II GZ 256/24

II GZ 256/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-06-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6045 Ochrona osób i mienia
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2248/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-16
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
47 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2248/22 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 12 lipca 2022 r., nr EA-I-392/145/22 w przedmiocie zaopiniowania wniosku o zmianę koncesji na prowadzenie działalności w zakresie usług ochrony osób i mienia postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2248/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną B. Sp. z o.o. w W. (skarżąca, strona skarżąca) na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2023 r. w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 12 lipca 2022 r. nr EA-I-392/145/22 w przedmiocie negatywnej opinii o wniosku o zmianę koncesji.
W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd I instancji wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału V z dnia 26 września 2023 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej m.in. poprzez złożenie oświadczenia o rozpoznaniu skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. W odpowiedzi na ww. wezwanie pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 26 października 2023 r. zwrócił się o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Do ww. pisma załączono jego nieprawidłowy odpis (w treści odpisu jako skarżącą wskazano M. Sp. z o.o. w W.). Wobec powyższego, na podstawie zarządzenia z dnia 28 listopada 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do nadesłania odpisu pisma procesowego z dnia 26 października 2023 r. uzupełniającego brak formalny skargi kasacyjnej, tj. zawierającego oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącej, w wymaganym terminie, nadesłał kserokopię pisma z dnia 26 października 2023 r.
Sąd I instancji, odwołując się do treści art. 47 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), stwierdził, że przepis ten wyraźnie wskazuje, że w odniesieniu do fotokopii (kserokopii) za odpis może być uznana wyłącznie taka fotokopia (kserokopia), która jest uwierzytelniona. Fotokopia (kserokopia) nieuwierzytelniona nie jest, zdaniem Sądu I instancji, odpisem w rozumieniu powyższego przepisu. Przeciwny wniosek "pozbawiałby art. 47 § 2 p.p.s.a. ratio legis". Gdyby odpisami mogły być fotokopie (kserokopie) nieuwierzytelnione, to wskazanie na taki wymóg w art. 47 § 2 p.p.s.a. pozbawione byłoby znaczenia prawnego, a interpretacja przepisu prowadząca do takich konkluzji byłaby niezgodna z zasadą racjonalności ustawodawcy. Sąd I instancji uznał zatem, że nieuwierzytelniona kserokopia nie jest odpisem. Mając zatem na uwadze, że brak formalny skargi kasacyjnej nie został uzupełniony, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 178 p.p.s.a. postanowił o jej odrzuceniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, mającego wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 49 § 2 oraz art. 47 § 1 p.p.s.a., które polegało na ich niewłaściwym zastosowaniu i błędnej wykładni prowadzącej do nieprawidłowego wniosku, że odpis pisma procesowego skarżącej z dnia 26 października 2023 r. obarczony był błędami formalnymi skutkującymi odrzuceniem skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy:
- przedłożony przez skarżącą na wezwanie Sądu egzemplarz pisma procesowego, tj. pisma procesowego z dnia 26 października 2023 r., dotyczący uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej spełniał wymogi odpisu dla strony przeciwnej i nie zachodziły przesłanki do odrzucenia skargi kasacyjnej;
- brak jest w obowiązujących przepisach definicji legalnej słowa "odpis", jak również brak jest jasnego obowiązku uwierzytelniania odpisów pism procesowych dla strony przeciwnej;
- zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem i doktryną odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, zgodny z oryginałem, może być to kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielenia, np. wydruk komputerowy;
- odrzucenie skargi kasacyjnej dokonane przez Sąd zaskarżonym postanowieniem nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w związku z art. 49 p.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo procesowe pomimo jego nieuwierzytelnienia – mogło otrzymać prawidłowy bieg;
- poprzednie pisma procesowe były składane przez skarżącą w analogicznej formie, tj. odpis dla strony przeciwnej stanowił kserokopię oryginału pisma składanego do sądu (wówczas nie było to przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kwestionowane, a forma odpisu pisma procesowego z dnia 26 października 2023 r. została przez sąd zakwestionowana dopiero na etapie wnoszenia skargi kasacyjnej);
- odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na złożenie pisma procesowego stanowiącego odpis dla strony przeciwnej w formie kserokopii oryginału jest niedopuszczalnie nadmiernym rygoryzmem;
2. art. 178 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione, "automatyczne" odrzucenie skargi kasacyjnej bez względu na specyficzne okoliczności niniejszej sprawy.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca rozwinęła postawione zarzuty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przedstawione do rozstrzygnięcia zażalenie dotyczy istotnego i spornego zagadnienia prawnoprocesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, związanego z interpretacją pojęcia odpisu pisma procesowego, o którym mowa w art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. Zagadnienie to jest aktualne także w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1 art. 176, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Jednym z ogólnych wymagań formalnoprocesowych pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest wynikający z art. 47 p.p.s.a. obowiązek dołączenia do pisma jego odpisów i odpisów załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.
