II GZ 317/21

II GZ 317/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2021-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krystyna Anna Stec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2149/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-01-15
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S.A. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2149/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. S.A. w S. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 21 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2149/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. S.A. w S. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z 15 stycznia 2021 r. w sprawie ze skargi tej spółki na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Przesyłka zawierająca odpis sentencji wyroku WSA z 15 stycznia 2021 r., wydanego na posiedzeniu niejawnym, została doręczona pełnomocnikowi skarżącej (będącemu radcą prawnym) na adres przez niego wskazany, tj. adres skarżącej spółki. Odebranie przesyłki 21 stycznia 2021 r. potwierdziła – jako upoważniony pracownik – F. C.
Pismem z 9 lutego 2021 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Postanowieniem z 24 lutego 2021 r., Sąd I instancji odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku.
Pismem z 9 marca 2021 r., pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 15 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że odpis sentencji wyroku został odebrany przez pracownika, który nie posiadał stosownego pełnomocnictwa do odbioru przesyłek sądowych. Przesyłka została doręczona 21 stycznia 2021 r., ale nie do rąk pełnomocnika ani do rąk osoby upoważnionej do odbioru pism sądowych. Pełnomocnik wyjaśnił, że otrzymał odpis sentencji wyroku dopiero 3 lutego 2021 r., będąc jednocześnie błędnie poinformowanym przez pracownika o doręczeniu odpisu sentencji wyroku 2 lutego 2021 r., a nie 21 stycznia 2021 r. Ponadto pełnomocnik oświadczył, że o uchybieniu terminu dowiedział się z postanowienia Sądu z 24 lutego 2021 r., które zostało mu doręczone 2 marca 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uzasadniając odmowę przywrócenia terminu, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dale: p.p.s.a.), stwierdził, że skuteczne doręczenie odpisu sentencji wyroku nastąpiło 21 stycznia 2021 r. na adres do korespondencji będący siedzibą strony, wskazany przez pełnomocnika skarżącej, a zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku biegł od tej daty i upływał 28 stycznia 2021 r. WSA nie miał bowiem wątpliwości, że w omawianym przypadku datą doręczenia przesyłki sądowej jest data doręczenia dokonanego zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a., w praktyce najczęściej pracownikowi osoby prawnej upoważnionemu do odbioru pism, a nie data doręczenia przesyłki pełnomocnikowi do rąk własnych.
Ponadto, zdaniem Sądu, skoro pracownik zobowiązał się do odbioru przesyłki umieszczając na zwrotnym potwierdzeniu odbioru swój podpis, to z takiego działania tej osoby można było domniemywać, że była uprawniona do odbioru korespondencji. Jeśli nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, to nie można czynić zarzutu, że przesyłkę doręczono do rąk tej osoby.
Zażalenie na to postanowienie wniosła spółka, zarzucając temu orzeczeniu naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że odpis sentencji wyroku nie został prawidłowo doręczony. Zgodnie bowiem z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonywać tym osobom. Odpis sentencji wyroku został odebrany przez pracownika, który nie posiadał stosowego pełnomocnictwa do odbioru przesyłek sądowych. Przesyłka została doręczona 21 styczna 2021 r., ale nie do rąk pełnomocnika, ani nie rąk do osoby upoważnionej do odbioru pism sądowych. Sam zaś pełnomocnik otrzymał odpis sentencji wyroku dopiero 3 lutego 2021 r., będąc jednocześnie błędnie poinformowanym przez pracownika o doręczeniu odpisu sentencji wyroku 2 lutego 2021 r., a nie 21 stycznia 2021 r. To zaś uzasadnia liczenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku od dnia 2 lutego 2021 r., a nie 21 stycznia 2021 r. Tym samym pierwotnie złożony wniosek o uzasadnienie wyroku w dniu 9 lutego 2021 r. był złożony w terminie. Przyjmowanie każdej innej interpretacji zamyka skarżącej drogę do sądu. Skoro przesyłka była nieprawidłowo doręczona, to nie można strony obarczać błędem, który nie był z jej strony zawiniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone orzeczenie - o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Na wstępie trzeba wyjaśnić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. W orzecznictwie trafnie podnosi się jednak, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
Wskazując na motywy, dla których Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, należy zauważyć, że zarówno we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak też w zażaleniu na postanowienie Sądu I instancji, skarżąca przytoczyła argumenty, które odnosiły się wyłącznie do uchybień, które w jej ocenie, miały miejsce przy doręczeniu jej przesyłki zawierającej sentencję wyroku WSA. Takie argumenty sprawiają, że w istocie rzeczy skarżąca kwestionuje prawidłowość doręczenia sentencji wyroku, a co za tym idzie rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia, liczonego przecież od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku.
