II GZ 193/23

II GZ 193/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-06-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
II SA/Rz 338/23 - Postanowienie WSA w Rzeszowie z 2023-03-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i odmówiono przywrócenia terminu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 oraz w zw. z art. 86 § 1 i 87 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 338/23 w zakresie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 5 stycznia 2023 r. nr SKO.4120.218.3477.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II SA/Rz 338/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej zwanej "p.p.s.a."), przywrócił D. M. (dalej zwanemu "skarżącym") termin do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej zwanego "SKO") z 5 stycznia 2023 r. (nr SKO.4120.218.3477.2022) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu.
WSA uznał, że okoliczności wskazane przez skarżącego uprawdopodobniają, że po jego stronie brak było winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że korespondencję zawierającą pismo stanowiące uzupełnienie braków formalnych skargi (nr PESEL) skarżący nadał szóstego dnia biegu tego terminu (15 marca 2023 r.). Siódmego dnia (16 marca 2023 r.) pismo wpłynęło do SKO. Zdaniem WSA, brak zwłoki po stronie organu w przekazaniu tego pisma do Sądu skutkowałby dochowaniem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przez skarżącego. WSA uznał za istotne w sprawie, że skarżący działał samodzielnie, bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, a przed doręczeniem postanowienia – samodzielnie zorientował się, że błędnie zaadresował korespondencję zawierającą uzupełnienie żądanych braków formalnych, o czym świadczyć miał wniosek o przywrócenie terminu nadany przez skarżącego 31 marca 2023 r., a więc zanim powziął wiedzę o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych tj. przed datą doręczenia postanowienia w tym przedmiocie, która to data była równoznaczna z ustaniem przyczyny uchybienia terminu (6 kwietnia 2023 r.).
SKO wniosło zażalenie na to postanowienie WSA, wnosząc o jego uchylenie w całości, względnie uchylenie i orzeczenie o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz zwrot kosztów postępowania poniesionych przez organ w postaci wpisu.
Zarzuciło naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy, poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż w sprawie uprawdopodobniono brak winy skarżącego, podczas gdy z lektury uzasadnienia postanowienia wynika, iż działanie strony w uchybieniu terminu do dokonania uzupełnienia braków formalnych skargi w zakresie podania nr PESEL, miało charakter jak najbardziej zawiniony i zależny wyłącznie od staranności skarżącego, której w sprawie nie dopełnił.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. Oznacza to, że strona we wniosku tym powinna powoływać okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).
Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. post. Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. post. SN z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/08, Lex nr 50679). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Instytucja przywrócenia terminu niewątpliwie ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach, gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Nie może być natomiast wykorzystywana przez stronę do przeciwdziałania negatywnym skutkom procesowym wynikającym z jej zaniedbań i braku należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem.
Przy takiej wykładni treści art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przyjąć należy, że Sąd pierwszej instancji niewłaściwie ocenił, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dawały podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione.
Bezsporne jest, że w przedmiotowej sprawie WSA w Rzeszowie, pismem z 7 marca 2013 r., wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi, w którym pouczył skarżącego o terminie i trybie ich uzupełnienia (k. 10 akt sądowych). Wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu 9 marca 2023 r. (k. 17 akt sądowych). Termin na wykonanie wezwania upłynął bezskutecznie 16 marca 2023 r. Pismo skarżącego zawierające odpowiedź na wezwanie organ przekazał do WSA 29 marca 2023 r., tym samym termin uzupełnienia braków formalnych powinien być liczony z uwzględnieniem tej daty. W wniosku o przywrócenie terminu z 31 marca 2023 r. skarżący sam przyznał, że przesyłkę z uzupełnieniem braków formalnych omyłkowo zaadresował na adres organu.
NSA stoi na stanowisku, że skoro skarżący został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie uzupełnienia braków formalnych skargi, to omyłkowe zaadresowanie korespondencji zawierającej uzupełnienie braków nie jest okolicznością mogącą uprawdopodobnić brak winy.
Błędne zaadresowanie koperty w przedstawionych wyżej okolicznościach, świadczy o braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw i nie usprawiedliwia wniosku o przywrócenie terminu. Z tych przyczyn zażalenie należało uznać za zasadne, a wniosek o przywrócenie terminu należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 i art. 87 p.p.s.a.