Problematyczne jest jednak rozumienie pojęcia odpisu w świetle art. 47 § 1 p.p.s.a., gdyż ustawodawca zastrzega, że odpisami "mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej", co prowadzi do wniosku, że de lege lata odpisami oryginału danego dokumentu, sporządzonymi w formach fotokopii (kserokopii) lub wydruków z programu poczty elektronicznej, mogą być tylko odpisy uwierzytelnione, natomiast sporne pozostaje zagadnienie co do odpisów sporządzonych za pomocą innych technik (np. w formach własnoręcznych odpisów, kopii maszynowych, wydruków komputerowych). Oczywiście prowadzi to pewnego zatarcia granicy pomiędzy odpisem i wtóropisem pisma procesowego lub załącznika do tego pisma. Nie bez racji twierdzi się bowiem, że wprowadzenie wymogu podpisywania odpisów jest równoważne z nakazem wniesienia pisma procesowego w odpowiedniej liczbie egzemplarzy, czyli tzw. wtóropisów (dalszych egzemplarzy, z których każdy jest oryginałem – zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2002 r., V CKN 1830/00; OSNC 2004, nr 1, poz. 9; LEX nr 76162).
Na tle powyższego zagadnienia w orzecznictwie sądów cywilnych i administracyjnych powstały rozbieżności w zakresie sposobu rozumienia lub zakresu wymogu poświadczania za zgodność z oryginałem odpisów pism procesowych. Sąd Najwyższy, odwołując się do wcześniejszego orzecznictwa (m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1967 r., I CZ 111/67; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 1998 r., I PKN 471/97, OSNAPiUS 1998, nr 24, poz. 711), z jednej strony uznał w postanowieniu z dnia 27 sierpnia 1998 r., III CZ 107/98 (OSNC 1999, nr 3, poz. 52; LEX nr 34575), że dołączenie do pisma procesowego, jako jego odpisu, kopii (kserokopii) niepoświadczonej za zgodność podpisem strony (jej przedstawiciela lub pełnomocnika procesowego) nie stanowi prawidłowego wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 128 w związku z art. 140 k.p.c., z drugiej zaś – w postanowieniu z dnia 18 października 2002 r., V CKN 1830/00 (OSNC 2004, nr 1, poz. 9; LEX nr 76162) wyraził pogląd przeciwny, stwierdzając, że odpisy pisma procesowego nie muszą być podpisane ani poświadczone za zgodność z oryginałem przez stronę, jej przedstawiciela lub pełnomocnika procesowego. W postanowieniu z dnia 9 stycznia 2012 r., II UZ 48/11, LEX nr 1163339, wyrażono z kolei ogólne zapatrywanie, że odpis pisma procesowego to kolejny jego egzemplarz, który jest zgodny z oryginałem, przy czym nie ma znaczenia, czy jest to kopia maszynowa, kserokopia czy wydruk komputerowy. Odpis pisma procesowego nie musi być podpisany ani poświadczony za zgodność z oryginałem przez stronę, jej przedstawiciela lub pełnomocnika procesowego. Wnoszone odpisy pisma procesowego powinny jednak wiernie oddawać treść oryginału, gdyż tylko wtedy są rzeczywiście odpisami. Dokumentu nieodzwierciedlającego wiernie treści pisma procesowego nie można uznać za odpis, nawet jeśli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik procesowy poświadczyli jego zgodność z oryginałem pismem procesowym.
Powyższe orzecznictwo Sądu Najwyższego było przywoływane w dotychczasowych rozważaniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak bez zastrzeżenia, że treść relewantnych uregulowań normatywnych w zakresie problematyki odpisów pism procesowych jest odmienna. W szczególności będący punktem odniesienia dla rozważań Sądu Najwyższego przepis art. 128 §1 k.p.c. wyraźnie wskazuje, że do pisma procesowego należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom, natomiast nie ustanawia dalszych wymogów co do konieczności uwierzytelnienia odpisów pism i załączników sporządzonych w formie fotokopii, wydruków komputerowych lub elektronicznych.
W związku z powyższym tylko w ograniczonym zakresie można zasadnie odwoływać się do wypowiedzi judykacyjnych Sądu Najwyższego w tej materii. Trudno również zaakceptować twierdzenie, że prawidłowym i utrwalonym poglądem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest stanowisko, zgodnie z którym "w sytuacji, gdy wezwanie sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym formalizmem. Odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w zw. z art. 49 p.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg" (zob. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2019 r., I OZ 1235/18, LEX nr 2611722; por. także postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2012 r., I OZ 84/12, LEX nr 1115982; postanowienie NSA z dnia 11 października 2017 r., II OZ 1209/17; postanowienie NSA z dnia 8 października 2019 r., I OZ 905/19, LEX nr 2726202).
W tym stanie rzeczy jako miarodajne należy uznać orzecznictwo tych składów orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego, które uwzględniają – bardzo istotne w procesach wykładni regulacji prawnoprocesowych – kryterium jednoznaczności językowej, zasadnie wskazując, że treść art. 47 § 2 p.p.s.a. nie może być odczytywana w oderwaniu od sformułowanego tam jasnego wymogu uwierzytelnienia odpisów (zob. np. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., II GZ 167/22, LEX nr 3396037; postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2016 r., I GZ 605/16; postanowienie NSA z dnia 29 października 2015 r., I FZ 327/15; postanowienie NSA z dnia 13 maja 2016 r., II GZ 442/16; postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2016 r., II GZ 1010/15).
Mając na względzie powyższe założenia i argumenty oraz uznając, że stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie było prawidłowe, a zatem skarga kasacyjna strony skarżącej podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 w zw. z art. 176 § 2 i art. 47 § 1-2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.