I GZ 352/22

I GZ 352/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Pietrasz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2022 r.; sygn. akt V SA/Wa 4841/21 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 sierpnia 2021 r.; nr PO.rm.027.14.2021(3) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4841/21 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie z wniosku M. D. o wstrzymanie wykonania postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 sierpnia 2021 r. znak PO.rm.027.14.2021(3) w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem ochrony tymczasowej, jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Nie można natomiast mówić o wykonaniu decyzji (postanowienia), jeżeli nie ma ona przedmiotu wykonania - węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu.
Do wykonania nie kwalifikują się te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nich określonych nie wymagają czynności ze strony ich adresatów. W rzeczywistości zatem problem wykonania aktu administracji dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą których zostają na niego nałożone obowiązki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 470/14).
Przedmiotem wniosku w niniejszej sprawie jest postanowienie organu o stwierdzeniu nieważności postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Takie rozstrzygnięcie, wbrew stanowisku skarżącej, nie wymaga wykonania i nie nadaje się do wykonania, w tym w szczególności w drodze przymusu, nie może więc spowodować bezpośrednich zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) w postaci wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. D. zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie. Wskazała, że wstrzymanie wykonania postanowienia stwierdzającego nieważność postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela może polegać na wstrzymaniu skutków prawnych, które postanowienie to wywołuje (post. NSA: z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OZ 971/12, 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 99/12, z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt II OZ 2411/14). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia polega na tym, że do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy organy nie mogą powoływać się na to, że kwestia stwierdzenia nieważności postanowienia wierzyciela w sprawie zajęcia stanowiska w zakresie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym została już ostatecznie przesądzona. W razie uwzględnienia skargi może okazać się, że postanowienie stwierdzające nieważność aktu było wadliwe, ponieważ kwestionowany akt był wydany prawidłowo, a wobec tego może powstać konieczność powrotu do stanu poprzedniego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z 23 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Rz 1382/96, OSP 1998.3.54, teza 1). Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: CBOSA). Co do zasady, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych (por. Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016).
Kwestią podstawową w postępowaniu mającym za przedmiot wstrzymanie wykonalności skarżonej decyzji lub postanowienia jest zatem ocena, czy akt ten nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie może natomiast być przedmiotem wstrzymania wykonania akt, który wykonaniu nie podlega. Gdyby niniejsze postępowanie dotyczyło decyzji, która kreowała zobowiązanie podatkowe strony, wówczas można by ją wstrzymać.
W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczyło stwierdzenia nieważności postanowienia Prezesa ARiMR z dnia 29 czerwca 2020 r. nr 11/DZN/P/2020 w części tj. pkt I w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Celnego w Pińczowie na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 grudnia 2019 r.
Należy wskazać, że takie rozstrzygnięcie nie wymaga wykonania i nie nadaje się do wykonania, w tym w szczególności w drodze przymusu. Z zaskarżonego postanowienia nie wynika zatem wprost obowiązek nadający się do wykonania bądź kwalifikujący się do egzekucji. Jest to zatem akt prawny nienoszący znamion wykonalności. Jest tak, niezależnie od tego, że jego wydanie otwiera możliwość wyegzekwowania od skarżącej zaległości ustalonej inną decyzją administracyjną.
Należy zauważyć, że skutków materialnoprawnych, ze względu na zakres i charakter prawny, nie wywołuje postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uznanie przez organ za niezasadne zarzutów zgłoszonych przez stronę w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego czy też postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, nie nakłada na skarżącego nowych praw lub obowiązków, które mogłyby podlegać wykonaniu. Tym samym wstrzymanie wskazanego we wniosku postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest możliwe (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 306/15, postanowienie NSA z 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 737/15).
Tym samym wstrzymanie wykonania postanowienia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest możliwe, a wniosek w tym przedmiocie powinien zostać oddalony, co prawidłowo uczynił Sąd I instancji. W związku z tym zasadnie WSA w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania postanowienia.