jako brak należytej staranności przy podejmowaniu czynności na rzecz strony.
Na powyższe postanowienie Skarżący (działający przez pełnomocnika) złożył zażalenie z wnioskiem o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o pisemne uzasadnienie wyroku wraz z jego doręczeniem. W zażaleniu wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobnił - jego zdaniem - przyczyny leżące po stronie Skarżącego, a nie odnosił się do przyczyn leżących po stronie pełnomocnika, gdyż w świetle umowy z klientem nie miał umocowania do dalszych działań.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. W myśl art. 86 § 1 zdanie 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu przez sąd na wniosek strony jest możliwe pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). W świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej ma charakter wnioskowy, a sąd administracyjny nie jest władny podjąć żadnych działań w tym zakresie z urzędu. Ponadto, na co wskazał NSA w postanowieniu z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 320/11 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy.
Ponadto przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt III FZ 487/21, publ. CBOSA). Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym co do tego, że podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogły skutkować przywróceniem terminu. W kwestionowanym przez stronę postanowieniu zasadnie położono nacisk na wymóg należytej dbałości w zabezpieczeniu interesów mocodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika. Chronologia dat i związanych z nimi wydarzeń dają klarowny i obiektywny obraz zaistniałej sytuacji. Sąd meriti nie kwestionował charakteru pracy mocodawcy, natomiast zasadnie skupił się na złożonym do akt sądowych pełnomocnictwie, z którego nie wynikało, aby profesjonalny pełnomocnik był umocowany wyłącznie do działania do czasu rozprawy przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i aby pozbawiony był możliwości dalszego działania. Z pełnomocnictwa złożonego do akt (k. 11) wyraźnie wynika, że Skarżący umocował pełnomocnika "do występowania przed sądami administracyjnymi w zakresie wszystkich sporów z organami Krajowej Administracji Skarbowej (...)". Jakkolwiek pełnomocnik powołuje się tak we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku jak i w zażaleniu na fakt łączącej go umowy z klientem (także przedstawia korespondencję mailową), z której miałoby wynikać, że nie jest on umocowany do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, to takiej umowy nie przedłożył na żadnym etapie postępowania. Nie można zatem obiektywnie ocenić czy powołane twierdzenia znajdują uzasadnienie.
Należy także zwrócić uwagę, co podkreśla pełnomocnik Skarżącego, na profesjonalizm jego działania i wieloletnią działalność jako profesjonalisty. Mając na uwadze te twierdzenia trudno nie wywnioskować, że właśnie ten profesjonalizm i wieloletnia praktyka mogły pozwolić mu na przedstawienie Skarżącemu planu postępowania w przypadku niekorzystnego rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę całokształt przedstawionych okoliczności w relacji do działania pełnomocnika, odmowę uwzględnienia żądania strony należało ocenić jako uzasadnioną.
Z przytoczonych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.