Instytucja przywrócenia terminu ma natomiast zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy twierdzenia strony wskazują, że w jej ocenie nie dokonano prawidłowego doręczenia, należy przyjąć, że podważa ona w istocie rozpoczęcie biegu terminu do dokonania czynności, a w tej sytuacji nie ma mowy o przywróceniu terminu. Doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej nie rozpoczyna biegu, w konsekwencji nie dochodzi do uchybienia terminu, co powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy. W tej sytuacji odnoszenie się przez Sąd I instancji przy analizie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu do kwestii prawidłowości doręczenia przesyłki było zbędne. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę przychyla się do stanowiska, że w tego typu sytuacji - tj. gdy strona skarżąca zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak i w zażaleniu, nie tyle podnosi okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w uchybienie terminu, co koncentruje się wyłącznie na wykazaniu braku prawidłowego doręczenia – wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności nie jest zasadny. Dokładnie taka sytuacja miała miejsce w sprawie – spółka podniosła bowiem wprost: wobec wadliwego sposobu doręczenia przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku, uzasadnione było liczenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku od 2 lutego 2021 r., a nie 21 stycznia 2021 r. Tym samym pierwotnie złożony wniosek o uzasadnienie wyroku 9 lutego 2021 r. był złożony w terminie. I dalej skarżąca twierdzi, że "skoro przesyłka była nieprawidłowo doręczona, to nie można strony obarczać błędem, który nie był z jej strony zawiniony".
W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie - mimo częściowo błędnego uzasadnienia - w istocie odpowiada prawu (por. postanowienie NSA z 25 września 2018 r., II GZ 319/18 i z 26 stycznia 2016 r., II FZ 839/15).
W tym stanie rzeczy odniesienie się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji wskazanego w zażaleniu art. 67 § 2 i 5 p.p.s.a. jest bezprzedmiotowe.
Niewątpliwie co do zasady data doręczenia pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym za pomocą operatora pocztowego ustalana jest na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Naczelny Sąd Administracyjny podziela utrwalone w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, zgodnie z którym dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie powołanego wyżej przepisu może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Podejmując próbę obalenia tego domniemania, należy mieć jednak na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. B. Dauter, Komentarz do art. 73 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, pkt 12, a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r. sygn. akt I FSK 1861/11, z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2228/13, z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt I FZ 25/14 oraz z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt I OZ 967/19; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i to na stronie, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością, spoczywa obowiązek udowodnienia tych okoliczności.
Zdaniem Naczelnego Sąd Administracyjnego, w zażaleniu nie podważono skutecznie przyjęcia przez WSA za prawidłowe doręczenie przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku WSA w trybie art. 67 § 2 p.p.s.a. Z adnotacji poczynionych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 51 akt WSA) wynika, że warunki wynikające z treści tego przepisu do uznania przesyłki za doręczoną zostały spełnione, tj. odbiór przesyłki pokwitował upoważniony pracownik skarżącej, który przy własnoręcznym podpisie wskazał datę odbioru, tj. 21 stycznia 2021 r.
Rację ma wnosząca zażalenie, że zgodnie z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. W komentarzach podnosi się, że radcy prawnemu wykonującemu zawód w kancelarii radcy prawnego należy doręczać pisma sądowe jak osobie fizycznej, z możliwością wykorzystania trybu doręczenia zastępczego, zwłaszcza wówczas, gdy siedziba kancelarii radcy prawnego znajduje się w jego mieszkaniu (patrz: Bogusław Dauter [w:] Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, opubl. LEX/el. 2021: komentarz do art. 67 pkt 2). Trafnie jednak zauważył Sąd I instancji, że jeżeli pełnomocnik strony jako adres do doręczeń wskazał adres siedziby strony będącej osobą prawną, datą doręczenia przesyłki sądowej jest data doręczenia dokonanego zgodnie z art. 67 § 2 p.p.s.a. (w praktyce najczęściej pracownikowi tej osoby prawnej upoważnionemu do odbioru pism), a nie data doręczenia przesyłki pełnomocnikowi do rąk własnych (tak: postanowienie NSA z 12 lipca 2011 r., II OZ 589/11, LEX nr 1083827 oraz K. Aromiński [w:] S. Babiarz: Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, LEX 2015; komentarz do art. 67 § 2 p.p.s.a. oraz Bogusław Dauter [w:] Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, opubl. LEX/el. 2021: komentarz do art. 67 pkt 5).
Mając na uwadze całokształt rozważań, w szczególności stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, jest zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.