I OZ 16/24

I OZ 16/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Stojanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1618/22 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2023-04-18
II GZ 251/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 3, art. 46 § 2 pkt 1 lit. a i b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. Z., M. Z., L. Z., E. K., M. S., J. Z., W. Z., E. Z., J. Z., M. Z., R. P., K. Z., J. Z., M. M., P. Z., A. P., Z. Z., T. Z., L. L., W. Z., A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1618/23 w sprawie ze skargi B. Z., K. Z., M. Z., L. Z., E. K., M. S., J. Z., W. Z., E. Z., J. Z., M. Z., R. P., K. Z., J. Z., M. M., P. Z., A. P., Z. Z., T. Z., L. L., W. Z., A. Z. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr N-I.7581.2.24.2023 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Pismem z 31 sierpnia 2023 r. K. Z., M. Z., L. Z., E. K., M. S., J. Z., W. Z., E. Z., J. Z., M. Z., R. P., K. Z., J. Z., M. M., P. Z., A. P., Z. Z., T. Z., L. L., W. Z., A. Z. (dalej "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Wojewody Podkarpackiego z 3 sierpnia 2023 r. nr N-I.7581.2.24.2023 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z 22 września 2023 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 2 egzemplarzy odpisów skargi – solidarnie z pozostałymi skarżącymi – poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz podanie numerów PESEL. Nadto wszyscy skarżący (oprócz B.Z.) zostali wezwani do nadesłania własnych adresów zamieszkania. Przedmiotowe wezwania zaadresowane zostały na adres B.Z. wskazany w skardze jako adres do doręczeń dla wszystkich skarżących.
W odpowiedzi na wezwanie B.Z. nadesłała 2 egzemplarze skargi własnoręcznie podpisane przez wszystkich wnioskodawców oraz wskazała numery PESEL wszystkich skarżących.
Postanowieniem z 29 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1618/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a."), odrzucił złożoną przez K. Z., M. Z., L. Z., E. K., M. S., J. Z., W. Z., E. Z., J. Z., M. Z., R. P., K. Z., J. Z., M. M., P. Z., A. P., Z. Z., T. Z., L. L., W. Z., A. Z. skargę. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w zakreślonym terminie B.Z. podała własny numer PESEL oraz numery PESEL pozostałych skarżących, a także nadesłała 2 egzemplarze odpisów skargi własnoręcznie podpisanych przez skarżących, co zwolniło pozostałych skarżących z obowiązku ich nadesłania. Natomiast pozostali ww. skarżący nie wykonali skierowanych do nich wezwań do uzupełnienia braków formalnych skargi i nie nadesłali numerów PESEL oraz swoich adresów zamieszkania. A.Z. i J.Z-C. oprócz nie nadesłania numerów PESEL i podania adresów zamieszkania również nie podpisali wniesionej skargi. Sąd wskazał, że B.Z. uzupełniła wszystkie braki złożonej przez siebie skargi. Zatem jej skarga podlegać będzie rozpoznaniu przez Sąd, natomiast skargi pozostałych skarżących nie mogły otrzymać prawidłowego biegu ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych.
Sąd I instancji wyjaśnił, że podanie numerów PESEL pozostałych skarżących przez jedną ze skarżących i jednocześnie pełnomocnika do doręczeń – B.Z. - nie mogło odnieść skutku w postaci uznania, że brak ten został uzupełniony. B.Z. nie została ustanowiona przez pozostałych skarżących jako pełnomocnik, stosownie do art. 35 P.p.s.a., a jedynie jej adres został podany, jako adres do doręczeń dla pozostałych skarżących. W ocenie Sądu, B.Z. nie posiadała zatem uprawnienia do uzupełniania braków skargi pozostałych skarżących. Ponadto Sąd nie był w stanie skontrolować, czy podane przez B.Z. numery PESEL pozostałych skarżących są prawidłowe. Takie podanie numerów PESEL może nasuwać poważne wątpliwości co do ich prawidłowości. Wobec powyższego Sąd uznał, że również ten braki formalne skargi nie zostały przez skarżących uzupełnione.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyli K. Z., M. Z., L. Z., E. K., M. S., J. Z., W. Z., E. Z., J. Z., M. Z., R. P., K. Z., J. Z., M. M., P. Z., A. P., Z. Z., T. Z., L. L., W. Z., A. Z. Zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego mające oczywisty wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 46 § 2 pkt 1 lit. a i b P.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że podanie jednego ze skarżących numerów PESEL pozostałych skarżących nie wypełnia polecenia Sądu wzywające do usunięcia braków formalnych skargi, jak również poprzez uznanie, że istnienie danych dotyczących adresów zamieszkania oraz numerów PESEL wszystkich stron postępowania w aktach postępowania (materiale dowodowym) zgromadzonym na etapie postępowania administracyjnego przez organy I i II instancji i będących w posiadaniu Sądu I instancji jest niewystarczające do ustalenia przez Sąd tych danych;
