II GZ 297/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-28
NSAAdministracyjneWysokansa
zarządca przymusowyustawa sankcyjnaprzywrócenie terminuzażalenieNSAWSAreprezentacja spółkilista sankcyjnaagresja na Ukrainę

NSA uchylił postanowienie WSA odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, uznając, że zarządca przymusowy działał we własnym imieniu i nie miał możliwości dotrzymania terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek zarządcy przymusowego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, uznając, że zarządca przymusowy działa jako odrębny podmiot procesowy i nie miał możliwości dotrzymania terminu do złożenia wniosku, gdyż dowiedział się o postanowieniu WSA dopiero po jego upływie. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Sprawa dotyczyła zażalenia zarządcy przymusowego N. Sp. z o.o. na postanowienie WSA w Warszawie, które odrzuciło jego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. WSA uznał wniosek zarządcy za spóźniony, twierdząc, że zarządca nie jest stroną postępowania i nie posiada legitymacji do jego wniesienia, a termin biegnie od daty doręczenia postanowienia pełnomocnikowi spółki. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając, że zarządca przymusowy działa jako odrębny podmiot procesowy (pośredni zastępca) i ma legitymację formalną do zaskarżania postanowień. NSA uznał, że zarządca nie miał możliwości dotrzymania terminu do złożenia wniosku, gdyż dowiedział się o postanowieniu WSA dopiero po jego upływie, a termin rozpoczął bieg od daty jego faktycznego powzięcia wiadomości. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA, który ma ocenić zasadność wniosku zarządcy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zarządca przymusowy posiada odrębną od podmiotu objętego sankcjami legitymację formalną do samodzielnego wykonywania uprawnień procesowych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zarządca przymusowy działa jako odrębny podmiot procesowy (pośredni zastępca), a nie przedstawiciel ustawowy, co daje mu legitymację formalną do zaskarżania postanowień we własnym imieniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 87 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

p.p.s.a. art. 88

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (odrzucenie).

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego art. 6a § ust. 11 pkt 2

Określa kompetencje zarządcy przymusowego, w tym reprezentację podmiotu.

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego art. 2

Definiuje podmioty objęte sankcjami.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.

p.p.s.a. art. 197 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.

p.p.s.a. art. 67 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy skuteczności doręczeń.

p.p.s.a. art. 67 § § 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy skuteczności doręczeń.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarządca przymusowy działa jako odrębny podmiot procesowy (pośredni zastępca) i posiada legitymację formalną do zaskarżania postanowień. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty faktycznego powzięcia wiadomości o postanowieniu przez zarządcę przymusowego, a nie od daty doręczenia go pełnomocnikowi spółki.

Odrzucone argumenty

WSA uznał, że zarządca przymusowy nie jest stroną postępowania i nie posiada legitymacji do wniesienia wniosku. WSA uznał, że termin do złożenia wniosku rozpoczął bieg z dniem doręczenia postanowienia pełnomocnikowi spółki.

Godne uwagi sformułowania

zarządca przymusowy zachowuje w granicach prawnie wyznaczonych odrębność i samodzielność względem reprezentowanego podmiotu zarządca przymusowy pełni rolę zastępcy pośredniego zarządca przymusowy dysponuje odrębną od legitymacji podmiotu objętego listą sankcyjną legitymacją formalną

Skład orzekający

Marcin Kamiński

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie statusu procesowego zarządcy przymusowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz zasad biegu terminów w przypadku braku bezpośredniego doręczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zarządcy przymusowego ustanowionego na podstawie ustawy sankcyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z zarządcą przymusowym i jego prawami w postępowaniu sądowym, co jest istotne dla praktyków prawa.

