II GZ 333/12

II GZ 333/12 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-09-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Czesława Socha /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1343/12 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2012-10-25
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 87, art 88
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 28 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "[...]" Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1343/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi "[...] N" Sp. z o.o. w W. na informację Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić "[...]" Sp. z o.o. w W. termin do wniesienia skargi.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 lipca 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1343/12, odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi tej Spółki na informację Ministra Gospodarki z [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 3 stycznia 2012 r. (winno być 5 czerwca 2012 r., data prezentaty WSA, k. 2 akt sądowych) [...] - dalej: skarżąca - złożyła skargę na pismo Ministra Gospodarki z [...] maja 2012 r.
W skardze wniosła o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że skarga nie mogła być wniesiona w ustawowym terminie z powodu choroby jedynego członka zarządu spółki (prezesa zarządu Spółki). Nadto skarżąca nie zatrudnia żadnych pracowników. Do wniosku załączono zwolnienie lekarskie potwierdzające niezdolność do pracy prezesa zarządu skarżącej Spółki w okresie od 28 maja 2012 r. do 1 czerwca 2012 r.
Sąd I instancji uzasadniając oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazał, że choroba, z którą wiąże się uzyskanie zwolnienia lekarskiego od pracy, nie jest okolicznością faktyczną, której zaistnienie zawsze uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Niezdolność do pracy stanowiąca przyczynę wystawienia zwolnienia lekarskiego nie musi bowiem oznaczać, że osoba niezdolna do pracy, nie jest w stanie wykonywać jakichkolwiek czynności.
W ocenie Sądu z akt sprawy wynika, że skarżąca uzasadniła uchybienie terminowi do wniesienia skargi chorobą prezesa – jedynego członka zarządu. Na tę okoliczność przedstawiono kopię zaświadczenia lekarskiego. Analiza treści zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że okres niezdolności do pracy prezesa zarządu, był krótszy od okresu, w którym skarżąca powinna była złożyć skargę, a ponadto w okresie trwania zwolnienia lekarskiego chory nie musiał leżeć, co wynika wprost z treści zaświadczenia lekarskiego, wystawionego w dniu 29 maja 2012 r. (k - 9 akt sprawy). W tych okolicznościach Sąd uznał, że prezes spółki był w stanie sporządzić skargę oraz złożyć ją w urzędzie pocztowym. Jeśli stan zdrowia skarżącego uniemożliwił wykonanie tych czynności winien on zlecić przygotowanie skargi oraz jej wniesienie innej osobie.
Sąd I instancji podkreślił, że okoliczność, iż spółka nie zatrudnia pracowników nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu. Nadanie przesyłki pocztowej niekoniecznie musi wiązać się z koniecznością udania się na pocztę pracownika spółki (może tego dokonać inna osoba, np. członek rodziny, znajomy reprezentującego spółkę prezesa).
[...] wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie mogła usunąć przeszkody uniemożliwiającej jej dotrzymanie terminu. Wskazała, że w terminie do wniesienia skargi prezes Spółki przebywał na zwolnieniu lekarskim. Dodatkowo w ostatnich dniach upływającego terminu do złożenia skargi prezes Spółki zapadł na grypę żołądkową. W związku z tym stan zdrowia uniemożliwił mu skompletowanie i przygotowanie skargi oraz jej przesłanie.
Skarżąca podkreśliła, że skarga - wnoszona w trybie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju - wraz z załącznikami zawiera kilkaset stron. Jej przygotowanie (czyli skompletowanie wszystkich wymaganych dokumentów) jest skomplikowane i wymaga znajomości sprawy, którą dotychczas zajmował się osobiście prezes Spółki.
Autor zażalenia podkreślił, że spółka nie zatrudnia żadnych - poza prezesem zarządu - pracowników. Została ona powołana dla realizacji określonych celów inwestycyjnych. Oczekuje na rozstrzygnięcie odnośnie wsparcia finansowego co spowodowało okresowe zatrzymanie jej działalności tak aby nie generować kosztów.
Minister Gospodarki w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin.
Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie.
Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wymóg ten oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności.
We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca jako przesłankę braku winy w uchybieniu temu terminowi wskazała niedyspozycję zdrowotną prezesa zarządu spółki będącego jedynym jej pracownikiem. Z nadesłanego zaświadczenia lekarskiego wynikało, że choroba skarżącego trwała w okresie od dnia 28 maja 2012 r. do 1 czerwca 2012 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że powyższe okoliczności nie uprawdopodabniały braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, bowiem mimo choroby prezes zarządu skarżącej Spółki nie musiał leżeć i tym samym był on w stanie sporządzić skargę (wraz z załącznikami) oraz złożyć ją w urzędzie pocztowym. Jeśli stan zdrowia uniemożliwił mu przygotowanie i nadanie skargi winien zlecić te czynności innej osobie. Nadanie przesyłki pocztowej niekoniecznie musi wiązać się z koniecznością udania się na pocztę pracownika spółki (może tego dokonać inna osoba, np. członek rodziny, znajomy reprezentującego spółkę prezesa).
