II GZ 59/25

II GZ 59/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 125 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3017/22 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skarg A. S., M. Ż., P. M. C., K. M. K., T. B., E. L., M. L., M. P., R. G., B. B., W. R., K. K., M. J., P. D., J. K., M. B., M. D., K. D., O. Z., R. S., E. S., A. S., E. S., J. L., A. C., J. K., K. C., L. C., M. C., M. K., N. Ł., W. P., L. P., A. P., S. S., G. S. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2023 r., sygn. VI SA/Wa 3017/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie administracyjne ze skarg A. S., M. Ż., P. M. C., K. M. K., T. B., E. L., M. L., M. P., R. G., B. B., W. R., K. K., M. J., P. D., J. K., M. B., M. D., K. D., O. Z., R. S., E. S., A. S., E. S., J. L., A. C., J. K., K. C., L. C., M. C., M. K., N. Ł., W. P., L. P., A. P., S. S., G. S. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podniósł, że skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. wniosły - poza ww. skarżącymi - również inne podmioty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 stycznia 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. VI SA/Wa 2964/22, skierował do TSUE pytania prejudycjalne o następującej treści: "1. Czy art. 85 ust. 2 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającej ramy na potrzeby prowadzenia działań naprawczych oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 82/891/EWG i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/24/WE, 2002/47/WE, 2004/25/WE, 2005/56/WE, 2007/36/WE, 2011/35/UE, 2012/30/UE i 2013/36/EU oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 648/2012 (Dz.U.UE.L.2014.173.190 ze zm.) w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2007.303.1) i art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90 poz. 864/30 ze zm.) należy interpretować w ten sposób, że w przypadku wniesienia przez radę nadzorczą podmiotu w restrukturyzacji skargi do krajowego sądu administracyjnego na decyzję w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji, skuteczny środek ochrony prawnej uznaje się za zapewniony także osobom, które w zaskarżeniu tej decyzji upatrują ochrony swojego interesu prawnego, w sytuacji gdy sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a prawomocny wyrok, wydany w wyniku rozpoznania tej skargi jest skuteczny erga omnes i gdy możliwość uzyskania przez te osoby ochrony ich interesu prawnego nie jest uzależniona od odrębnego wniesienia przez nie skargi do sądu administracyjnego na powyższą decyzję? 2. Czy art. 85 ust. 3 dyrektywy 2014/59/UE wprowadzający wymóg sprawnej kontroli sądowej oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej, stanowiące o skutecznej ochronie prawnej, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie zastosowaniu przepisu proceduralnego państwa członkowskiego, który zobowiązuje krajowy sąd administracyjny do łącznego rozpoznania wszystkich skarg, jakie zostały wniesione do tego sądu na decyzję organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, w sytuacji gdy zastosowanie tego przepisu wraz z innymi wymogami krajowej procedury sądowoadministracyjnej powoduje, że z uwagi na znaczną ilość takich skarg wydanie wyroku w sprawie może okazać się nadmiernie utrudnione o ile w ogóle możliwe w rozsądnym terminie? 3. Czy art. 3 ust. 3 dyrektywy 2014/59/UE należy interpretować w ten sposób, że pozwala on państwu członkowskiemu na niedokonywanie strukturalnego oddzielenia - dla zagwarantowania operacyjnej niezależności i uniknięcia konfliktu interesów - funkcji organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji od innych funkcji tego organu jako ustawowego gwaranta depozytów bankowych lub kuratora banku (tymczasowego administratora) ustanowionego na podstawie decyzji krajowego organu właściwego dla nadzoru do celów rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i dyrektywy 2013/36/UE? 4. Czy art. 3 ust. 3 dyrektywy 2014/59/UE należy interpretować w ten sposób, że w przypadku uchybienia przez państwo członkowskie obowiązkowi ustanowienia odpowiednich uzgodnień strukturalnych dla zagwarantowania operacyjnej niezależności i uniknięcia konfliktu interesów pomiędzy funkcjami nadzoru na mocy rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i dyrektywy 2013/36/UE lub innymi funkcjami odpowiedniego organu a funkcjami organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, warunek operacyjnej niezależności i uniknięcia konfliktu interesów może być uznany za spełniony, jeśli krajowy sąd administracyjny kontrolujący decyzję w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji uzna, że zastosowane inne rozwiązania organizacyjne i działania faktyczne organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, były wystarczające dla osiągnięcia tego skutku?".