Zarządca przymusowy kontra sąd: Kto ma rację w walce o terminy procesowe?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II GZ 297/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 2524/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-05-18
II GZ 540/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-09
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 87 § 1, art. 88
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 835
art. 6a
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących  ochronie bezpieczeństwa narodowego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia zarządcy przymusowego: N. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2524/22 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r., nr DPP-TPZ-0272-10/2022(4) w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Uzasadnienie
I. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2524/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek tymczasowego zarządcy przymusowego podmiotu: N. Sp. z o.o. w K. (spółka) o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 18 maja 2023 r., sygn. I SA/Wa 2524/22, oddalającego skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. w przedmiocie wpisu spółki na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę.
II. Wyrokiem z 18 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w następstwie rozpoznania wniosku z dnia 8 stycznia 2024 r. ww. spółki reprezentowanej przez pełnomocników procesowych na podstawie pełnomocnictwa z dnia 22 grudnia 2023 r., udzielonego przez T. M.(T. M.), występującego od dnia 22 grudnia 2023 r. jako nowy Prezes Zarządu spółki, przywrócił jej termin do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Odpis tego postanowienia doręczony został pełnomocnikowi skarżącej (r.pr. J. G.) dnia 27 lutego 2024 r.
Pismem z dnia 15 marca 2024 r. pełnomocnik procesowy tymczasowego zarządcy przymusowego spółki (zarządca przymusowy), działający za spółkę na podstawie decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 października 2022 r., nr [...] (okres ustanowienia był następnie przedłużany decyzjami ww. Ministra z dnia 28 marca 2023 r. i z dnia 22 września 2023 r.), o ustanowieniu wobec spółki tymczasowego zarządu przymusowego w zakresie majątku spółki w niej wskazanego, wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r. o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podnosząc, że zarządca tymczasowy o wydaniu postanowienia z dnia 7 lutego 2024 r. został poinformowany dnia 8 marca 2024 r. przez ww. pełnomocnika spółki (r.pr. J. G.), a więc po upływie terminu do wniesienia zażalenia. Dopiero zatem w tym dniu zarządca przymusowy jako podmiot uprawniony do reprezentacji spółki powziął informację o postępowaniu w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 18 maja 2023 r. W ocenie zarządcy przymusowego postępowanie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zostało zainicjowane przez osoby nieuprawnione do reprezentowania spółki, gdyż udzielający pełnomocnictwa r.pr. J. G. do działania w imieniu spółki T. M. nie był uprawniony do reprezentacji spółki, a w konsekwencji nie mógł on skutecznie udzielić pełnomocnictwa. Okoliczność ta doprowadziła do tego, że osoby nieuprawnione do reprezentacji spółki i prowadzenia jej spraw zdecydowały o niewnoszeniu zażalenia na postanowienie o przywróceniu terminu. Zarządca przymusowy zwrócił ponadto uwagę na fakt, że postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt [...], zawieszające w ramach udzielonego zabezpieczenia zarządcę przymusowego ustanowionego decyzją Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 października 2023 r., zostało w wyniku uwzględnienia wniesionego na nie zażalenie zmienione przez Sąd Apelacyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt [...], w ten sposób, że wniosek o zabezpieczenie został odrzucony. Wobec odrzucenia tego wniosku sąd powszechny musiał, w ocenie wnioskującego o przywrócenie terminu, negatywnie ocenić roszczenie podnoszone przez G. Sp. z o.o. (która to spółka miała nabyć w oparciu o umowę z dnia 4 października 2023 r. 100% udziałów w spółce N. Sp. z o.o. od jedynego jej wspólnika – N. GmbH z siedzibą w Zug w Szwajcarii, a następnie doprowadzić do odwołania – uchwałą z 22 grudnia 2023 r. - dotychczasowego Prezesa Zarządu D. B. i powołania w jego miejsce T. M.). Zarządca przymusowy podniósł także, że niedopuszczalne jest zawieszenie przez sąd cywilny tymczasowego zarządcy przymusowego na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia o ustalenie ważności i skuteczności umowy zbycia udziałów z dnia 4 października 2023 r. Te okoliczności świadczyć mają zatem o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia.
Zarządca przymusowy dołączył do wniosku zażalenie na postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r. oraz dowody na okoliczności podniesione w zażaleniu i wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, poza dowodem z postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2024 r., sygn. [...], którego odpis – mimo, że był wymieniony wśród załączników – nie został dołączony.
III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 7 lutego 2024 r. jest spóźniony, podlegając odrzuceniu.
