II GZ 353/24

II GZ 353/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Trzecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 667/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-02-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 1, art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 667/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2023 r., nr KOC/5430/Ru/23 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 maja 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 667/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B.C. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 20 grudnia 2023 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzja w przedmiocie skierowania na badania nie powoduje automatycznie pozbawienia prawa jazdy, a ma na celu jedynie wyjaśnienie wątpliwości co do rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy. Pośrednim celem takiej decyzji jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym zarówno kierowcy, którego skierowano na badania, jak również innych uczestników ruchu drogowego – innych kierowców oraz pieszych. Wykonanie decyzji o skierowaniu skarżącego na badania nie rodzi zatem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, ponieważ decyzja ta samoistnie nie powoduje pozbawienia skarżącego prawa jazdy.
W konsekwencji, zdaniem Sądu, charakter zaskarżonego aktu nie wskazuje, aby mógł on wywołać negatywne dla skarżącego skutki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej "p.p.s.a."). Oczywiste jest, że wykonanie zaskarżonej decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia braków przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów może wiązać się z pewnymi trudnościami (konieczność osobistego stawiennictwa na badanie, zaangażowanie czasowe), jednak nie rodzi to powstania wobec skarżącego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków, w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Potencjalne trudności związane z wykonaniem zaskarżonej decyzji, których nie można wykluczyć, są podyktowane jej celem, jakim jest bezpieczeństwo ruchu drogowego – zarówno kierowcy, którego skierowano na badania, jak również innych uczestników ruchu drogowego, w tym innych kierowców oraz pieszych.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie:
1. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał podstawy, które powinny skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji;
2. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że skierowanie skarżącego na badania nie rodzi niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, bowiem może ono jedynie pośrednio prowadzić do cofnięcia posiadanych uprawnień, w sytuacji gdy przepis nie rozróżnia pośredniego i bezpośredniego ryzyka wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś z treści przepisu wynika, że owa regulacja ma zastosowanie nie tylko do zaskarżonej decyzji, ale również do innych decyzji ściśle związanych z tą sprawą; zatem brak jest podstaw do twierdzeń, jakoby wyłącznie decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania była decyzją, z którą można wiązać skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania, w sytuacji gdy decyzja administracyjna o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami wydana na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami ma charakter decyzji związanej, co za tym idzie samo skierowanie na badania lekarskie, a następnie jego wynik, determinuje treść wydawanej przez organ decyzji.
Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja w zasadzie jest decydująca, bowiem na jej podstawie zostanie wydane następnie rozstrzygnięcie o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wywołuje daleko idące konsekwencje polegające na niemożności skutecznego zaskarżenia treści wydanego przez odpowiednią jednostkę orzeczenia i konieczność prowadzenia odrębnej sprawy o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami. Nie można więc uznać, że orzeczenie o stanie zdrowia skarżącego nie jest dla niego kluczowe, bowiem w istocie ono determinuje treść następnie wydanej decyzji w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Stwierdzić przy tym należy, że przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., rozumie się zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379).
Zauważyć należy, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie niniejszym podziela stanowisko wyrażone przez Sąd pierwszej instancji, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub nieistnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami nie powoduje skutków określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (tak również NSA m.in. w postanowieniach z: 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GZ 120/24, 19 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 75/24, 23 listopada 2023 r., sygn. akt II GZ 431/23, 19 października 2023 r., sygn. akt II GZ 393/23, 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GZ 88/23).
Zastosowanie przez Sąd w niniejszej sprawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagałoby wykazania przez skarżącego, że w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji powstaną w stosunku do niego takie skutki, które trzeba rozpatrywać w kategoriach trudnych do odwrócenia bądź znacznej szkody. Oczywiste jest, że wykonanie zaskarżonej decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia braków przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów może wiązać się z dolegliwościami (konieczność osobistego stawiennictwa na badanie, poniesienia opłaty za badanie i zaangażowanie czasowe), jednak skarżący nie wykazał w tej sprawie, że w jego przypadku rodzi to powstanie wobec niego takich skutków, które można byłoby uznać za niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub skutków trudnych do odwrócenia w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zastosowaniem w rozpoznawanej sprawie ochrony tymczasowej nie mogą przemawiać podniesione w tej sprawie przez skarżącego okoliczności, bowiem nie jest trudnym do odwrócenia skutkiem istnienie samego ciążącego na stronie obowiązku powinnego zachowania, zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. To, że skarżący nie zgadza się z jej wydaniem oraz z samą istotą nałożonego na niego obowiązku, nie może być uznane za wykazanie spełnienia przesłanki wystąpienia niebezpieczeństwa trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii możliwości wstrzymania wykonania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami jest jednolite. Uznaje się, że decyzja wydana w tym przedmiocie sama w sobie nie wywołuje ani trudnych do odwrócenia skutków, ani nie powoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, ponieważ bezpośrednio nie ma wpływu na uprawnienia do kierowania pojazdami (vide: postanowienia NSA z: 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GZ 120/24, 19 marca 2024 r., sygn. akt II GZ 75/24, 23 listopada 2023 r., sygn. akt II GZ 431/23, 19 października 2023 r., sygn. akt II GZ 393/23, 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GZ 88/23, 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 98/20). Bezpośrednią konsekwencją takiej decyzji nie jest bowiem cofnięcie posiadanych uprawnień, a jedynie konieczność poddania się badaniu lekarskiemu, zaś dopiero z ewentualną, a więc wciąż hipotetyczną, decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami można wiązać konsekwencje w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Ponadto, jak wyraźnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest tożsama z decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, czyli z utratą praw. Dotkliwość związana z wykonaniem zaskarżonej decyzji, chociaż nie można jej wykluczyć, jest podyktowana celem, jakim jest bezpieczeństwo ruchu drogowego, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji.
Ponadto, nie miał racji skarżący, bezpośrednio wiążąc skutki wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie z cofnięciem uprawnień do kierowania pojazdami. Na obecnym etapie postępowania organy stwierdziły jedynie konieczność zbadania, czy stan zdrowia skarżącego pozwala mu na posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami. Nie jest przesądzone, jaki będzie wynik tego badania. Wobec tego nie można mówić o tym, że skutkiem skierowania na badania będzie utrata przez skarżącego uprawnień. Samo związanie organu orzeczeniem lekarskim o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem nie może przemawiać za uznaniem spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
W świetle przedstawionych okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było podstaw do uwzględnienia zażalenia.
Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.