II GZ 245/09

II GZ 245/09 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2009-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krystyna Anna Stec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6359 Inne o symbolu podstawowym 635
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1153/09 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-01-11
II GSK 1121/11 - Wyrok NSA z 2011-10-03
II GZ 70/10 - Postanowienie NSA z 2010-04-21
VI SA/Wa 1153/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-08-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 33 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.K.S. "C." Sportowej Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. o dopuszczenie do udziału w sprawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1153/09 w zakresie dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Ł. Sportowej Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na decyzję Polskiego Związku Piłki Nożnej z siedzibą w W. – Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010 postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2009 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1153/09 odmówił Miejskiemu Klubowi Sportowemu "C." Sportowej Spółce Akcyjnej z siedzibą w K. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, w sprawie ze skargi Ł. Sportowej Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na decyzję Polskiego Związku Piłki Nożnej – Komisji Odwoławczej ds. Licencji Klubowych z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wydania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy.
MKS "C." Sportowa S.A. (zwana dalej C. S.A.) w dniu 24 czerwca 2009 r., powołując się na art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Ł. Sportowej Spółki Akcyjnej (dalej zwana również Ł.). Podniosła, iż wynik tego postępowania dotyczy bezpośrednio jej interesu prawnego, wywodząc go z Regulaminu Ekstraklasy. Według wnioskodawcy Regulamin Ekstraklasy jest prawem bezwzględnie obowiązującym w zakresie funkcjonowania ligi zawodowej, stworzonej jako instytucja obowiązkowa na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. Nr 155, poz. 1298 ze zm.), zwana dalej ustawą o s.k. C. S.A. podkreśliła również, że Regulamin Ekstraklasy wydany jest na podstawie swoistej delegacji, której ustawodawca dokonał w zakresie uregulowań szczegółowych na rzecz polskich związków sportowych i regulamin ten otrzymał poprzez to charakter normatywny. Z jego treści wynikają bowiem prawa i obowiązki klubów sportowych.
W związku z powyższym, w ocenie wnioskodawcy, skutki prawne zaskarżonej decyzji w sposób bezpośredni będą oddziaływać na jej sytuację prawną, gdyż uchylenie decyzji organu pozbawi ją posiadanych praw i ich gwarancji, i nałoży szereg obowiązków, których w związku z pozostawaniem w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji obecnie nie ma. Wskazała, że w zależności od tego czy klub sportowy Ł. posiadałby, czy też nie licencję na występowanie w ekstraklasie, zmianie uległaby jej pozycja.
Ł. wniósł o oddalenie powyższego wniosku, podnosząc że C. S.A. w rozpoznawanej sprawie ma interes faktyczny, nie wykazała jednakże żadnych przepisów, na podstawie których posiadałaby interes prawny w postępowaniu o przyznanie licencji dla innego klubu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., odmawiając C. S.A. dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika w sprawie, stwierdził, że aby posiadać przymiot strony, należy wykazać interes prawny w danym postępowaniu lub w żądaniu dokonania czynności przez organ. Interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, stanowiącej podstawę ustalenia obowiązku lub uprawnienia. Zdaniem Sądu interesu takiego nie da się wyprowadzić z treści regulaminów uchwalanych przez związek sportowy. Regulamin taki nie ma bowiem charakteru prawa powszechnie obowiązującego, a tylko takie normy mogą być uznane za źródło ewentualnego interesu prawnego osoby chcącej uczestniczyć w postępowaniu sądowadministracyjnym w charakterze uczestnika. Sąd uznał, że stosownie do art. 15 ust. 7 ustawy o s.k. zasady funkcjonowania ligi zawodowej są ustalane w umowie zawartej pomiędzy właściwym związkiem sportowym, a spółką zarządzającą ligą zawodową. Regulamin ten ma charakter cywilnoprawny, nie może wobec tego być traktowany jako prawo bezwzględnie obowiązujące.
WSA powołał się również na pogląd wyrażony w orzeczeniu NSA w Warszawie z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt II SA 1230/01, w którym to orzeczeniu Sąd stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym cofnięcia koncesji żaden inny podmiot poza koncesjonariuszem nie ma legitymacji. Na zasadzie analogii WSA w W. w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że postępowanie w przedmiocie przyznania licencji klubom sportowym uregulowane w art. 6 ustawy o s.k., jest de facto postępowaniem koncesyjnym w danej dyscyplinie sportu.
WSA w W. rozważając wszystkie argumenty i okoliczności przywoływane przez wnioskodawcę stwierdził, że są one wyrazem interesu faktycznego (gospodarczo-ekonomicznego).
W zażaleniu na powyższe postanowienie C. S.A. złożyła zażalenie domagając się jego zmiany poprzez dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wnosząca zażalenie podniosła, że sytuację prawną podmiotów uczestniczących we współzawodnictwie sportowym określa ustawa o sporcie kwalifikowanym – odnośnie podstawowych zasad, oraz regulaminy – w kwestiach szczegółowych. Z tychże aktów prawnych C. S.A. wywodzi swój interes prawny w tej sprawie. Przepisy ustawy o s.k. stanowią, że współzawodnictwo sportowe odbywa się w sposób zorganizowany przez polski związek sportowy, a sama organizacja, w myśl art. 1 ust. 2 ustawy o s.k. odbywa się na podstawie przepisów ustawy, postanowień, statutów i regulaminów polskich związków sportowych.
C. S.A. stwierdziła, że zgodnie z art. 15 ust 2 ustawy o s.k. nie ma możliwości prowadzenia rywalizacji sportowej na najwyższym poziomie w innej formie niż liga zawodowa. Organizacja ligi zawodowej w zakresie piłki nożnej została powierzona PZPN, który na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy o s.k. ma wyłączne prawo do stanowienia przepisów regulujących prawa i obowiązki klubu sportowego, jako uczestnika ligi zawodowej. C. S.A. powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, iż regulaminy te uchwalane przez PZPN mają charakter normatywny, gdyż to z ich treści wynikają prawa i obowiązki klubów sportowych.
Swój interes prawny C. S.A. wywodziła z twierdzenia, że w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji zostanie pozbawiona posiadanych obecnie praw i ich gwarancji. Nie będzie mogła bowiem, wbrew posiadanej licencji uczestniczyć w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010.
W odpowiedzi na zażalenie Ł. wniosła o oddalenie zażalenia C. S.A.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. swój udział w postępowaniu sądowym może zgłosić osoba prawna lub fizyczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Uczestnikiem postępowania administracyjnego na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. może stać się więc podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału. Zatem najważniejszą przesłanką umożliwiającą dopuszczenie do udziału w sprawie takiego podmiotu, jest jego interes prawny. Nie może zatem zostać dopuszczony jako uczestnik postępowania podmiot, który w sprawie posiada jedynie interes faktyczny.
W orzecznictwie oraz literaturze interes faktyczny, przeciwstawiony interesowi prawnemu, określa się jako interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez powszechnie obowiązujące przepisy. Natomiast interes prawny, to taki, który jest chroniony przez prawo i ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski, w. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.). W przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu, przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego podmiotu w sposób pośredni.
W związku z tym, iż domagająca się dopuszczenia w rozpoznawanej sprawie do udziału C. S.A., wywodziła, iż w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji Komisji Odwoławczej PZPN odmawiającej wydania licencji Ł., zostanie pozbawiona praw i gwarancji jej przysługujących należy wskazać również, że w doktrynie wykształcił się pogląd, co do możliwości wywodzenia interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego". Polega ono na tym, że "prawo podmiotowe wykonywane przez uprawniony podmiot może prowadzić do naruszenia nieobojętnych dla interesów osoby trzeciej norm prawnych, uzasadniających interes tej osoby w udzieleniu ochrony prawnej" (vide: H.Knysiak-Molczyk - glosa do wyroku NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II GSK 59/06 i przywołana tam literatura przedmiotu; OSP 2007/4/42).
Zasadnie przyjmuje się też, że w prawie refleksowym więź prawna między podmiotem dysponującym publicznym prawem podmiotowym o charakterze pozytywnym a osobą trzecią ma charakter zarówno materialny i formalny. Materialny wyraża się tym, że przyznanie uprawnień pierwszemu z nich powoduje skutek w uprawnieniach drugiego. Formalny zaś oznacza konieczność ochrony procesowej podmiotu dysponującego prawem refleksowym w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji.
Przyjąć jednak należy, że konieczność ochrony procesowej podmiotu dysponującego prawem refleksowym powstaje tylko wówczas, gdy ma miejsce naruszenie interesu osoby trzeciej, wynikającego z konkretnej normy prawa materialnego, przy czym brak jest bezpośredniego związku między sytuacją osoby trzeciej a normą prawa materialnego, z której wynika interes prawny podmiotu naruszającego ten interes.
Tym samym więc przy wywodzeniu interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego", należy mieć na względzie, że podstawę przyznania uprawnień jednemu podmiotowi stanowią normy prawa materialnego inne niż te, z których wywodzi się interes osoby trzeciej. W każdym jednak przypadku interes prawny wywodzony z tego typu norm musi mieć charakter osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny.
Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć w dacie stosowania norm. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można zaś mówić, gdy przypisać go można do zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt prawny skierowany do danej osoby musi wpływać na jej sytuację prawną.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny w całej rozciągłości podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i w odpowiedzi na zażalenie udzielonej przez stronę skarżącą co do tego, że C. S. A. nie wykazała swojego interesu prawnego, a wszystkie okoliczności przez Nią podnoszone są wyrazem jej interesu faktycznego, który nie jest powiązany z konkretnym stosunkiem administracyjnoprawnym występującym w sprawie ze skargi Ł. na decyzję w przedmiocie odmowy wydania licencji uprawniającej do uczestnictwa w rozgrywkach Ekstraklasy w sezonie 2009/2010. Orzeczenie sądowe wydane w tej konkretnej sprawie nie będzie godziło w prawem chronione interesy C. S. A. poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw.
Tych prawem chronionych interesów nie można wywodzić, jak domagała się tego C. S. A. z przepisów ustawy o sporcie kwalifikowanym, jak również z regulaminu uchwalanego przez Polski Związek Piłki Nożnej, gdyż jak zasadnie zauważył to WSA w W., regulamin ten nie ma charakteru prawa powszechnie obowiązującego, a tylko z takich norm można wywodzić interes prawny w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Istnienie jedynie interesu faktycznego, który nie został wzięty pod ochronę przez powszechnie obowiązujące przepisy, uniemożliwia dopuszczenie MKS C. S. A. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.