II GZ 391/23

II GZ 391/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II GSK 1291/24 - Wyrok NSA z 2025-10-29
III SA/Po 367/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-03-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "T." Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 367/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2023 r., nr 3001-IOA.4246.35.2022.MCz w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 367/23, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 20 kwietnia 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że spółka w skardze na opisaną wyżej decyzję wniosła również o wstrzymanie jej wykonania wskazując, że wykonanie zaskarżonej decyzji zagraża utratą płynności finansowej spółki, spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości. Spółka podniosła, że obecnie mimo dużych problemów finansowych na bieżąco realizuje wszelkie zobowiązania podatkowe, z tytułu wynagrodzeń, czy składek ZUS, nie posiada żadnych zaległości podatkowych oraz zobowiązań. Zatrudnia nowych pracowników oraz prowadzi inwestycje w oprogramowanie wspierające działanie firmy. Koszt inwestycji oszacowany jest na kwotę 800.000 zł netto, z czego aktualnie firma w tym zakresie poniosła już koszty w kwocie nie niższej niż 400.000 zł. Spółka w 2022 r. zatrudniała średnio 120 osób na umowach o pracę i prawie 30 na podstawie umów zlecenia, a ich wynagrodzenia sięgały 500.000 zł miesięcznie. Spółka odprowadziła w 2022 r. składki na ubezpieczenia społeczne do ZUS w wysokości 2404184,25 zł. Z tytułu podatku PIT-4 spółka wpłaciła 125175 zł, z tytułu podatku CIT-8 wpłaciła 415274 zł, z tytułu podatku VAT wpłaciła 3006452 zł. Na koniec I kwartału 2023 r. zobowiązania spółki wynoszą - 452793,88 zł na ZUS, 30402 zł na PIT-4, 33418 zł na CIT-8 oraz 572061 zł na VAT. Skarżąca wskazała, że nie ma obecnie wolnych środków, które może przeznaczyć na uiszczenie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji. Wykonanie tej decyzji spowoduje utratę finansowej płynności spółki, co może doprowadzić do jej upadłości i zwolnienia pracowników, co w świetle skutków społecznych jest niewspółmierne i nieuzasadnione. Odpływ wykwalifikowanych, przeszkolonych pracowników uniemożliwi skuteczną realizację zadań własnych spółki. Obecnie zaś wyegzekwowanie kary, a w późniejszej perspektywie jej ewentualny zwrot nie doprowadzi do przywrócenia stanu poprzedniego. W ocenie wnoszącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zachodzi więc niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody oraz spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca we wniosku nie uzasadniła w przekonujący i rzetelny sposób przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Wprawdzie starano się przedstawić analizę sytuacji finansowej spółki i wskazano, że wykonanie decyzji doprowadzi do utraty przez nią płynności finansowej, a w konsekwencji do zwolnienia pracowników i konieczności ogłoszenia upadłości, lecz do wniosku załączono jedynie wybiórczą dokumentację finansową oraz podatkowo-pracowniczą. Zabrakło zaś pełnej informacji na temat aktualnej sytuacji spółki, w jakiej znajduje się ona na dzień wniesienia skargi.
WSA wskazał, że okolicznością, która ma zdaniem spółki przemawiać za uwzględnieniem wniosku, jest zagrożenie płynności finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie podała jednak aktualnych informacji dotyczących możliwości finansowych przedsiębiorstwa, mimo złożenia skargi 23 maja 2023 r., ani nie przedłożyła na tę okoliczność wyczerpujących dokumentów. W ocenie Sądu, podanie przez spółkę jej publicznoprawnych obciążeń (z tyt. podatków i składek ZUS) oraz liczby zatrudnianych pracowników nie odzwierciedla jeszcze stanu zagrożenia wyrządzenia spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które miałyby nastąpić w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji poprzez wyegzekwowanie kary pieniężnej na kwotę 400.000 zł. WSA podkreślił, że w interesie strony leżało takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zaistnienie w jej przypadku przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). Załączona do wniosku dokumentacja (dotycząca ponoszonych przez spółkę kosztów zatrudnienia pracowników, opłacania podatków, składek na ubezpieczenie społeczne), przy równoczesnym nieujawnieniu aktualnej sytuacji dochodowej i majątkowej spółki czynią, że przedstawiony stan faktyczny nie daje pełnego, realnego obrazu kondycji finansowej spółki. Nie ułatwia oceny samo ujawnienie we wniosku kosztów spółki, w sytuacji równoczesnego nieprzedstawienia jej aktualnej sytuacji dochodowej.