Sąd I instancji uznał, że zagadnienia objęte tymi pytaniami dotyczą kwestii prawnych mających (pytania nr 1 i 2) lub mogących mieć (pyt. nr 3 i 4) istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, tj. pierwsze pytanie prejudycjalne zmierza do ustalenia kręgu podmiotów, którym przysługuje legitymacja czynna do wniesienia skargi na decyzję BFG natomiast drugie z nich dotyczy reguł proceduralnych, jakie powinien zastosować sąd w przypadku dalszego prowadzenia spraw ze wszystkich skarg, jakie zostały wniesione na tę decyzję; kolejne dwa pytania odnoszą się do zakresu kontroli legalności decyzji BFG, jaką w świetle postanowień dyrektywy 2014/59/UE powinien przeprowadzić sąd przy rozpoznawaniu takich skarg. Sąd I instancji uznał, że od uzyskanych odpowiedzi zależy to, jak zostanie rozstrzygnięta sprawa ze skarg na decyzję BFG wniesionych przez ww. skarżących, a więc działając na art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła W. R., zaskarżając powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1) naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie ze względu na fakt zwrócenia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w innej sprawie, tj. prowadzonej pod sygn. akt VI SA/Wa 2964/22 z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mimo jednoznacznej regulacji art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umożliwiające zawieszenie postępowania przed WSA w sytuacji jego zależności od wyniku innego postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego przed TK lub TSUE;
2) naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, mimo że podjęcie tego rodzaju czynności procesowej godzi w konstytucyjne gwarancje obywatela do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, tj. w przedmiotowej sprawie, mimo dwóch lat procedowania, nie zapadło żadne rozstrzygnięcie merytoryczne, a zawieszenie postępowania wyłączy możliwość wydania takiego orzeczenia na najbliższe kilka lat (biorąc pod uwagę obciążenie TSUE);
3) naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, mimo konieczności uznania WSA w Warszawie za sąd unijny, który na równi z TSUE oraz innymi sądami krajowymi państw członkowskich pozostaje uprawniony do interpretowania i stosowania prawa unijnego, które stanowi zwykły element multicentrycznego systemu prawa w Polsce;
4) naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, mimo braku bezpośredniego związku opisanych w uzasadnieniu zagadnień prawnych dla rozstrzygnięcia sprawy w niniejszym postępowaniu, tj. skarżącemu służy legitymacja czynna do wniesienia skargi w niniejszej sprawie, a legitymacja czynna innych podmiotów pozostaje z jego punktu widzenia irrelewantna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej – "p.p.s.a.") sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W przedmiotowej sprawie podstawą zawieszenia postępowania było zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. VI SA/Wa 2964/22 z wymienionymi wyżej pytaniami prawnymi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Istota i cel instytucji pytania prejudycjalnego wyraża się w zapobieganiu naruszeniom zasady jednolitości stosowania prawa unijnego wiązanym z potencjalnym ryzykiem dokonywania przez sądy krajowe wykładni prawa unijnego na podstawie własnej dogmatyki i tradycji prawnej oraz nadawania jego normom odmiennego, niekorespondującego z unijnym znaczenia i kontekstu w różnych państwach członkowskich na tle stosowania różnych reguł i metod wykładni. Podstawową funkcją omawianej procedury jest więc prewencyjna kontrola jednolitego stosowania prawa unijnego przez sądy krajowe, inicjowana na ich wniosek. Pytanie prejudycjalne uznać należałoby również za (zinstytucjonalizowany) instrument tworzący pole niewątpliwie koniecznego i pożądanego dialogu między sądami unijnymi w kwestiach dotyczących interpretacji prawa.
W świetle powyższego zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie podważają zarzuty pierwszy, trzeci i czwarty zażalenia, które wobec ich treści -opierającej się na zarzucie niecelowości zawieszenia postępowania - należało rozpoznać łącznie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnione było zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ rozstrzygnięcie spraw ze skarg na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w sprawie przymusowej restrukturyzacji zależało od rozstrzygnięcia zagadnień przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w zakresie wykładni przepisów prawa unijnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że rozstrzygnięcie sprawy uzależnione jest od udzielenia przez TSUE odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane przez inny sąd administracyjny, który w podobnej (identycznej) rodzajowo sprawie uprzednio z pytaniem takim wystąpił. Uprzednie rozstrzygnięcie zagadnienia, które pojawiło się w odrębnej, ale i przedmiotowej sprawie, może wpływać na wynik postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że treść pytań prejudycjalnych obejmowała zakresem przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne, którego przedmiotem była kontrola legalności zaskarżonej decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, albowiem konsekwencją udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze było ustalenie sposobu zapewnienia skutecznego środka ochrony prawnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w sprawach kontroli legalności decyzji w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. Sam fakt przyznania legitymacji czynnej do wniesienia skargi w niniejszej sprawie - wobec wątpliwości sądu pytającego - nie był wystarczającą przesłanką do uznania, że zapewniono skuteczny środek ochrony prawnej przez ustawodawcę krajowego. Ustalić należało - w świetle przepisów unijnych - czy skuteczny środek ochrony prawnej zostanie zapewniony podmiotom legitymującymi się interesem prawnym w zaskarżeniu decyzji w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji również wówczas, gdy sąd administracyjny prawomocnie rozstrzygnie już jedną z tych skarg i orzeczenie to wywoła skutek erga omnes.
Dodać należy, że nieracjonalne byłoby żądanie, aby zasadnicze wątpliwości odnośnie do wykładni prawa unijnego rozstrzygał sąd, który przecież je w danej sprawie powziął i mimo podjętych zabiegów interpretacyjnych nie był w stanie samodzielnie ich usunąć. Prowadziłoby to do wystąpienia ryzyka braku jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego - czemu przeciwdziała prewencyjna kontrola jednolitego stosowania prawa unijnego realizowana w trybie procedury pytania prejudycjalnego.
Zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie podważa również zarzut drugi zażalenia. Wobec udzielenia odpowiedzi na pytania prejudycjalne (wyrok TSUE z dnia 12 grudnia 2024 r., sygn. akt C-118/23) należy oczekiwać, że Sąd I instancji niezwłocznie podejmie zawieszone postępowanie.
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.