2) art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że mimo posiadania przez Sąd wiedzy na temat adresów zamieszkania oraz numerów PESEL skarżących – zarówno na podstawie dokumentacji zgromadzonej przed organami I i II instancji a także wynikającej z oświadczenia B.Z. – skarga posiadała wady formalne, mające skutkować odrzuceniem skargi.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu podniesiono, że B.Z. w piśmie z 13 października 2023 r. podała numery PESEL wszystkich skarżących, którzy podpisali się pod skargą. Jednocześnie jest ona rodziną wszystkich skarżących i od lat występuje wraz z nimi w całym postępowaniu administracyjnym. Z tego względu, w ocenie skarżących niezrozumiałe są twierdzenia Sądu co do tego, że B.Z. nie mogła podać numerów PESEL pozostałych skarżących. Podniesiono ponadto, że stosowne numery PESEL, jak i adresy zamieszkania poszczególnych skarżących znajdują się w aktach administracyjnych sprawy, o czym Sąd I instancji na etapie procedowania posiadał wiedzę. Skarżący podali na tę okoliczność orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 366/19, 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OZ 1154/19, 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 918/19.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
W rozpoznawanej sprawie WSA uznał, że brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a., jest niepodanie m.in. numeru PESEL oraz adresu zamieszkania skarżących, czego wymaga wprost art. 46 § 2 pkt 1 lit. a i b w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a. Wedle brzmienia art. 46 § 2 pkt 1 P.p.s.a. pismo strony powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie a) oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, b) numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Należy zauważyć, że wypełnienie wszystkich warunków formalnych określonych w art. 46-47 P.p.s.a. spoczywa na skarżącym. Wniesienie pisma zawierającego wszystkie wymagane prawem elementy, a także uzupełnienie jego ewentualnych braków należy zaliczyć do wyłącznych czynności skarżącego.
W sprawie niniejszej bezspornym jest, że skarżący w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Wojewody Podkarpackiego z 3 sierpnia 2023 r. nie podali własnych numerów PESEL oraz adresów zamieszkania, w konsekwencji czego zostali wezwani przez ten Sąd do uzupełnienia m.in. tych braków formalnych. Nie ulega również wątpliwości, że w skardze do Sądu, skarżący podali jako adres do doręczeń adres jednego z uczestników – B.Z. i na ten adres zostały wystosowane wezwania. W odpowiedzi na powyższe wezwania, w piśmie z 13 października 2023 r., B.Z. nadesłała numery PESEL wszystkich skarżących, w tym własny, oraz 2 egzemplarze odpisów skargi własnoręcznie podpisanych przez skarżących. W konsekwencji powyższego, zgodzić się należy z Sądem I instancji, że podanie numerów PESEL przez jednego ze skarżących nie może odnieść skutku w postaci uznania, iż braki formalne skargi zostały uzupełnione. Istotnym jest, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu (pełnomocnictwa) upoważniającego B.Z. do występowania w imieniu pozostałych skarżących. Uznać zatem należy, że czynności przez nią dokonywane mogły odnieść skutek jedynie wobec niej samej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności na gruncie rozpoznawanej sprawy stanowiły wystarczającą podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Odnosząc się do argumentów przedstawionych w zażaleniu zwracających uwagę, iż numery PESEL oraz adresy skarżących znajdują się w aktach administracyjnych podnieść należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych występowały rozbieżności co do uznania numeru PESEL jako braku formalnego, o którym mowa w art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, zgodnie z którą niezachowanie określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22).
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne adresu zamieszkania i numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną, na podstawie art. 46 § 2 pkt 1 lit. a i b P.p.s.a. stanowi brak formalny takiego pisma; przepis ten stanowi bowiem jednoznaczną podstawę normatywną przywołanego stanowiska. Zarazem Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu wyrażonego w postanowieniach tego Sądu z: 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GZ 366/19, 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OZ 1204/19 i 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OZ 1154/19, w myśl którego w sytuacji, gdy w aktach administracyjnych znajduje się numer PESEL strony wnoszącej skargę, nie można uznać, że niepodanie tego numeru w skardze, będące naruszeniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie skardze prawidłowego biegu. Przeciwko temu zapatrywaniu przemawia bowiem zarówno literalne brzmienie art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., jak i okoliczność, że odnotowanie w aktach administracyjnych adresu i numeru PESESL skarżącego nie zwalnia go od podania tych danych w sytuacji zapoczątkowania drogi sądowej w konkretnej sprawie.
Końcowo, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że B.Z. uzupełniła wszystkie braki złożonej przez siebie skargi, a zatem jej skarga podlegać będzie rozpoznaniu przez Sąd I instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.