II GZ 303/22

II GZ 303/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1863/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-16
II GSK 272/23 - Wyrok NSA z 2023-09-21
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 61 § 3, art. 141 § 4,art. 166, art. 106 § 3 , art. 106 § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. C. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1863/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 29 kwietnia 2021 r. nr DGK-VI.4770.9.2019.IK.24 w przedmiocie uchylenia zaskarżonej koncesji i udzielenia koncesji na poszukiwanie złoża kopalin postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem dnia 30 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1863/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L. C. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 29 kwietnia 2021 r. nr DGK-VI.4770.9.2019.IK.24 w przedmiocie uchylenia koncesji nr 5/2014/p z dnia 28 stycznia 2014 r. i udzielenia koncesji na poszukiwanie złóż rud miedzi.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja nie przyznaje Spółce żadnych uprawnień, ani też nie nakłada na nią żadnych obowiązków. Przedstawione przez Spółkę okoliczności nie mogą zostać uznane za wystarczające dla spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że Spółka swoją argumentację opiera przede wszystkim na aspekcie finansowym i ewentualnym brakiem przyszłych zysków z eksploatacji złoża z uwagi na przyznanie koncesji konkurencyjnemu podmiotowi. Zdaniem Sądu każda taka decyzja automatycznie powoduje określone następstwa po stronie konkurentów danego podmiotu i nie jest to przesłanka która przemawia za wstrzymaniem jej wykonania. W przeciwnym wypadku każdy ubiegający się o koncesję mógłby skutecznie pozbawić podmiot, któremu została ona udzielona do realizacji przyznanych nią uprawnień. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pociągałoby dla uprawnionego z koncesji niewspółmierne skutki organizacyjne i finansowe związane z zaprzestaniem prowadzenia koncesjonowanej działalności i jej ewentualnym późniejszym uruchomieniem. Sąd zaś jest zobowiązany, rozważając zasadność twierdzeń przywołanych na uzasadnienie wniosku o wstrzymanie, mieć na uwadze także interes innych stron postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją.
Sąd podniósł, że w treści zaskarżonej decyzji organ wskazał, że "Niniejsza koncesja nie narusza praw właścicieli nieruchomości gruntowych i nie zwalnia z obowiązku przestrzegania wymagań określonych odrębnymi przepisami, zwłaszcza: Prawa ochrony środowiska, ustawy o odpadach, ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, Prawa wodnego i ustawy o ochronie przyrody."
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.), dalej: p.p.s.a. wskazał, że nie zostało wykazane niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków na które powołuje się Spółka
Powyższe postanowienie Spółka zaskarżyła w całości i wniosła o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na:
- braku rozpatrzenia argumentów przedstawionych przez Skarżącą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji,
- nieuprawnionym oparciu rozstrzygnięcia na przesłance, która nie powinna mieć znaczenia dla oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji - tj. na fakcie, że Spółka nie jest adresatem zaskarżonej decyzji,
- błędnym uznaniu, że Spółka nie wykazała, że wstrzymanie wykonania; zaskarżonej decyzji jest konieczne, aby uniknąć niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia: skutków, a interes K. P. M. S.A. z siedzibą w L. ("K. przemawiał za odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, co skutkowało:
- odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji;
2. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez:
- wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia polegające na braku odniesienia się do argumentów przedstawionych we wniosku ■ wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia, co skutkowało:
- odmową wstrzymania wykonania Zaskarżonej Decyzji;
3. naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 235 (2) § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego ("KPC") poprzez:
- brak zastosowania i zignorowanie wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentu załączonego do skargi jako załącznik nr 5 (karty 62-63 akt sprawy), pomimo że dokument ten jest istotny dla wyjaśnienia okoliczności istotnych dla Wniosku, a przeprowadzenie tego dowodu nie spowodowałoby przedłużenia postępowania w sprawie, co skutkowało:
- zignorowaniem istotnych faktów wskazujących na ryzyko zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych,
- odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zażalenia Spółka przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania K. P. M. S.A. wniósł o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w powołanym przepisie klauzule generalne — “znaczna szkoda" oraz “trudne do odwrócenia skutki" — powodują, że stosowanie tej instytucji procesowej wymaga dokonania przez sąd wartościowania, które w przypadku powołania się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polega na zestawieniu sytuacji majątkowej skarżących z prognozowanymi skutkami aktu lub czynności, których wstrzymania strona się domaga. Bez odniesienia rozmiarów przewidywanej szkody do konkretnych okoliczności kształtujących sytuację majątkową strony, nie sposób bowiem ocenić, czy grożąca szkoda ma istotnie kwalifikowany (tj. znaczny) charakter. Warto podkreślić, że przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W pełni więc należy podzielić pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z 7.01.2014 r., II FZ 1350/13 (LEX nr 1410667), że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. W orzecznictwie wielokrotnie podkreśla się, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwraca się uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd (zob. postanowienie NSA z 3 lipca 2014 r., II OZ 661/14). Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r. I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej nie uprawdopodobniła, że wykonanie decyzji może skutkować wystąpieniem okoliczności z art. 61 § 3 p.p.s.a.
Ponadto NSA stwierdza, że skarżąca powołuje jako przyczyny udzielenia ochrony tymczasowej normalne skutki zaskarżonej decyzji, to jest możliwość korzystania przez inny podmiot z koncesji. Wobec tego stwierdzić należy, że te same w sobie nie mogą powodować wstrzymania decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić mu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci uszczerbku dla jej sytuacji finansowej, ponieważ twierdzenia zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji są ogólnikowe i nie zostały w żaden sposób udokumentowane.
Zdaniem NSA, uzasadnienie postanowienia Sądu I instancji jest w tych okolicznościach sprawy wystarczające. WSA podał bowiem, dlaczego nie uwzględnił wniosku skarżącej, odwołując się do argumentów podniesionych przez samą spółkę. Uzasadnienie postanowienia jest jasne i pozwala na poznanie motywów, jakimi kierował się Sąd. Spełnia zatem warunki wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 166 p.p.s.a.
Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu wniosku o dopuszczenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów (artykułu prasowego) nie jest uzasadniony, gdyż sąd pierwszej instancji, wprawdzie ogólnikowo i dość pobieżnie, bez głębszej analizy, jednak odniósł się do nich w treści zaskarżonego postanowienia, co oznacza, że dokumenty te podlegały ocenie sądu. W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sądowi z urzędu lub na wniosek stron przysługuje uprawnienie (a nie obowiązek) do przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rozpoznawanej sprawie wniosek dowodowy nie jest zatem zasadny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji