II GZ 197/07

II GZ 197/07 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2007-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-11-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Sulimierski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GZ 30/07 - Postanowienie NSA z 2007-03-13
II SA/Bk 778/05 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2006-12-18
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 113 par. 1, art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Jerzy Sulimierski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 2 października 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 778/05 w zakresie zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 778/05 po rozpoznaniu wniosku J. B. o zwrot kosztów postępowania w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2005 r. w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zasądził od organu na rzecz skarżącego J. B. kwotę 192 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zwrotem kosztów postępowania sądowego został objęty utracony zarobek skarżącego wskutek dwukrotnego stawiennictwa w sądzie na rozprawach. Równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie zaliczona została do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym. Zasady ustalania wysokości należności związanych z osobistym działaniem strony w postępowaniu regulują przepisy dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 ze zm.). Sąd I instancji podniósł, że stronie na jej żądanie może być przyznane odszkodowanie za zarobek utracony wskutek stawiennictwa w sądzie. Zgodnie z art. 2 ust. 2 powołanego dekretu, wynagrodzenie za utracony zarobek przyznaje się stronie w wysokości udowodnionej jej przeciętnego zarobku, jednakże nie wyższej niż górna granica należności określona w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 48, poz. 284 ze zm.).
Sąd I instancji stwierdził, iż wykazanie wysokości zarobku utraconego przez rolnika prowadzącego indywidualne gospodarstwo rolne napotyka na trudności, gdyż dochody rolnika nie są dochodami stałymi, systematycznymi oraz obiektywnie przewidywalnymi. W związku z powyższym Sąd, ustalając kwotę utraconego zarobku rolnika, posiłkował się wysokością przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego. Z obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 20 września 2007 r. w sprawie przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego w 2006 r. (M.P. Nr 66, poz. 738 ) wynika, że dochód ten w 2006 r. wyniósł 1898 złotych. Następnie po przemnożeniu tej kwoty przez ilość hektarów przeliczeniowych użytków rolnych gospodarstwa rolnego skarżącego oraz po podzieleniu otrzymanego wyniku przez ilość dni w roku, tj. przez 365, ustalono, że przeciętny dzienny dochód z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego użytków rolnych wynosił w 2006 r. 48,01 zł, co w zaokrągleniu do pełnego złotego dało kwotę 48 zł. Mając na uwadze powyższe wyliczenia, Sąd I instancji zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 192 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które złożyły się: 78 zł kosztów wynikających z uchylonego wcześniej postanowienia, 96 zł z tytułu utraconego zarobku wskutek dwukrotnego stawiennictwa na rozprawie oraz 18 zł z tytułu dojazdu do sądu na rozprawę w dniu 2 października 2007 r.
Pismem z dnia [...] października 2007 r. J. B. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w części dotyczącej oddalenia wniosku skarżącego w pozostałym zakresie i domagając się podwyższenia zwrotu utraconego zarobku do kwoty 81,39 zł z odsetkami od dnia wyroku i do kwoty 90 zł za stawiennictwo w sądzie w dniu 2 października 2007 r. Ewentualnie skarżący wniósł o dokonanie dwukrotnego podwyższenia kwoty 48 zł odszkodowania za utracony dzienny zarobek do kwoty 90 zł. Zaskarżonemu orzeczeniu J. B. zarzucił:
1. obrazę art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., w związku z art. 32 Konstytucji i art. 129 § 2, art. 138 Kodeksu pracy, § 2 a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę odszkodowań (...) - Dz. U. Nr 62, poz. 289 ze zm. Z odesłaniami do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego (...) - Dz. U. Nr 2, poz. 14 ze zm.; w następstwie czego skarżący jako pracodawca rolny doznał dyskryminacji i obniżenia zwrotu utraconego zarobku w porównaniu do robotnika rolnego;
2. zarzut nowego dowodu w postaci zaświadczenia z dnia [...] października 2007 r. Urzędu Miejskiego w S. wskazującego prawidłową liczbę hektarów przeliczeniowych;
3. obrazę art. 113 § 1 p.p.s.a. wskutek tego, że została zamknięta rozprawa bez wyjaśnienia znacznych różnic w wyliczeniu kwoty przeciętnego dziennego zarobku przez Sąd (48 zł) i skarżącego (90 zł), mimo stosowania tej samej metody.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest wadami konstrukcyjnymi, które spowodowały zaniżenie należnego zwrotu utraconego zarobku z powodu wyliczenia nieprawidłowej podstawy dochodu ze względu na podanie w decyzji podatkowej nieprawidłowej liczby hektarów przeliczeniowych. Ponadto J. B. podniósł, że dokonano niezasadnego podziału podstawy wyliczeń (dochodu rocznego) przez pełną liczbę dni roku kalendarzowego wówczas, gdy przy pracy ciągłej w myśl Kodeksu pracy obowiązuje zasada pięciodniowego okresu rozliczeniowego, a zwiększeniu może jedynie ulec godzinowy czas pracy tygodniowej. Ponadto skarżący stwierdził, iż przy ustalaniu utraconego zarobku, nie uwzględniono stałych składników wynagrodzenia, tj. kosztów uzyskania przychodu.
Mając na uwadze powyższe, J. B. dokonał prawidłowych - jego zdaniem - wyliczeń kwoty utraconego zarobku, w następstwie czego stwierdził, że należał mu się zwrot w maksymalnej wysokości według § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie wysokości należności świadków i stron w postępowaniu sądowym. Ponieważ w 2006 r. była to kwota 81,39 zł, a w 2007 r. ok. 90 zł uznał, iż należy doliczyć odsetki od tej kwoty według daty wydania wyroku, dodając zwrot utraty zarobku w dniu 2 października 2007 r., ewentualnie aktualnie górną granicę przemnożyć przez dwa stawiennictwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Podstawowy problem w sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości dokonanego przez Sąd I instancji wyliczenia kwoty utraconego przez skarżącego zarobku z uwagi na jego obecność na dwóch rozprawach w sądzie.
Stosownie do art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z treści art. 205 § 1 p.p.s.a. wynika, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się m.in. równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie.
Podniesiony w zażaleniu J. B. zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 205 p.p.s.a. nie jest zasadny. Na wstępie należy zauważyć, iż skarżący powołując art. 205 p.p.s.a. jako jedną z podstaw zażalenia na postanowienie Sądu I instancji, nie wskazał konkretnie jednostki redakcyjnej powołanego artykułu. Nie można pominąć, iż wymieniony artykuł składa się z szeregu paragrafów regulujących różnorakie zagadnienia. Zaniechanie wymienienia konkretnych jednostek redakcyjnych powoduje, że nie jest jasne jakie przepisy wskazuje się jako naruszone. Z uzasadnienia zażalenia wydaje się jednak wynikać, że kwestionowane jest zastosowanie przez Sąd I instancji art. 205 § 1 p.p.s.a.
Należy stwierdzić, że wskazany przepis został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zastosowany prawidłowo. Przy zasądzaniu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, Sąd uwzględnił również równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Skarżący nie wykazał, że zastosowany przez Sąd sposób wyliczenia utraconego dziennego zarobku jest wadliwy. Podkreślenia wymaga, że utracony zarobek powinien być rzeczywistą stratą majątkową, natomiast J. B. okoliczności poniesienia takiej straty nie uprawdopodobnił, ani nawet nie próbował tego czynić. W swoich rozległych wywodach podważał tylko wysokość ustalonej przez Sąd kwoty, pozostając w błędnym przekonaniu, że samo ustalenie kwoty zarobku dziennego było wyznacznikiem zasądzenia utraconych zarobków oraz, że zasądzenie takie następuje automatycznie bez wykazania faktycznie poniesionej straty. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za słuszne należy uznać stanowisko, iż na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania powstania rzeczywistego uszczerbku finansowego wskutek jej stawiennictwa w sądzie. Treść przepisu art. 205 § 1 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że sąd zasądza równowartość zarobku faktycznie utraconego, a nie przeciętnego zarobku dziennego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyliczył, że kwota 48 zł stanowi przeciętny dzienny dochód z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego użytków rolnych w 2006 r. i uznał tę kwotę za wystarczającą. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnych argumentów i dowodów na okoliczność poniesienia przez niego jakiejkolwiek straty z tytułu obecności w sądzie a nieobecności w gospodarstwie. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasądzona przez Sąd I instancji kwota została ustalona w sposób właściwy i nie można uznać, że rację ma strona skarżąca twierdząc, że powinna ona odpowiadać żądanej przez nią kwocie 81,39 zł czy też kwocie 90 zł.
Ponadto zważyć należy, że wskazane przez J. B. przepisy art. 129 § 2 i art. 138 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), a co więcej cała ustawa Kodeks pracy, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Podkreślenia bowiem wymaga, iż treść art. 1 Kodeksu pracy wskazuje, że ustawa ta określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców. Zgodnie z art. 2 i art. 3 cytowanej powyżej ustawy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, natomiast pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, zatrudniające pracowników. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Kodeks pracy nie ma zastosowania w stosunku do podmiotu prowadzącego indywidualne gospodarstwo rolne, a co za tym idzie uczynienie z przepisów tej ustawy zarzutów wyrażonych w rozpoznawanym zażaleniu, okazało się być prawnie nieskuteczne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bez wpływu na ustaloną przez Sąd I instancji kwotę pozostaje również fakt przedstawienia przez skarżącego zaświadczenia z dnia [...] października 2007 r. Urzędu Miejskiego w S., wskazującego wyższą, niż pierwotnie przyjęta przez Sąd, liczbę hektarów przeliczeniowych. Należy bowiem zauważyć, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż na dzień zasądzania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kosztów postępowania, tj. na dzień 2 października 2007 r. skarżący posiadał 9,2334 ha użytków rolnych. Nie ma zatem znaczenia, że w terminie późniejszym liczba posiadanych przez J. B. hektarów przeliczeniowych uległa zmianie, gdyż istotny jest wyłącznie stan faktycznie posiadanych gruntów w dniu orzekania przez Sąd.
Za niezasadny należy również uznać ostatni podniesiony w zażaleniu zarzut, dotyczący naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy bez wyjaśnienia różnic w wyliczeniu kwoty przeciętnego dziennego zarobku. Należy zauważyć, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz stanowisko zaprezentowane przez skarżącego na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. pozwoliły Sądowi uznać sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż Sąd I instancji prawidłowo postąpił zamykając rozprawę.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.