II GZ 261/21

II GZ 261/21 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2021-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Jagielska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przywrócono termin
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 86 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 112
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 795
art. 103 ust. 1
Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1269/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do wniesienia skargi.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1269/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. Z. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji.
Sąd I instancji wskazał, że M. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] grudnia 2020 r., w której zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wniosek został uzasadniony brakiem wiedzy skarżącego o wydaniu zaskarżonej decyzji oraz wywołanych nią skutkach prawnych w odniesieniu do skarżącego. Skarżący podniósł, że jest osobą starszą (63 lata) i samotną (mieszka sam), nie śledzi na bieżąco sytuacji panującej na rynku finansowym, a o istnieniu zaskarżonej decyzji nikt go nie poinformował. Informacje o zaskarżonej decyzji powziął 19 kwietnia 2021 r., kiedy zgłosił się do reprezentującego go obecnie pełnomocnika, który pouczył go o skutkach decyzji i prawie do jej zaskarżenia. Skarga została wniesiona w dniu 23 kwietnia 2021 r.
Odmawiając przywrócenia terminu, Sąd I instancji stwierdził, że w sprawach decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego dotyczącej przymusowej restrukturyzacji, termin do zaskarżenia decyzji BFG dla podmiotu niebędącego jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, wynosi 7 dni od dnia ogłoszenia decyzji lub informacji o przyczynach i skutkach wydania tej decyzji - art. 109 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 103 ust. 5 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2020 r., poz. 842, dalej ustawa o BFG).
W rozpoznawanej sprawie informacja o przyczynach i skutkach wydania spornej decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. ukazała się na stronie internetowej BFG w dniu 31 grudnia 2020 r., ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był 7 stycznia 2021 r.
Zdaniem Sądu I instancji z okoliczności sprawy, jak i z informacji dostępnych publicznie wynika, że informacje o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji wobec A. S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach ogólnopolskich, prasie i sieci Internet. Tym samym, okoliczność niewiedzy skarżącego o wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na to rozstrzygnięcie. W ocenie WSA, skarżący, jako nabywca instrumentu finansowego od tego banku, winien wykazać należytą dbałość o własne interesy. Nie można więc uznać, że po stronie skarżącego nie doszło do zawinienia, skoro przez dwa lata nie zainteresował się swoim majątkiem.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący postawił zarzut naruszenia przepisów postępowania - tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), mającego istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na niewłaściwym uznaniu, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi było zawinione przez skarżącego, podczas gdy M. Z. powziął informację o zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. dopiero w dniu 19 kwietnia 2021 r. i nie miał możliwości wniesienia skargi w terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił, że skarżący z własnej winy uchybił terminowi do wniesienia skargi.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757).
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10.09.2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2.10.2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, publik. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059).
Należy przypomnieć, że termin do wniesienia skargi w sprawach decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji został uregulowany w ustawie o BFG. Zgodnie z art. 103 tej ustawy, rada nadzorcza podmiotu w restrukturyzacji może wnieść skargę do sądu administracyjnego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia uzasadnienia decyzji temu podmiotowi. Uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest również każdy, kogo interes prawny został naruszony decyzją.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że wskazana regulacja szczególna w zakresie terminu do wniesienia skargi musi mieć zastosowanie w równym stopniu do każdego spośród wymienionych w niej podmiotów legitymowanych do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego. Zwłaszcza, że celem ustawodawcy, motywowanym potrzebą zapewnienia przyspieszenia weryfikacji prawidłowości decyzji przez sąd administracyjny, było skrócenie terminu wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. druk nr 215 Sejmu VIII Kadencji s. 88). Teza ta oparta jest ponadto na treści art. 105 ust. 5 ustawy o BFG.
Ponadto, w ocenie NSA bieg 7-dniowego terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ww. decyzję rozpoczyna się wraz z ogłoszeniem tej decyzji lub wraz z ogłoszeniem informacji o przyczynach i skutkach jej wydania na stronie internetowej Funduszu. Innymi słowy, to ogłoszenie we wskazany powyżej sposób (tylko) wymienionej decyzji lub (tylko) informacji o przyczynach i skutkach jej wydania, należy uznać za czynność rozpoczynającą bieg terminu do złożenia skargi na decyzję przez podmiot, którego interes prawny miałby doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem (por. 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt II GZ 221/20, 8 października 2020 r. sygn. akt II GZ 290/20, sygn. akt II GZ 291/20, sygn. akt II GZ 292/20, sygn. akt II GZ 293/20, sygn. akt II GZ 294/20, sygn. akt II GZ 295/20, sygn. akt II GZ 296/20, sygn. akt II GZ 297/20 z 27 października 2020 r., sygn. akt II GZ 321/20, z 26 listopada 2020 r., sygn. akt II GZ 345/20).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo określił więc zarówno termin do wniesienia skargi na decyzję BFG z dnia [...] grudnia 2020 r., jak również moment, od którego termin ten rozpoczął bieg, tj. w dniu ogłoszenia informacji o przyczynach i skutkach wydania decyzji. Skoro zaś informacja ta została opublikowana 31 grudnia 2020 r., to termin na wniesienie skargi upływał 7 stycznia 2021 r., zatem skarga złożona w niniejszej sprawie 23 kwietnia 2021 r. została wniesiona z uchybieniem powyższego terminu.
Jednakże w ocenie NSA, objęte zażaleniem postanowienie Sądu I instancji nie odpowiada prawu, ponieważ Sąd błędnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wymaga bowiem podkreślenia, że skarżący nie został pouczony o trybie i terminie złożenia skargi, a skoro tak, to bez znaczenia pozostaje, czy skarżący winien był zapoznać się z informacją o przyczynach i skutkach wydania decyzji niezwłocznie po jej ogłoszeniu; brak odpowiedniego pouczenia dotyczącego możliwości terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r. uniemożliwiał skarżącemu terminowe wniesienie tego środka zaskarżenia.
Zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przypomnienia przy tym wymaga, że pouczenie takie powinno znajdować się w zaskarżalnej decyzji (por. art. 107 § 3 pkt 9 k.p.a.). W ocenie NSA, obowiązek pouczenia stron o przysługującym prawie zaskarżenia na gruncie ustawy o BFG powinien być realizowany przez jego umieszczenie nie tylko w decyzji, lecz również w informacji o przyczynach i skutkach wydania decyzji o przymusowej restrukturyzacji. Jeżeli bowiem przyjmujemy, że już sama informacja umieszczona na stronie internetowej rozpoczyna bieg terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG (o czym była już mowa powyżej), to w tym piśmie powinno znajdować się pouczenie o trybie wniesienia skargi oraz o terminie na dokonanie tej czynności.
Z art. 112 k.p.a. wynika szczególne znaczenie pouczenia oraz ochrona udzielona stronie, która się zastosowała do jego treści – nawet jeśli była ona wadliwa. Skoro więc ochrona przysługuje stronie, która zastosowała się do błędnego pouczenia, to tym bardziej powinna ona objąć podmiot, który nie został w ogóle pouczony o trybie i terminie złożenia skargi, czyli m.in. w tej sprawie. Stanowisko o zrównaniu błędnego pouczenia z jego brakiem jest przyjęte w orzecznictwie i doktrynie (por. wyrok NSA w Warszawie z 14.02.2002 r., II SA 2289/01, wyrok NSA z 19.07.2012 r., I OSK 755/12, A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020, art. 112).
Stanowisko to powinno znaleźć tym bardziej zastosowanie w niniejszej sprawie, że termin na wniesienie skargi na decyzję BFG w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji był szczególnie liczony, jeżeli chodzi o rozpoczęcie jego biegu i długość. Wobec tego NSA uznał, że brak pouczenia uniemożliwił skarżącemu złożenie skargi w terminie. Tym samym – z racji ochrony udzielonej na mocy art. 112 k.p.a. – WSA powinien przywrócić termin do wniesienia skargi, w sytuacji gdy termin ten nie wynikał z pouczenia zawartego w decyzji czy informacji. Przyjęcie powyższego stanowiska pozwala na zrealizowanie w pełni prawa strony do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W odmiennej sytuacji strona nie miałaby realnej możliwości zaskarżenia decyzji.
W związku z powyższym, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., NSA orzekł jak w sentencji.