II GZ 358/22

II GZ 358/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2773/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-15
II GSK 1427/22 - Wyrok NSA z 2025-06-25
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2773/21 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi U. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 lipca 2021 r. nr Sp. 190.2019 w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
U. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 lipca 2021 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.
Wraz ze skargą skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżanej decyzji.
W uzasadnieniu wskazała, że zaniechanie wstrzymania wykonania decyzji spowoduje pozbawienie skarżącej prawa ochronnego na będący jej przedmiotem znak towarowy, a w konsekwencji przez okres postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca będzie musiała tolerować wszelkie ingerencje podmiotów trzecich w przysługujące jej przez kilkanaście lat prawo wyłączne. Przy czym, brak możliwości egzekwowania prawa i dochodzenia roszczeń z tytułu takich działań podmiotów trzecich, samo w sobie będzie powodowało dotkliwą stratę finansową.
Skarżąca podniosła, że w konsekwencji braku możliwości egzekwowania prawa ochronnego stanie w obliczu nieuchronnej utraty pozycji rynkowej, a w konsekwencji długofalowych strat finansowych z tego tytułu, co będzie powodowało trudne do odwrócenia skutki polegające na utracie zdobytej przez lata rozpoznawalności znaku towarowego oraz pozycji rynkowej, jak również spadku renomy znaku, jeżeli swobodnie oznaczane nim będą produkty o różnym poziomie jakości.
Nadto skarżąca argumentowała, że jej pozycja rynkowa, na skutek działań podmiotów trzecich, zostanie nieodwracalnie pogorszona. Ponadto, ochrona przedmiotowego znaku w przyszłości będzie utrudniona z uwagi na potencjalne znaki podmiotów trzecich wykorzystujące tymczasowy brak ochrony znaku skarżącej.
Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Sądu I instancji skarżąca uprawdopodobniła w należyty sposób, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez nią ochrony tymczasowej. Według WSA, w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że brak wstrzymania wykonania decyzji – unieważniającej prawo ochronne na znak towarowy - uniemożliwi jej wykonywanie praw wynikających z rejestracji znaku. Skarżąca nie będzie mieć więc instrumentów ochrony jej praw, co może spowodować nieodwracalne szkody. Brak wstrzymania wykonania decyzji może skutkować wprowadzaniem na rynek tańszych produktów wykorzystujących znak towarowy co może permanentnie negatywnie wpłynąć zarówno na przyzwyczajenia konsumentów oraz renomę produktu skarżącej.
Również wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować nieograniczoną możliwość wykorzystywania unieważnionego prawa ochronnego przez osoby trzecie (np. podmioty konkurujące), co z kolei może podważyć wypracowaną przez spółkę pozycję na rynku. Powyższe stanowi szczególną kwalifikowaną dolegliwość.
W ocenie Sądu I instancji przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności - uniemożliwienie skarżącej wykonywania praw wynikających z rejestracji znaku towarowego oraz możliwość wykorzystywania spornego znaku w sposób nieograniczony przez inne podmioty, może spowodować nieodwracalne szkody i trudne do odwrócenia skutki.
Wobec tego Sąd I instancji uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zażalenie złożył uczestnik postępowania, tj. S. z siedzibą w B., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie postanowienia, wyrażające się w odstąpieniu od należytego wyjaśnienia motywów, jakimi kierował się Sąd I instancji wstrzymując wykonanie decyzji Urzędu Patentowego;
2) naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez uchybienie zasadzie orzekania na podstawie akt sprawy, wyrażające się w oparciu postanowienia wyłącznie o argumenty skarżącej z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Urzędu Patentowego, z jednoczesnym pominięciem całokształtu zgromadzonych w sprawie materiałów;
3) naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w tym przepisie, podczas gdy te przesłanki nie wystąpiły, a w szczególności nie wykazała ich skarżąca.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów uczestnik postępowania przedstawił w uzasadnieniu zażalenia.
Wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2773/21), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 28 lipca 2021 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Wyrok ten jednak nie uprawomocnił się, ponieważ skarżąca złożyła od niego skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsze postępowanie zażaleniowe nie stało się bezprzedmiotowe po wydaniu przez WSA wyroku oddalającego skargę, który nie stał się jeszcze prawomocny. Z art. 61 § 6 p.p.s.a. wynika, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (pkt 1) albo uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (pkt 2). Zatem skarżący ma prawo ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej od dnia wniesienia skargi do dnia uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę (w przypadku wyroku uwzględniającego skargę ochrona ta przyznawana jest co do zasady z mocy prawa - art. 152 § 1 .p.p.s.a.).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że kompetencje do orzekania w przedmiocie wstrzymania wykonania danego aktu lub czynności w postępowaniu zażaleniowym nadal przysługują Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do dnia uprawomocnienia wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę (por. postanowienia NSA z dnia: 18 lipca 2019 r., sygn. akt II GZ 111/19; 26 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 742/18; 17 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 733/18; 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 98/17). Zaznaczyć jednak trzeba, że z dniem wydania wyroku wojewódzki sąd administracyjny traci kompetencje do orzekania w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej. Z tego względu, w przypadku uznania zażalenia za zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny nie może jedynie uchylić zaskarżonego postanowienia i przekazać sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji (art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.), lecz powinien zastosować uprawnienia przewidziane w art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., to jest uchylić zaskarżone postanowienie i orzec merytorycznie o zasadności wniosku.
Zażalenie złożone w tej sprawie nie zasługuje jednak na uwzględnienie.
Przede wszystkim zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). Z żadnych z tych przypadków nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku autora zażalenia, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się WSA podejmując zaskarżone postanowienie.
WSA w sposób szczegółowy odniósł się do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wyjaśniając, jak należy rozumieć przesłanki sformułowane w tym przepisie oraz jakie okoliczności zdecydowały o przyznaniu skarżącej tymczasowej ochrony.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za nieusprawiedliwione należało zanuć także zarzuty naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. oraz art. 61 § 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z regulacji powyższej wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody o której można mówić, jeżeli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważone z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie – w tym przypadku decyzji Urzędu Patentowego RP w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.
Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają w ocenie wniosku znaczenie niejako potencjalne. Skoro p.p.s.a. przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tych przesłanek, a korelatem tego obowiązku po stronie sądu jest powinność zbadania, czy powołane przez wnioskodawcę okoliczności można zakwalifikować jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że brak wstrzymania wykonania decyzji – unieważniającej prawo ochronne na znak towarowy - uniemożliwi skarżącej wykonywanie praw wynikających z rejestracji znaku.
Niewątpliwie nieograniczona możliwość wykorzystywania unieważnionego prawa ochronnego przez osoby trzecie (np. podmioty konkurujące), związane jest z czerpaniem przez nie konkretnych korzyści ekonomicznych, których strona na skutek wydania zaskarżonej decyzji może zostać pozbawiona i których nie będzie mogła dochodzić w późniejszym toku postępowania. Działania tych podmiotów, z wykorzystaniem unieważnionego prawa skarżącej spółki, staną się bowiem legalne i nie będzie istniała możliwość domagania się od nich zwrotu nienależnie uzyskanych korzyści oraz ewentualnego odszkodowania. Zatem wykorzystywanie unieważnionego prawa ochronnego przez osoby trzecie, może wywołać nie tylko znaczną szkodę ekonomiczną w postaci utraconej sprzedaży i pozycji na rynku, lecz również będzie niemożliwe do odwrócenia, co prawidłowo zauważył Sąd I instancji. Potencjalna możliwość wprowadzania przed podmioty trzecie na rynek tańszych produktów - wykorzystujących sporny znak towarowy - może negatywnie wpłynąć zarówno na przyzwyczajenia konsumentów oraz renomę produktu skarżącej. W tym kontekście należy podkreślić, że chcąc skorzystać z ochrony tymczasowej, jaką jest możliwość wstrzymania wykonania decyzji strona zobowiązana jest uprawdopodobnić, a nie udowodnić zaistnienie określonych okoliczności przemawiających za jej zastosowaniem (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt II GZ 572/17).
Z tej przyczyny należy uznać, że skarżąca w dostateczny sposób uprawdopodobniła, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec tego Sąd I instancji zasadnie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.