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny przesłanek braku winy w uchybieniu terminu.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań wskazać należy, że uszło uwadze Sądu, że sprawa niniejsza dotyczy skargi na ocenę wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej. Tym samym tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego na ww. akt jest odmienny niż ten zawarty w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Kwestię wnoszenia skargi reguluje ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009, Nr 84, poz. 712 ze zm.; dalej: ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju). Stosownie do art. 30c ust. 2 cyt. ustawy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wnoszona przez wnioskodawcę, w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej, przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego wraz z kompletną dokumentacją w sprawie, obejmującą wniosek o dofinansowanie wraz z informacją w przedmiocie oceny projektu, kopie wniesionych środków odwoławczych oraz informacji o wynikach procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego. Skarga podlega też opłacie sądowej. Zgodnie z art. 30c ust. 5 pkt 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wniesienie skargi po terminie powoduje pozostawienie jej bez rozpatrzenia. W tym miejscu należy dodać, że skarżąca ma prawo sporządzić i złożyć (bądź nadać w polskim urzędzie pocztowym) skargę nawet w ostatnim dniu 14-dniowego terminu. Z powyższego wynika, że sporządzenie skargi w trybie wskazanej ustawy nie należy do czynności prostych. Przeciwnie wymaga skompletowania wielu dokumentów.
W niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi na informację Ministra Gospodarki z [...] maja 2012 r. mijał z dniem [...] maja 2012 r. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przywrócenie terminu wynika, że przekroczenie terminu do złożenia skargi wynikało z niedyspozycji zdrowotnej prezesa zarządu skarżącej spółki. Okoliczność tę uprawdopodabnia przedstawione zaświadczenie lekarskie (k. 9 akt sądowych), wskazujące na czas trwania choroby (28 maja – 1 czerwca 2012 r.).
Kierując się względami doświadczenia życiowego należy uznać, że choroba [...] (na nią cierpiał prezes zarządu skarżącej Spółki co wskazał w zażaleniu) wiąże się dolegliwościami bólowymi, stanami podgorączkowymi niezwiązanymi z przeziębieniem, silnym bólem głowy, z zaburzeniami widzenia, sennością oraz nudnościami. Powyższe mogło w sposób usprawiedliwiony uniemożliwiać prezesowi skarżącej spółki rzetelne sporządzenie skargi, skompletowanie niezbędnych załączników oraz nadanie jej w ustawowym terminie. W tym miejscu należy dodać, że złożenie skargi w trybie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie jest sprawą prosta ograniczającą się do przesłania dwóch egzemplarzy skargi. Skarga ta wnoszona jest bezpośrednio do sądu administracyjnego (a więc odmiennie niż w trybie z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), w terminie 14 dni od dnia (a nie 30 dni) otrzymania informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej, przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego. Skargę należy złożyć wraz z kompletną dokumentacją w sprawie, obejmującą wniosek o dofinansowanie wraz z informacją w przedmiocie oceny projektu, kopie wniesionych środków odwoławczych oraz informacji o wynikach procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego. Z powyższego wynika, że sporządzenie i skompletowanie skargi wymaga zestawienia kilkuset stron składających się z załączników do skargi tj. dokumentów wymienionych w art. 30c ust 5 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Tym samym twierdzenie, że powierzenie wskazanych wyżej czynności innej osobie było nieuprawnione.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stan zdrowia prezesa zarządu skarżącej Spółki umożliwiał mu skompletowanie, sporządzenie oraz nadanie skargi wraz załącznikami zważywszy na wymogi formalne – określone w art. 30c ust 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie są również trafne argumenty Sądu pierwszej instancji, że skarżący winien tak zorganizować swoją pracę, aby wniesienie skargi nastąpiło w terminie oraz że mógł w tej mierze wyręczyć przy nadaniu skargi osobami trzecimi (np. domownikiem czy znajomym). Strona nie ma bowiem obowiązku wcześniejszego sporządzenia i nadania skargi w celu zabezpieczenia się przed wystąpieniem potencjalnych, niemożliwych do przewidzenia późniejszych okoliczności (w tym choroby), które mogłyby uniemożliwić mu dokonanie tych czynności w terminie. Z kolei możliwość skorzystania z pomocy osób trzecich przy czynności nadania skargi nie ma znaczenia w sytuacji, gdy z powodu choroby prezes zarządu skarżącej Spółki nie mógł tej skargi sporządzić przed upływem ustawowego terminu.
Z uwagi na powyższe, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena w zakresie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi – była nieprawidłowa, a zatem zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie, mając na uwadze względy ekonomiki procesowej oraz fakt, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty i oświadczenia są wystarczające do oceny czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać złożony w tym zakresie wniosek strony skarżącej – uwzględniając go.
W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
Z akt sprawy i oświadczeń skarżącej wynika, że każda ze wskazanych przesłanek przywrócenia terminu została spełniona. Przyczyna uchybienia terminu ustała wraz z końcem okresu na jaki wystawiono zwolnienie lekarskie (k. 9 akt sądowych) tj. 1 czerwca 2012 r. przyjmując, że zwolnienie lekarskie wyłącza winę strony w uchybieniu terminu. W ustawowym terminie czyli dnia 5 czerwca 2012 r. – (data prezentaty Sądu pierwszej instancji - k . 2 akt sądowych) prezes zarządu skarżącej Spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wraz z samą skargą. Jak wskazano wyżej, pełnomocnik skarżącej uprawdopodobnił również brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast samo uchybienie terminowi powodowało ujemne dla strony skutki procesowe, bowiem skarga wniesiona po terminie podlega pozostawieniu jej bez rozpatrzenia na podstawie art. 30 c ust 5 pkt 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie rozpoznał wniosek skarżącej o przywrócenie terminu i w efekcie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócił stronie termin do wniesienia skargi.