Sąd I instancji (WSA) podniósł, że początek biegu termonu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a., jak też rzyczynę uchybienia terminu, zarządca przymusowy spółki (identyfikowany przez Sąd – jako podmiot reprezentujący – z samą spółką) wiąże z uzyskaniem przez niego informacji od pełnomocnika spółki o wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniu o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 18 maja 2023 r., co nastąpiło dnia 8 marca 2024 r. W odrzuconym wniosku wywiedziono, że ww. pełnomocnik, któremu doręczono powyższe postanowienie, nie mógł skutecznie reprezentować spółki z uwagi na objęcia jej tymczasowym zarządem przymusowym ustanowionym w trybie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (ustawa sankcyjna/ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r.), na mocy decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 października 2022 r. (zmienionej decyzjami ww. organu z dnia 28 marca 2023 r. i 22 września 2023 r.).
Sąd Wojewódzki stwierdził, że objęcie podmiotu gospodarczego przymusowym zarządem ustanowionym w trybie przepisów ustawy sankcyjnej powoduje, że na wyznaczonego zarządcę przechodzą prawa podejmowania uchwał i decyzji we wszystkich sprawach zastrzeżonych do właściwości władz i organów podmiotu gospodarczego, w tym reprezentacji owego podmiotu, o czym wprost stanowi art. 6a ust. 11 pkt 2 tej ustawy. To zaś oznacza, zdaniem WSA, że dotychczasowe organy uprawnione do reprezentacji owego podmiotu (zarząd spółki) "tracą tę kompetencją" na rzecz wyznaczonego zarządcy. W ocenie Sądu I instancji nie oznacza to jednak, że czynności prawne podjęte przez członków zarządu spółki kapitałowej przed ustanowieniem dla niej przymusowego zarządu i wyznaczeniem zarządcy przymusowego stają się prawnie bezskutecznie. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istotne było, zdaniem Sądu, że reprezentujący spółkę r.pr. J. G. działał w sprawie "nie tylko w oparciu o umocowanie udzielnie przez T. M., którego legalność powołania do zarządu spółki jest obecnie przez zarządcę przymusowego kwestionowana", ale przede wszystkim "legitymował się on także pełnomocnictwem udzielonym przez Prezesa Zarządu N. Sp. z o.o. w K. w Krajowym Rejestrze Sądowym – D. B. jeszcze na etapie wnoszenia skargi na decyzję w przedmiocie wpisania skarżącej na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. (k. 14 akt sądowych)". Sąd podniósł, że pełnomocnictwo to nie zostało przez zarządcę przymusowego odwołane, a to oznacza, że doręczenie korespondencji sądowej kierowanej do spółki, zawierającej nieprawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r., dokonane do rąk tego pełnomocnika w dniu 27 lutego 2024 r., było w świetle treści art. 67 § 2 i 5 p.p.s.a. prawnie skuteczne. Zdaniem Sądu, spółka mogła zatem również je zaskarżyć w przepisanym do tego terminie. Jeśli przy tym uwzględnić fakt, że w tym samym dniu doszło do zmiany przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wydanego w ramach zabezpieczenia roszczenia postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2023 r. o zawieszeniu wyznaczonego dla skarżącej zarządcy przymusowego i odrzucenia wniosku o udzielenia zabezpieczenia, to oczywistym jest, w ocenie Sądu I instancji, że od tej daty mógł "w imieniu skarżącej" również wykonywać wynikające z ustawy sankcyjnej kompetencje wyznaczony dla niej zarządca przymusowy. Zdaniem WSA, z tą datą, a nie z uzyskaniem wiedzy przez zarządcę, należy wiązać ustąpienie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka prawnego przez spółkę. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji uznał, że wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r. wniesiony 15 marca 2024 r., "w imieniu skarżącej", jako złożony z uchybieniem przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. terminu, podlega odrzuceniu.
Sąd Wojewódzki podniósł dodatkowo, że uprawnienie do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie (jak też samej skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku) oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tych czynności procesowych, jest uprawnieniem przynależnym stronie postępowania sądowego. Stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym mającym za przedmiot decyzję o wpisaniu podmiotu gospodarczego na listę sankcyjną, poza organem administracji publicznej podejmującym taką decyzję, jest ów podmiot. W tym przypadku jest to więc N. sp. z o.o. jako osoba prawna, a nie jej organy czy podmiot wykonujące kompetencje tych organów w zakresie reprezentacji spółki. Wobec tego, zdaniem Sądu, nie ma statusu strony w sprawie wyznaczony dla spółki zarządca przymusowy, który nie legitymuje się własnym indywidulanym interesem prawnym uprawniającym go do udziału w tym postępowaniu. Jego osobista pozycja uwarunkowana jest bytem prawnym decyzji w przedmiocie wpisania podmiotu prawa handlowego na listę sankcyjną i nie ma on także, w ocenie Sądu I instancji, legitymacji procesowej do "skutecznej ingerencji w zainicjowany przez ten podmiot proces sądowy", mający na celu weryfikację legalności tej decyzji. Reprezentuje on w takim przypadku "de facto kolizyjne do owego podmiotu interesy". Sąd I instancji uznał także, że cofnięcie przez niego środka prawnego nie mogłoby w takim postępowaniu wywołać skutku, o którym mowa w art. 60 p.p.s.a.
IV. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył, działający "w imieniu spółki", pełnomocnik zarządcy przymusowego, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o:
1. uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r.;
2. zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. "do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie powództwa K. S." przeciwko N. Sp. z o.o. (NGE) o ustalenie nieistnienia, ew. stwierdzenie nieważności lub uchylenie "uchwały" z dnia 22 grudnia 2023 r. o "powołaniu" T. M. do Zarządu NGE, toczącej się przed Sądem Okręgowym w Krakowie pod sygn. [...], a także do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie powództwa G. Sp. z o.o. przeciwko tymczasowemu zarządcy przymusowemu o ustalenie ważności i skuteczności umowy zbycia udziałów z dnia 4 października 2023 r. toczącej się przed Sądem Okręgowym w Krakowie pod sygn. [...];
3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych do zażalenia dokumentów: 1) oświadczenia o odwołaniu pełnomocnictwa radcy prawnemu J. G. z dnia 6 października 2023 r.; 2) oświadczenia o odwołaniu pełnomocnictwa radcy prawnemu J. S. z dnia 6 października 2023 r.; 3) oświadczenia o odwołaniu pełnomocnictwa radcy prawnemu K. G. z dnia 6 października 2023 r.
- na fakt, że N. Sp. z o.o. wypowiedziała wszelkie pełnomocnictwa radcy prawnemu J. G., radcy prawnemu J. S., radcy prawnemu K. G.;
4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu załączonego do zażalenia – postanowienia z dnia 27 lutego 2024 r. Sądu Apelacyjnego w Krakowie I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt [...], na fakt, że postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie, IX Wydział Gospodarczy z dnia 20 grudnia 2023 r. (sygn. akt [...]) zostało zmienione w ten sposób, że wniosek o zabezpieczenie roszczenia poprzez zawieszenie tymczasowego zarządcy przymusowego w sprawowaniu funkcji, został odrzucony w całości;
5. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do zażalenia – informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z KRS dla NGE oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, XI Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. KR XI Ns-Rej. KRS [...] na fakt, że Sąd Rejestrowy oddalił wniosek o ujawnienie G. sp. z o.o. jako nowego wspólnika NGE oraz T. M. jako Prezesa Zarządu NGE (przyczyną oddalenia wniosku było jego złożenie przez r. pr. K. G., która działała na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez rzekomego Prezesa Zarządu NGE T. M.).
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące nieważnością postępowania, tj. art. 183 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 196 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie z urzędu przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2524/22 w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. nieważności postępowania w zakresie wydanego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2524/22 w przedmiocie przywrócenia dla NGE terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2524/22 w sprawie ze skargi NGE na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. podczas gdy złożenie wniosku o przywrócenie terminu (abstrahując od tego, czy było zasadne) na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2023 r., a także wydanie przez Sąd postanowienia z dnia 7 lutego 2024 r. zostało dokonane w chwili kiedy N. Sp. z o. o. nie posiadała organu uprawnionego do jej reprezentacji, zaś pełnomocnicy NGE nie byli właściwie umocowani, gdyż:
1) nieważne i nieskuteczne było powołanie T. M. na członka zarządu N., gdyż osoby podpisujące rzekomą uchwałę wspólników NGE w tej sprawie nigdy nie były oraz nie reprezentowały wspólnika N. (jedynym wspólnikiem NGE, co potwierdza choćby odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS i najnowsze postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa- Śródmieścia w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2024 r. w sprawie KR XI Ns. Rej. KRS [...], od 2015 r. nieprzerwanie pozostaje N. GmbH), a w szczególności kwestii identyfikacji jedynego wspólnika N. nie zmienia nieistniejące już w obrocie prawnym postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2023 r.;
2) T. M., nie będąc członkiem Zarządu NGE, nie mógł skutecznie udzielić r. pr. K. G., r. pr. J. G. oraz r. pr. J. S. pełnomocnictw do złożenia wniosku o przywrócenie terminu w tej sprawie, zaś właśnie na te konkretne pełnomocnictwa z dnia 22 grudnia 2023 r. powołano się w rzeczonym wniosku jako rzekomą podstawę działania za NGE; oraz
3) jedynym członkiem Zarządu NGE jest D. B., który od dnia 6 października 2023 r. pozostaje zawieszony w wykonywaniu czynności (w znaczeniu wynikającym z Kodeksu spółek handlowych), co wynika z odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców KRS, stanowiącego załącznik do zażalenia;
4) niezależnie nawet od ww. pkt 1-3, NGE reprezentowana przez członka zarządu nie mogła w dacie złożenia wniosku o przywrócenie terminie w tej sprawie udzielić nikomu pełnomocnictwa, gdyż w świetle art. 6a ust. 11 pkt 2 Ustawy sankcyjnej prawo reprezentacji N. od dnia 11 października 2022 r. (tj. dnia wejścia w życie decyzji Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie ustanowienia dla NGE tymczasowego zarządu przymusowego) verba legis "przeszło" na wskazaną we właściwej decyzji administracyjnej osobę wykonującą tymczasowy zarząd przymusowy;
5) K. S. nie mógł wykonywać tymczasowego zarządu przymusowego określonego w art. 6a Ustawy sankcyjnej (w tym efektywnie realizować zadań wynikających z art. 6a ust. 11 pkt 2 Ustawy sankcyjnej) wobec N. w konsekwencji zawieszenia go w tych działaniach mocą postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie, IX Wydziału Gospodarczego z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. akt [...] (które to postanowienie jednocześnie nie wskazywało, że T. M. został powołany do pełnienia jakiejkolwiek funkcji w NGE), a zatem:
- spełnione zostały przesłanki do "stwierdzenia nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.", gdyż jedyny członek Zarządu Spółki D. B. pozostawał zawieszony w wykonywaniu funkcji, a jednocześnie Zarząd NGE nie mógł reprezentować N. w świetle art. 6a ust. 11 pkt 2 Ustawy sankcyjnej, zaś K S. nie mógł wykonywać tymczasowego zarządu przymusowego wobec wydania postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie [...]. W rezultacie dnia 22 grudnia 2023 r. (tj. w dniu podpisania trzech "pełnomocnictw" przez T. M. dla r. pr. K. G., r. pr. J. G., r. pr. J. S.) żaden podmiot nie posiadał kompetencji do skutecznego ustanowienia pełnomocników NGE do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie;
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1, 87 § 1 oraz art. 88 p.p.s.a. poprzez odrzucenie wniosku NGE o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2524/22 w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej dnia 24 lutego 2022 r., wskutek nieprawidłowego ustalenia, że:
1) postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r., w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zostało skutecznie doręczone radcy prawnemu J. G., który był umocowany do działania w imieniu N. Sp. z o. o. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez T. M. (M.) oraz przez ujawnionego w rejestrze przedsiębiorców Prezesa Spółki D. B. na etapie wnoszenia skargi na decyzję w przedmiocie wpisania skarżącego na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej dnia 24 lutego 2022 r., które to pełnomocnictwo w ocenie Sądu nie zostało odwołane przez zarządcę przymusowego;
2) doręczenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r., dokonane do rąk r. pr. J. G. dokonane dnia 27 lutego 2024 r. oraz wydanie w tym samym dniu postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie o odrzuceniu wniosku o udzielenie zabezpieczenia spowodowało, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu zaczął biec dnia 27 lutego 2024 r.,
- co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, podczas gdy uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r. spowodowane było nieprzekazaniem przez r. pr. J. G. informacji o doręczeniu ww. postanowienia, w terminie umożliwiającym wniesienie zażalenia, gdyż r.pr. J. G. dopiero dnia 8 marca 2024 r. poinformował Spółkę o doręczeniu postanowienia, przy czym:
(i) w dacie odbioru postanowienia o przywróceniu terminu (tj. dnia 27 lutego 2024 r.) r. pr. J. G. nie był uprawniony do reprezentowania N. Sp. z o.o., gdyż działał wyłącznie na podstawie kwestionowanego pełnomocnictwa udzielonego mu przez T. M. (na które wyraźnie powołał się składając wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną), a zatem pełnomocnictwa udzielonego przez osobę, która nie jest i nigdy nie była uprawniona do reprezentacji NGE (co wynika m. in. z odpisu pełnego KRS dla NGE oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2024 r. w sprawie KR XI Ns. Rej. [...]);
(ii) natomiast pełnomocnictwo udzielone przez D. B. zostało odwołane r. pr. J. G. dnia 6 października 2023 r., a zatem w momencie kiedy zgodnie z wiedzą Spółki postępowanie w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej dnia 24 lutego 2022 r. było prawomocnie zakończone,
- wobec czego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia zostało dokonane bez winy NGE, gdyż spowodowane było działaniem osoby nieumocowanej do występowania w imieniu Spółki, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało odrzuceniem wniosku;
3. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1, 87 § 1 oraz art. 88 p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 pkt 2 i art. 127 § 2 p.p.s.a., przez odrzucenie wniosku NGE o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2524/22 w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej dnia 24 lutego 2022 r. w sytuacji gdy zachodziła przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania z urzędu skutkiem czego terminy nie powinny biec, gdyż brak było organu uprawnionego do reprezentacji Spółki co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało uznaniem wniosku o przywrócenie terminu za spóźniony i odrzuceniem wniosku;
4. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 42 § 1 p.p.s.a. oraz art. 67 § 2 i 5 p.p.s.a. poprzez uznanie, że dnia 27 lutego 2024 r. zaczął biec termin na wniesienie zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2024 r. o przywróceniu terminu na wniesienie skargi kasacyjnej, ponieważ zdaniem ww. Sądu tego dnia ww. postanowienie zostało skutecznie doręczone do rąk r. pr. J. G., a dodatkowo Sąd Apelacyjny zmienił postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2024 r. i odrzucił wniosek o zabezpieczenie, przez co od tej daty tymczasowy zarządca przymusowy mógł wykonywać w imieniu NGE wynikające z Ustawy sankcyjnej kompetencje, w sytuacji gdy:
(i) w dacie odbioru postanowienia o przywróceniu terminu (tj. dnia 27 lutego 2024 r.) r. pr. J. G. nie był uprawniony do reprezentowania N. Sp. z o.o., gdyż działał wyłącznie na podstawie kwestionowanego pełnomocnictwa udzielonego mu przez T. M. (na które wyraźnie powołał się składając wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną), a zatem pełnomocnictwa udzielonego przez osobę, która nie jest i nigdy nie była uprawniona do reprezentacji NGE (co wynika m.in. z odpisu pełnego KRS dla NGE oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2024 r. w sprawie KR XI Ns. Rej. [...]);
(ii) pełnomocnictwo udzielone przez D. B. zostało odwołane r. pr. J.G. dnia 6 października 2023 r., a zatem w momencie kiedy zgodnie z wiedzą Spółki postępowanie w sprawie ze skargi N. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej dnia 24 lutego 2022 r. było prawomocnie zakończone;
(iii) NGE nie była zobowiązana do zawiadomienia Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa udzielonego przez D. B. r. pr. J. G. w sprawie I SA/Wa 2524/22, która została prawomocnie zakończona - takie oczekiwanie Sądu byłoby sprzeczne z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i zasadami współżycia społecznego,
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uznaniem wniosku o przywrócenie terminu za spóźniony i odrzuceniem wniosku.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca rozwinęła przedstawione zarzuty i wnioski.
W piśmie procesowym z dnia 24 czerwca 2024 r. nowy pełnomocnik zarządcy przymusowego podtrzymał w całości dotychczasowe twierdzenia i stanowisko wyrażone w dotychczasowym toku postępowania w sprawie oraz wskazał nowe argumenty mające uzasadniać wniesione zarzuty i wnioski.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
1. Zażalenie podlegało uwzględnieniu na podstawie przesłanek wziętych pod rozwagę poza podniesionymi zarzutami, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym jego uchylenie.
2. Na wstępie należy wyraźnie zastrzec, że przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu zażaleniowym jest jedynie sprawa prawidłowości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku zarządcy przymusowego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 7 lutego 2024 r. w przedmiocie uwzględnienia wniosku podmiotu gospodarczego: N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (spółka) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2524/22, oddalającego skargę spółki na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2022 r. w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r.).
Naczelny Sąd Administracyjny nie rozważał w związku z powyższym zagadnień związanych z dopuszczalnością lub zasadnością orzeczenia z dnia 7 lutego 2024 r. o przywróceniu terminu do wniesienia przez spółkę skargi kasacyjnej. Poza zakresem rozważań Naczelnego Sądu pozostawały także problemy związane z prawidłowością i skutecznością prawną czynności procesowych, które doprowadziły do wydania przez Sąd Wojewódzki wspomnianego wyżej postanowienia z dnia 7 lutego 2024 r. Zagadnienia te będą mogły stać się przedmiotem ewentualnych rozważań NSA w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym powyższego postanowienia, po prawomocnym i końcowym rozstrzygnięciu sprawy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na to orzeczenie przez zarządcę przymusowego. W konsekwencji również zarzuty i wnioski zawarte w zażaleniu z dnia 22 kwietnia 2024 r. oraz w piśmie z dnia 24 czerwca 2024 r., w tym wniosek o zawieszenie postępowania (s. 13-14 zażalenia), zarzut nieważności postępowania w części dotyczącej postanowienia z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2524/22, oraz zarzut braku umocowania T. M. do działania imieniu spółki, muszą zostać uznane za przedwczesne i niepodlegające bezpośredniej ocenie w ramach niniejszego postępowania.
3. Przechodząc do istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zagadnieniem uprzednim względem oceny dopuszczalności formalnej wniosku z dnia 15 marca 2024 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r. była procesowa identyfikacja podmiotu, który złożył zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W tym zakresie Sąd Wojewódzki nie poczynił koniecznych rozważań oraz dystynkcji, przyjmując jako oczywiste założenie, że zarządca przymusowy jest przedstawicielem (zastępcą bezpośrednim) spółki objętej listą sankcyjną (art. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r.), o czym świadczy sposób ujęcia komparycji zaskarżonego orzeczenia oraz treść jego uzasadnienia.
Takie podejście doprowadziło jednak do trudno akceptowalnej konfuzji sprzecznych kierunków działania tożsamego podmiotu prawnego, to jest spółki będącej podmiotem wpisanym na ww. listę, reprezentowanej zarówno przez osoby działające jako zarząd spółki, jak i przez zarządcę przymusowego. Problem ten znalazł odzwierciedlenie w ocenach prawnych Sądu Wojewódzkiego. Z jednej strony WSA postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r. uwzględnił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez spółkę reprezentowaną – jak przyjął Sąd w postanowieniu z dnia 7 lutego 2024 r., co jednak nie zostało prawidłowo wyjaśnione, ocenione i wykazane – przez osobę mającą być od dnia 22 grudnia 2023 r. nowym prezesem zarządu (T. M.), z drugiej zaś w zaskarżonym postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2024 r. odrzucono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r., wskazując jako wnioskodawcę tę samą spółkę, reprezentowaną tym razem przez zarządcę tymczasowego.
4. Dokonując oceny powyższego stanowiska, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że jest ono wadliwe i jako takie wymaga podważenia.
