II GZ 198/24

II GZ 198/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia V. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 341/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 grudnia 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.118.2023(5) w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
I.
V. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: spółka, skarżąca) pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 grudnia 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.118.2023(5) w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą w dniu 24 lutego 2022 r.
Następnie pismem z dnia 18 stycznia 2024 r. skarżąca uzupełniła skargę wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na zachodzące wobec spółki niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania nie tyle trudnych, ale wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła m.in., że wpis na listę i stosowanie wobec spółki środków, o których mowa w ustawie, w szczególności zamrożenie środków finansowych i gospodarczych, uniemożliwiają spółce bieżące funkcjonowanie, przez co grozi jej upadłość, a prawie 200 zatrudnionym u niej osobom utrata źródła utrzymania. Spółka wskazała także, że zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych oraz zakaz udostępniania spółce lub na jej rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - jakichkolwiek środków finansowych i gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014, spowodowało natychmiastowy paraliż działalności operacyjnej spółki, zatrudniającej prawie 200 pracowników, współpracującej z ok. 2 tys. przewoźników, generującej w ciągu miesiąca obrót rzędu kilkunastu milionów złotych. Spółka wskazała także, że z uwagi na to, że nie może realizować płatności bieżących zobowiązań i nie jest w stanie pokrywać kosztów utrzymania pracowników, zmuszona była w dniu 5 stycznia 2024 r. zainicjować postępowanie o ogłoszenie upadłości oraz przyspieszone postępowanie układowe.
II.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 341/24, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odmówił spółce wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 grudnia 2023r. nr DPP-TPZ.0272.118.2023(5) w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2022 r., poz. 835, dalej: ustawa sankcyjna), która reguluje zasady wpisywania na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. Stosownie do treści art. 3 ust. 10 tej ustawy decyzja taka podlega natychmiastowemu wykonaniu.
W ocenie Sądu pierwszej instancji zastosowane w zaskarżonej decyzji środki, aby mogły służyć przeciwdziałaniu wspierania agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę przez podmiot w niej wskazany, muszą zostać natychmiast wykonane. W tym konkretnym przypadku interes społeczny polegający na przeciwdziałaniu agresji przeważa zdaniem Sądu nad interesem podmiotu wpisanego na taką listę.
Jak zauważył Sąd pierwszej instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w oparciu o argumentację przedstawioną przez skarżącego pozbawiałoby sensu rozwiązania wprowadzonego przez ustawodawcę odnośnie natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji i niweczyłoby również skuteczność tej decyzji. Wypaczałoby także cel powołanej ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że powołana ustawa dotyczy tzw. "mrożenia majątków", a więc czasowej niemożności dysponowania nimi. Nie oznacza to pozbawienia własności, które na mocy Konstytucji RP jest dopuszczalne jedynie w ramach wywłaszczenia na cel publiczny i za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP) lub na skutek przepadku rzeczy orzeczonego prawomocnym orzeczeniem sądu (art. 46 Konstytucji). Jest to działanie, które jest już przewidziane w ramach polskiego porządku prawnego i mieści się - zdaniem Sądu pierwszej instancji - w zakrojonych przez Konstytucję RP ramach.
Nadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że na gruncie ustawy sankcyjnej zostały przewidziane szczególne instrumenty prawne, mające na celu przeciwdziałanie ryzyku powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Pierwszy z nich - wynikający z art. 5 ustawy sankcyjnej, przewiduje uwolnienie lub udostępnienie niektórych zamrożonych funduszy lub zasobów gospodarczych. Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca spółka skorzystała z ww. mechanizmu (wskazała, że część wniosków o odmrożenie środków została uwzględniona), tym samym spółka podjęła czynności na drodze administracyjnej mające na celu uniknięcie powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, to zaś nie daje podstaw do udzielenia stronie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd wskazał, że skarżąca skorzystała też z drugiego instrumentu ochrony tj. art. 6a ustawy sankcyjnej - tymczasowego zarządu przymusowego, gdy jest to niezbędne dla zapewnienia funkcjonowania podmiotu gospodarczego prowadzącego przedsiębiorstwo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, m.in. w celu utrzymania miejsc pracy w tym przedsiębiorstwie, zapłaty środków dla podmiotów współpracujących.
Podsumowując Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro przeciwdziałanie ryzyku powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków jest możliwe na drodze administracyjnej, to brak jest podstaw do udzielenia stronie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.
III.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., w przypadku uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że podstawy zażalenia są oczywiście usprawiedliwione, o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi spółki przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi spółki przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Nadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niezasadne uznanie, że w przedmiotowej sprawie:
a) interes społeczny polegający na przeciwdziałaniu agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. przeważa w tej konkretnej sytuacji nad interesem podmiotu wpisanego na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej (dalej: lista);
b) udzielenie przez Sąd w sprawie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonalności decyzji MSWiA z dnia 7 grudnia 2023 r. (dalej: zaskarżona decyzja) niweczyłoby sens wpisania spółki na listę jak również - skuteczność zaskarżonej decyzji, a finalnie - cel przywołanej ustawy sankcyjnej;
c) już sam fakt podjęcia przez spółkę czynności na drodze administracyjnej, a opisanych w art. 5 ustawy sankcyjnej, które to czynności mają na celu uniknięcie powstania znacznej szkody majątkowej lub trudnych do odwrócenia skutków uniemożliwia udzielenie stronie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.
W obszernym uzasadnieniu zażalenia skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów.
IV.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne.
Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności, wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 294 i nast.). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności możliwe jest wówczas, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu takiego wniosku w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.
Nałożony przez ustawodawcę obowiązek uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. nakłada na stronę zobowiązanie przedstawienia konkretnych zdarzeń, które uprawdopodobnią, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym należy podkreślić, że samo powołanie się strony na skutki wymienione w wskazanym przepisie nie jest wystarczającym uzasadnieniem. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zadaniem Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
W niniejszej sprawie słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2022 r. poz. 835). Jest to ustawa szczególna, która reguluje zasady wpisywania na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. Decyzja taka ex lege podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 3 pkt 10 ustawy). Podzielić należy pogląd Sądu pierwszej instancji, że aby zastosowane w tej decyzji środki mogły służyć przeciwdziałaniu wspierania agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę przez podmiot w niej wskazany, muszą być wykonane natychmiast. Interes społeczny polegający na przeciwdziałaniu agresji przeważa w tej konkretnej sytuacji nad interesem podmiotu wpisanego na taką listę (por. postanowienie NSA z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt III OZ 584/22, opubl. [w:] CBOSA). Zatem wskazywane przez Spółkę przesłanki przemawiające za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji nie mogą być brane pod uwagę ze względu na cel ustawy, tym bardziej, że zostały oparte na typowych racjach odnoszących się do trudności ekonomicznych. Okoliczności te stanowią oczywiste następstwa wykonania takiego typu decyzji, jak zaskarżona w sprawie niniejszej. Zatem udzielenie ochrony tymczasowej w oparciu o wskazane przez skarżącą Spółkę argumenty stawiałoby pod znakiem zapytania nie tylko sens normy wyrażonej w przepisie art. 3 ust. 10 ustawy, ale i skuteczność zaskarżonej decyzji, a finalnie cel ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego.
Należy również mieć na uwadze, że przedmiotowa ustawa dotyczy tzw. "mrożenia majątków", a więc czasowej niemożności dysponowania majątkiem. Nie oznacza to odjęcia własności, które w świetle Konstytucji RP może być dokonane jedynie na podstawie wywłaszczenia (na cel publiczny i za słusznym odszkodowaniem – art. 21 Konstytucji) lub przepadku (orzeczonego prawomocnym orzeczeniem sądu – art. 46 Konstytucji).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia.