II GZ 32/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-03-30
NSAubezpieczenia społeczneŚredniansa
prawo pomocykoszty sądoweubezpieczenia społeczneZUSpostępowanie sądowoadministracyjnezażalenieNSAWSA

NSA uchylił postanowienie WSA odmawiające przyznania prawa pomocy, wskazując na ustawowe zwolnienie od kosztów w sprawach ubezpieczeń społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych, mimo że skarżący wykazał trudną sytuację majątkową. Sąd I instancji błędnie zinterpretował przepis o ustawowym zwolnieniu od kosztów w sprawach ubezpieczeń społecznych, co doprowadziło do sprzeczności między uzasadnieniem a sentencją postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.

Sprawa dotyczyła zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odmówiło przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący domagał się umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz inne fundusze. A. P. argumentował swoją trudną sytuacją materialną, wskazując na brak zatrudnienia, niskie dochody z prac dorywczych oraz utrzymywanie rodziny. WSA w Warszawie, odmawiając prawa pomocy, powołał się na art. 239 pkt 1 lit. e) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który z mocy ustawy zwalnia od kosztów sądowych strony skarżące działania organów w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd uznał wniosek o zwolnienie od kosztów za bezprzedmiotowy, ale jednocześnie odmówił ustanowienia adwokata, uznając jego udział za zbędny. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, stwierdził sprzeczność między uzasadnieniem a sentencją postanowienia WSA. Sąd I instancji prawidłowo wskazał na ustawowe zwolnienie od kosztów, ale błędnie odmówił przyznania prawa pomocy w tej części. NSA uznał, że postanowienie zapadło z naruszeniem art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. i na tej podstawie uchylił zaskarżone postanowienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienie było wadliwe, ponieważ istniała sprzeczność między uzasadnieniem a sentencją, a sąd I instancji błędnie zinterpretował przepis o ustawowym zwolnieniu od kosztów.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA prawidłowo zidentyfikował ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych dla spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.), jednakże błędnie odmówił przyznania prawa pomocy w tej części, co doprowadziło do sprzeczności z sentencją postanowienia i naruszenia przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

p.p.s.a. art. 239 § 1 lit. e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest z mocy ustawy zwolniona od kosztów sądowych.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA orzekł jak w sentencji po rozpoznaniu zażalenia.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 197

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 245 § 1, 2 i 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy instytucji prawa pomocy.

p.p.s.a. art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy przesłanek przyznania prawa pomocy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA błędnie zinterpretował przepis o ustawowym zwolnieniu od kosztów sądowych w sprawach ubezpieczeń społecznych. Istniała sprzeczność między uzasadnieniem a sentencją postanowienia WSA.

Godne uwagi sformułowania

skarżący jest z mocy ustawy zwolniony od kosztów sądowych ten prawidłowy wywód zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pozostaje w sprzeczności z jego sentencją

Skład orzekający

Małgorzata Korycińska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o prawie pomocy i ustawowym zwolnieniu od kosztów sądowych w sprawach ubezpieczeń społecznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważny błąd proceduralny sądu niższej instancji dotyczący prawa pomocy, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ubezpieczeniowego.

Błąd WSA w sprawie prawa pomocy: NSA uchyla postanowienie z powodu sprzeczności uzasadnienia z sentencją.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GZ 32/06 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2006-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Korycińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2997/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-08-03
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
1 Dnia 30 marca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: 1 2 Sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2997/05 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2997/05 odmówił przyznania A. P. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 sierpnia 2005 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że A. P. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata argumentując, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie pracuje. Nadto posiada znikome dochody z prac dorywczych nie przekraczające 500 zł miesięcznie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i trójką dzieci, nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Odmawiając przyznania stronie prawa pomocy zarówno w zakresie ustanowienia adwokata jak i zwolnienia od kosztów sądowych Sąd, powołując się na treść art. 239 pkt 1 lit e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a, stwierdził, że skarżący jest z mocy ustawy zwolniony od kosztów sądowych i z tej przyczyny rozpoznał wniosek jedynie w zakresie częściowym, tzn. w zakresie ustanowienia adwokata uznając jego udział w sprawie za zbędny.
W zażaleniu A. P. domagał się ustanowienia adwokata jak również zwolnienie z kosztów sadowych, akcentując to, że Sąd nie zakwestionował jego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego jak również rodzinnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zważył, co następuje:
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji dokładnie wyjaśnił na czym polega instytucja prawa pomocy przywołując m.in. treść art. 245 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Odniósł się również do kwestii ponoszenia przez strony sporu sądowego kosztów sądowych powołując się przy tym na orzecznictwo Sądu Najwyższego. W konkluzji WSA w Warszawie słusznie stwierdził, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, gdyż stronie przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. . Przepis ten stanowi, że nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ponieważ w tej sprawie skarżący skarży decyzję w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie będzie ponosił związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym kosztów sądowych. Jednakże ten prawidłowy wywód zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pozostaje w sprzeczności z jego sentencją. Wbrew bowiem temu co napisano w uzasadnieniu zaskarżonym postanowieniem odmówiono przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych. To sprawia, że kontrolowane przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienie zapadło z naruszeniem przywołanego art. 239 pkt 1 lit. e ) p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
-----------------------
3

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI