II GZ 322/25

II GZ 322/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Maciejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2366/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-09-30
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Maciejko po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2366/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. A. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...]czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia
17 listopada 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2366/24, odmówił M. A. (zwanej dalej skarżącą) wstrzymania wykonania objętego skargą postanowienia Ministra Zdrowia (zwanego dalej Ministrem lub organem) z dnia [...] czerwca 2024 r.
w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Sąd I instancji wskazał, że w skardze na to postanowienie skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie jego wykonania podnosząc, że poddanie małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym może wywołać nieodwracalne skutki dla jego zdrowia. Zdaniem skarżącej brak wszystkich szczepień u małoletniego nie jest bezpodstawny i nie wynika z uprzedzeń ideologicznych. Skarżąca jako matka kieruje się przede wszystkim dobrem dziecka, a to nakazuje jej podchodzić do szczepień
z dużą ostrożnością. To właśnie obawa o pogorszenie stanu zdrowia syna na skutek podania szczepionek jest przyczyną opóźnień w wykonaniu szczepień ochronnych. Zdaniem skarżącej, skutków tych nie można rozpatrywać w oderwaniu od skutków wydania postanowienia o nałożeniu grzywny. O ile bezpośredni skutek nałożenia grzywny jest odwracalny (gdyż uiszczoną grzywnę można zwrócić), to negatywne następstwa zdrowotne podania szczepionki mogą utrzymywać się u małoletniego wiele lat oraz mogą to być nieodwracalne powikłania.
Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia w sprawie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.). Wskazano, iż argumentacja wniosku odnosi się przede wszystkim do negatywnych konsekwencji oraz potencjalnie nieodwracalnych skutków wykonania obowiązku szczepienia u dziecka skarżącej. Przedmiotem postępowania nie jest zaś bezpośrednio kwestia obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, lecz nałożenie na skarżącą grzywny w celu przymuszenia. Podkreślono, że obowiązujące przepisy nie przewidują przymusowego dokonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, co oznacza, że tak długo jak skarżąca nie podda dziecka szczepieniu, tak długo nie zostanie ono wykonane. Sąd stwierdził, iż uzasadnienie wniosku powinno wskazywać jakie negatywne konsekwencje mogą nastąpić w przypadku uiszczenia, czy też wyegzekwowania, nałożonej na skarżącą grzywny w celu przymuszenia.
Ponadto Sąd I instancji podniósł, że aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja kwoty 550 zł może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do jej sytuacji majątkowej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości nałożonej grzywny/opłaty i majątku, jakim dysponuje skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie tego, czy w przypadku skarżącej zapłata wspomnianej kwoty doprowadzi do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji podkreślił, że do wniosku
o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia skarżąca nie dołączyła żadnej dokumentacji, która pozwalałaby na zobrazowanie aktualnej sytuacji finansowej
i majątkowej. Bez przedłożenia przez skarżącą stosownych dokumentów źródłowych nie jest w istocie możliwe zweryfikowanie zarówno wysokości uzyskiwanego przez nią aktualnie przychodu i dochodu, ich regularności, wartości środków majątkowych należących obecnie do skarżącej, a następnie porównanie tych wartości z wysokością zobowiązania nałożonego na skarżącą w celu oceny, czy ewentualne wykonanie tego postanowienia przed zakończeniem kontroli sądowoadministracyjnej w tej sprawie doprowadzi w przypadku skarżącej do wyrządzenia jej szkody, która byłaby znaczna, bądź wywoła skutki, które byłyby trudne do odwrócenia w razie ewentualnego uwzględnienia skargi już po wykonaniu aktu.
Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie Sądu I instancji żądając jego zmiany i wstrzymania wykonania zaskarżonego skargą postanowienia, ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania w postaci art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż zaskarżone postanowienie otwiera możliwość egzekucji nałożonej grzywny i nałożenia kolejnej, a zatem spełniona jest przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Minister wniósł odpowiedź na zażalenie skarżącej, wnosząc o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez pojęcie szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi
w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08).
Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob.
np. postanowienia NSA z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11 oraz
z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20).
Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19 oraz z dnia
18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd
o zasadności udzielenia ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające samo złożenie wniosku bez wyczerpującego uzasadniania, w tym odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy (np. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych do sądu aktów (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA z dnia 23 marca 2020r., sygn. akt II FZ 131/20 oraz z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19).
Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną przez Sąd I instancji w zakresie braku podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, a oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona przez skarżącą w zażaleniu. Skarżąca zarówno we wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej, jak również w zażaleniu ograniczyła się bowiem do ogólnych twierdzeń koncentrujących się na jej obawie związanej
z poddaniem jej dziecka obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu i wynikających
z tego możliwych negatywnych konsekwencji dla stanu zdrowia jej dziecka.
Należy podkreślić, iż przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest nałożenie na skarżącą grzywny w wysokości 500 zł, które wynika z niepoddania dziecka szczepieniu ochronnemu i stanowi środek przymuszający do dopełnienia tego obowiązku oraz obciążenie skarżącej opłatą za czynności egzekucyjne w wysokości 50 zł. Skarżąca we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej powinna była więc, co słusznie zauważył Sąd I instancji, odnieść się do nałożonej przez organ grzywny, jej wpływu na swoją sytuację finansową i majątkową oraz powiązać te okoliczności z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec nieuczynienia tego oraz niedołączenia do wniosku jakichkolwiek dokumentów, które pozwalałyby na ocenę aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, zasadnie Sąd I instancji stwierdził, iż niemożliwym było ustalenie, jaki wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonego postanowienia na sytuację skarżącej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu
I instancji, że skarżąca nie wykazała, iż ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec tego nie było podstaw do stwierdzenia wadliwości postanowienia Sądu I instancji oraz jego uchylenia i wstrzymania wykonania objętego skargą postanowienia.
Z związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw.
z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.