WSA podkreślił również, że podana we wniosku informacja, iż spółka znajduje się aktualnie, z uwagi na wygasanie epidemii COVID-19, w lepszej sytuacji, ponosząc koszty inwestycyjne na kwotę 800.000 zł, pozwala uznać, że we wniosku intencjonalnie nie przedstawiono w pełnym świetle (aktywów i pasywów), jak przedstawia się sytuacja finansowa skarżącej. Dopiero wiedza Sądu o rzeczywistej i aktualnej sytuacji finansowej skarżącej pozwoliłaby ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia spółce znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji za gołosłowne uznał twierdzenia zawarte we wniosku o rzekomym zagrożeniu utratą płynności finansowej spółki, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przezeń działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do zażalenia, wskazując, że ich treść ma zasadnicze znaczenie dla wydania prawidłowego orzeczenia w sprawie, albowiem dokumentuje aktualną sytuację finansową spółki, obejmującą II kwartał 2023 r. oraz przedstawia kompleksowo stan ekonomiczny skarżącej na koniec 2022 r.
Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę jego zastosowania, mimo iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy ziściły się przesłanki, by zastosować względem skarżącej dobrodziejstwo wstrzymania wykonalności decyzji, o co skarżąca wystąpiła w skardze. Nadto, wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, spółka wykazała dokumentami swoją aktualną (na datę skargi) sytuację finansową, uzasadniającą wniosek o wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji, zatem twierdzenia o braku wymaganego uzasadnienia tego żądania nie mogą zyskać aprobaty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd, przed którym toczy się postępowanie kontrolujące akt lub czynność organu administracji publicznej jest uprawniony do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości lub w części, jeżeli w stosunku do strony – wnioskodawcy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie szkody należy rozumieć jako szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej, gdyż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających uznać, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, iż skarżąca spółka nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku, wynikającego z powołanego art. 61 § 3 p.p.s.a. co do wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej pozwalającej na ocenę jej żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w aspekcie możliwości wystąpienia jednej bądź obu przesłanek określonych w tym przepisie, warunkujących jego zastosowanie.
Jak zasadnie stwierdził Sąd pierwszej instancji mając na uwadze datę wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi, złożony w tej sprawie wniosek nie przedstawiał aktualnej, najbliższej dacie skargi, sytuacji finansowej strony, zarówno w zakresie zawartego nim uzasadnienia, jak i przedłożonej dokumentacji finansowej i rachunkowej. Takie informacje były niezbędne dla oceny bieżącej sytuacji finansowej spółki, z uwzględnieniem lat poprzednich, w zakresie możliwości wywołania wykonaniem zaskarżonej decyzji jednej bądź obu przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Analiza wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wraz z załączonymi do niego dokumentami źródłowymi wskazuje na niewyczerpujące przedstawienie sytuacji finansowej i zdolności płatniczych skarżącej spółki. Przedstawione przez stronę okoliczności są wybiórcze i nie dają pełnego obrazu zdolności płatniczych spółki, co uniemożliwia dokonanie oceny, czy w rozpoznawanej sprawie zachodzi ryzyko wystąpienia którejś z ustawowych przesłanek art. 61 § 3 p.p.s.a. Jeśli bowiem nawet można częściowo zaakceptować zarzuty spółki, że z uwagi na rozmiar działalności spółki oraz wymogi księgowe i rachunkowe obowiązujące spółkę kapitałową, nie jest możliwe aktualizowanie tej dokumentacji "z dnia na dzień", bowiem podatkowe zamknięcie danego miesiąca następuje co do zasady – zgodnie z adekwatnymi przepisami podatkowymi – do 25 dnia miesiąca następnego (str. 2 zażalenia), to jednak nie można zaakceptować stanowiska spółki, że pełną i wiarygodną informację finansową można przedstawić dopiero po zakończeniu każdego kolejnego roku rozrachunkowego, opierając się w tym zakresie na sprawozdaniu finansowym, a w szczególności na bilansie z działalności w danym roku. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja wymaganej należności może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej spółki. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zapłata kary będzie miała realny wpływ na wystąpienie zagrożenia utraty płynności finansowej spółki, która spowoduje brak możliwości dalszego prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, a w konsekwencji doprowadzi do upadłości. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności, czy środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Do akt przedłożono jednak wyłącznie dokumenty świadczące o ciążących na wnioskującej zobowiązaniach, w tym dokumenty dotyczące uiszczania podatków i składek ZUS od pracowników spółki, listy płac, rachunek zysków i strat, bilans oraz zestawienie ponoszonych kosztów za wskazane okresy. Analiza powyższych dokumentów prowadzi do wniosku o jednostronnym przedstawieniu sytuacji majątkowej strony i nieprzedstawieniu pełnego i rzeczywistego obrazu zdolności płatniczych skarżącej. W tej sytuacji niemożliwą stała się ocena spełnienia przez spółkę przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym za zasadne należało uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu WSA, iż przedłożone przez wnioskującą dokumenty finansowe były wybiórcze, co skutkowało brakiem możliwości uzyskania na ich podstawie kompletnych informacji o rzeczywistej aktualnej sytuacji finansowej i zdolności płatniczej skarżącej.
Oceny tej nie zmienia również obszerna dokumentacja finansowa przedłożona przez stronę wraz z zażaleniem, gdyż jakkolwiek odnosi się ona do roku 2022 i II kwartału 2023 r., to strona wskazuje w odniesieniu do bieżącej sytuacji również wyłącznie na ponoszone koszty prowadzonej działalności – składki ZUS, koszty wynagrodzeń pracowników, podatek dochodowy i podatek VAT. Brak jest natomiast jakichkolwiek informacji i potwierdzających je dokumentów wskazujących na uzyskane w tym okresie przez stronę dochody – co słusznie zauważył Sąd i instancji. Przedłożone dokumenty nie pozwalają na dokonanie oceny realnych możliwości finansowych spółki w aspekcie konieczności zapłaty kary nałożonej na stronę decyzją Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu, utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Nie jest zatem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA: z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20; LEX nr 3033882).
Istotne z punktu widzenia oceny zasadności stanowiska Sądu pierwszej instancji, a co za tym idzie skuteczności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, jest też to, że zarówno we wniosku jak i wniesionym zażaleniu sama spółka podnosi, że jej kondycja finansowa poprawia się po uprzedniej, kilkuletniej zapaści związanej z epidemią COVID-19 i że spółka powoli powraca do swojej poprzedniej aktywności dzięki zniesieniu większości ograniczeń i obostrzeń związanych z epidemią.
Argumentem przemawiającym za udzieleniem spółce ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym nie może też być podniesiona na wstępie zażalenia okoliczność, że kara nałożona zaskarżoną w tej sprawie decyzją jest jedną z wielu orzeczonych wobec spółki, których łączna wysokość sięga nie mniej niż kilkudziesięciu milionów złotych.
Wobec powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, że postanowienie Sądu pierwszej instancji było wadliwe oraz do jego uchylenia i wstrzymania wykonania objętej skargą decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie wskazuje, że brak uwzględnienia żądania strony o wstrzymanie wykonania decyzji w niniejszym postępowaniu, nie sprzeciwia się ponownemu wystąpieniu z wnioskiem o udzielenie ochrony tymczasowej, o ile zaktualizują się przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o oddaleniu zażalenia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.