Analiza przepisów ust. 8-9, 11 i 13-16 art. 6a ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. prowadzi do wniosku, że zarządca przymusowy zachowuje w granicach prawnie wyznaczonych odrębność i samodzielność względem reprezentowanego podmiotu, a określone ustawowo zadania i kompetencje związane z wykonywaniem tymczasowego zarządu przymusowego nadają zarządcy pewne cechy instytucji zastępcy pośredniego, który działa we własnym imieniu w granicach upoważnienia wynikającego z aktu jego powołania (decyzja o ustanowieniu zarządu, o której mowa w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r.), jednak co do zasady ze skutkami dla podmiotu zastępowanego. Należy także zwrócić uwagę na fakt, że zarządca przymusowy może wyjątkowo pełnić rolę zastępcy bezpośredniego w sytuacjach wyraźnie w ustawie wskazanych. Zgodnie z art. 6a ust. 15 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. zarządca przymusowy może zostać upoważniony na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez osobę lub podmiot, wobec których zarząd został ustanowiony, do zbycia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych objętych zarządem w okresie, na który został ustanowiony zarząd, chyba że zbycie następuje w ramach czynności zwykłego zarządu. Jeżeli jednak w okresie, na który zarząd został ustanowiony, nie nastąpi zbycie całości środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych objętych zarządem w sposób określony w ust. 15, Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie zarządza zbycie tych środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych przez zarządcę (art. 6a ust. 16 zd. 1), przy czym sąd wydaje postanowienie w przedmiocie zarządzenia zbycia w terminie 30 dni od dnia "wystąpienia" (złożenia wniosku) zarządcy, a samo postanowienie jest zaskarżalne zażaleniem (art. 6a ust. 19). Istotne jest to, że uczestnikami postępowania nieprocesowego w sprawie zarządzenia zbycia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych objętych zarządem (art. 6a ust. 22) są zarówno zarządca, jak i osoba lub podmiot, wobec których został ustanowiony zarząd. Z przepisu tego wynika zatem, że zarządca przymusowy zajmuje odrębną od zarządzanego podmiotu pozycję prawnoprocesową, a zatem ma status procesowego zastępcy pośredniego.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że właściwym podmiotem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia przez spółkę skargi kasacyjnej od wyroku w sprawie wpisu na listę sankcyjną był zarządca przymusowy, a nie sama spółka. Kwalifikacja ta jest konsekwencją uznania, że zarządca przymusowy nie jest przedstawicielem ustawowym podmiotu objętego listą sankcyjną, lecz pełni co do zasady funkcję zastępcy pośredniego tego podmiotu.
5. Odrębność pozycji procesowych podmiotu objętego listą sankcyjną oraz tymczasowego zarządcy przymusowego działającego – de lege lata – w niepełnym i niewyłącznym zakresie (zob. m.in. art. 6a ust. 11 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r.) jako obligatoryjny zastępca pośredni powyższego podmiotu, pociąga za sobą poważne konsekwencje prawnoprocesowe. Przede wszystkim należy odrębnie rozważać legitymację procesową do zaskarżania do sądu administracyjnego decyzji lub innych aktów administracyjnych w odniesieniu do podmiotu wpisanego na listę sankcyjną lub objętego zarządem przymusowym oraz samego zarządcy przymusowego (ma on legitymację jedynie formalną), a także – legitymację do działań procesowych w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie trzeba stwierdzić, że ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. nie zawiera przepisu, który przyznawałby zarządcy przymusowemu status podmiotu wyłącznie legitymowanego do działania procesowego w sferze wszystkich praw lub obowiązków podmiotów wskazanych w art. 2 powyższej ustawy. Z treści art. 6a ust. 11 pkt 2 w zw. z art. 6a ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. można wyprowadzić wniosek, że zarządca przymusowy reprezentuje osoby lub podmioty, o których mowa w art. 2, jedynie w zakresie wskazanym w decyzji o ustanowieniu zarządu oraz w granicach celów jego ustanowienia, natomiast osoba ta nie przejmuje zarządu nad całą sferą praw i obowiązków podmiotu gospodarczego oraz nie reprezentuje tego podmiotu we wszystkich stosunkach materialnych i procesowych na zasadzie wyłączności.
Z przepisu art. 6a ust. 11 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. wynika ponadto jedynie to, że zarządca przymusowy "zarządza przedsiębiorstwem" (jest to sfera wewnętrzna działania podmiotu gospodarczego), w zakresie mienia określonego w decyzji o ustanowieniu zarządu (zob. art. 6a ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r.; przepis ten wyraźnie zastrzega, że w decyzji o ustanowieniu zarządu "określa się zakres środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 765/2006 lub rozporządzenia 269/2014 objętych zarządem"), a zatem – co jest oczywiste – na zarządcę "przechodzi" w takim wypadku "prawo podejmowania uchwał i decyzji we wszystkich sprawach zastrzeżonych do właściwości władz i organów podmiotu gospodarczego", a także "reprezentuje podmiot gospodarczy". Końcowy fragment art. 6a ust. 11 pkt 2 cyt. ustawy błędnie lokalizuje kompetencje w zakresie reprezentacji podmiotu gospodarczego w sferze zarządzania nim, podczas gdy sfera reprezentacji dotyczy stosunków zewnętrznych tego podmiotu. Bez względu jednak na tę wadliwość legislacyjnego ujęcia, należy stwierdzić, że z powyższego przepisu w żaden sposób nie wynika, że zarządca przymusowy dysponuje pełnym i wyłącznym prawem do reprezentowania podmiotu objętego listą sankcyjną, w tym w zakresie postępowań administracyjnych, sądowych i sądowoadministracyjnych.
Nie myli się zatem kontrolowany Sąd Wojewódzki, wyrażając ogólnie ważny pogląd, że zarządca przymusowy nie jest upoważniony do złożenia oświadczenia o cofnięciu złożonej przez podmiot gospodarczy objęty listą sankcyjną, dla którego ustanowiono zarząd przymusowy, skargi kasacyjnej od wyroku w sprawie skargi na decyzję o wpisie na listę sankcyjną (lub decyzję o ustanowieniu zarządu). Oświadczenie tego rodzaju jest bezskuteczne w sensie prawnoprocesowym.
6. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy wniosku zarządcy przymusowego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r., wypada w dalszej kolejności zauważyć, że w zaskarżonym postanowieniu z jednej strony stwierdzono, że wniosek został złożony z uchybieniem terminu, którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., a zatem podlega on odrzuceniu jako spóźniony na podstawie art. 88 p.p.s.a., z drugiej zaś wskazano, że zarządca jest pozbawiony legitymacji skargowej, zażaleniowej, kasacyjnej lub wnioskowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawach wpisu na listę sankcyjną, ponieważ nie jest stroną tego postępowania, a jako osoba wykonująca zarząd przymusowy względem spółki i reprezentująca ją "nie legitymuje się własnym indywidualnym interesem prawnym uprawniającym go do udziału w tym postępowaniu".
Powyższe twierdzenia ujawniają, co oczywiste i co wyżej już podkreślono, sprzeczne założenia, jakie przyjął Sąd Wojewódzki.
Rozstrzygając wniosek zarządcy przymusowego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, Sąd Wojewódzki uznał w istocie, że zarządca występuje co prawda we własnym imieniu, jednak jest on pozbawiony legitymacji procesowej, gdyż ta mogłaby mieć charakter jedynie materialny, co wymagałoby wykazania dysponowania indywidualnym interesem prawnym. Skoro zaś, zdaniem WSA, tego rodzaju interesu zarządca wykazać nie może, to wszelkie jego działania procesowe w sprawie dotyczącej skargi na decyzję o wpisie na listę sankcyjną są działaniami podmiotu nielegitymowanego.
Sąd Wojewódzki wyrażając ten błędny – z przyczyn wyżej wskazanych – pogląd, nie zachował jednak spójności w zakresie wyboru przesłanki rozstrzygnięcia, gdyż brak legitymacji do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia powinien był w takim wypadku skutkować stwierdzeniem ustawowej niedopuszczalności wniosku (art. 88 p.p.s.a.), która to przesłanka wyprzedza badanie przesłanki temporalnej przewidzianej w art. 87 § 1 p.p.s.a. Niespójność ta nie ma jednak znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż – jak już stwierdzono – zarządca przymusowy dysponuje odrębną od legitymacji podmiotu objętego listą sankcyjną legitymacją formalną, co upoważnia go do samodzielnego i niezależnego od tego podmiotu wykonywania uprawnień procesowych z tym jednak zastrzeżeniem, że zarządca ten nie jest upoważniony do odwoływania czynności procesowych ważnie zdziałanych w imieniu podmiotu objętego listą sankcyjną przez jego organy albo znoszenia ich skuteczności albo ingerowania w ich treść.
7. Przyjmując zatem jako prawidłowe założenie, że w niniejszej sprawie zarządca przymusowy dysponuje legitymacją formalną do zaskarżenia we własnym imieniu postanowienia z dnia 7 lutego 2024 r. o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w sprawie skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wpisu na listę sankcyjną (art. 2 i 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r.), należało zatem dokonać prawidłowej oceny w zakresie zachowania nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Ustalenia i rozważania Sądu a quo również w tym zakresie są dotknięte wadami.
Przede wszystkim błędna jest ocena, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia rozpoczął względem zarządcy przymusowego bieg z dniem doręczenia postanowienia z dnia 7 lutego 2024 r. pełnomocnikowi procesowemu spółki (27 lutego 2024 r., k. 365 akt sądowych). Konkluzja ta jest niezależna od oceny, czy powołanie T. M. na prezesa zarządu (wpis do Krajowego Rejestru Sądowego w tym zakresie nie nastąpił) jest ważne oraz czy czynności z dnia 22 grudnia 2023 r. w przedmiocie udzielenia przez ww. pełnomocnictw procesowych były skuteczne prawnie. Wobec odrębności pozycji procesowej zarządcy przymusowego oraz faktu, że postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r. nie zostało doręczone zarządcy, a w dniu jego doręczenia pełnomocnikowi procesowemu spółki (27 lutego 2024 r.) Sąd Apelacyjny w Krakowie prawomocnie zmienił postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2023 r. przez odrzucenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia, nie można przyjąć, że w tym właśnie dniu rozpoczął się bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Z akt sprawy wynika bowiem, że o wydaniu postanowienia z dnia 7 lutego 2024 r. zarządca przymusowy został poinformowany przez pełnomocnika procesowego spółki dopiero 8 marca 2024 r. (zob. k. 422 akt sądowych), natomiast sam wniosek został nadany przesyłką poleconą w dniu 15 marca 2024 r. (k. 484 akt sądowych), a więc z zachowaniem ustawowego terminu.
W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że bezpodstawne było odrzucenie na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosku zarządcy przymusowego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r. ze względu uchybienie terminu do złożenia wniosku. Obowiązkiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ponownie rozpoznającego sprawę wniosku zarządcy przymusowego z dnia 15 marca 2024 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r., będzie zatem dokonanie merytorycznej oceny zasadności złożonego wniosku, z uwzględnieniem wyrażonej i wiążącej Sąd Wojewódzki oceny prawnej, że do dnia 8 marca 2024 r. zarządca przymusowy nie miał możliwości zachowania terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 7 lutego 2024 r.
Mając na względzie przytoczone wyżej argumenty i przesłanki oraz działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI