II GSK 2244/11

II GSK 2244/11 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2012-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-11-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Sieńczyło - Chlabicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6174 Komornicy
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 661/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-07-08
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku I. M. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 661/11 w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 [...] r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
I. M. skargą kasacyjną z dnia 16 [...]r., zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 lipca 2011 r., o sygn. akt VI SA/Wa 661/11 oddalający jej skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 [...]r., nr [...]w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego.
Pismem z dnia 15 [...]r. (prezentata sądu k. 23 akt sprawy) I. M. (dalej: Skarżąca) wniosła na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). (winno być art. 61 § 3 p.p.s.a.) o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 [...]r., nr [...].
W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podała, iż komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. M. – T. L. złożył wniosek o przeniesienie go w trybie art. 11a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 167, poz. 1191 z późn. zm., dalej: ustawa o komornikach) do Rewiru po Komorniku I. M.. W dniu 27 [...] r. Minister Sprawiedliwości ogłosił konkurs na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G., celem obsadzenia wakatu powstałego po odwołaniu jej z zajmowanego stanowiska. Skarżąca podniosła, że obsadzenie stanowiska komornika sądowego w wyniku rozstrzygnięcia tego konkursu spowoduje niemożliwość ewentualnego przywrócenia jej na zajmowane stanowisko. Tym samym zostanie wyrządzona jej szkoda, która może skutkować roszczeniem odszkodowawczym przeciwko Skarbowi Państwa. W przypadku zaś uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości, stanie się całkowicie pozbawione sensu utworzenie kolejnego rewiru przy Sądzie Rejonowym w G., celem przywrócenia jej do pracy, na poprzednio zajmowane stanowisko. Postanowieniem Prezesa Sądu Apelacyjnego został wyznaczony zastępca komornika przy Sądzie Rejonowym w G.. A zatem nie zachodzi niebezpieczeństwo paraliżu funkcjonowania kancelarii komorniczej. Pozostawienie zastępcy komornika na tym stanowisku zabezpiecza interes zarówno wymiaru sprawiedliwości jak i Skarżącej.
Ponadto, Skarżąca podkreśliła, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 [...]r. była przedmiotem kontroli przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W., który postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2009 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1170/09 wstrzymał jej wykonanie. Postanowienie to zaskarżył Minister Sprawiedliwości, którego zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 10 listopada 2009 r. o sygn. akt II GZ 230/09.
Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji wniósł o jego oddalenie podnosząc, iż nie jest zasadny. W uzasadnieniu podniósł m. in., że nie zachodzi choćby teoretyczna możliwość obsadzenia stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G., przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie odwołania I. M.. Odnosząc się do wniosku T. L. o przeniesienie go na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G., Minister wskazał, że poinformował go, że I. M. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2011 r. W związku z tym, jego wniosek zostanie rozpoznany po prawomocnym zakończeniu sprawy Skarżącej. Ponadto Minister podkreślił, iż ewentualne wstrzymanie wykonania decyzji wiązałoby się z dopuszczeniem do wykonywania obowiązków komornika przez osobę, która weszła w konflikt z prawem i utraciła przymiot nieposzlakowanej opinii. Łączy się to z niebezpieczeństwem wywołania trudnych do odwrócenia skutków dla wymiaru sprawiedliwości, związanych z obniżeniem autorytetu społecznego. Ustawodawca wymaga od komornika nieposzlakowanej opinii, której I. M. już nie posiada.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 [...]r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego, zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., który ma zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – na podstawie art. 193 cyt. ustawy – sąd może na wniosek Skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 77).
Sąd administracyjny rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu powinien uwzględnić zarówno okoliczności podane we wniosku, jak i wynikające z akt sprawy i ocenić, czy występują przesłanki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, spoczywa na stronie Skarżącej (por. postanowienia NSA: z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04). Obowiązkiem sądu jest zatem ocena argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zaś prowadzenie postępowania dowodowego co do przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, niepubl. oraz z dnia 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04, niepubl.).
Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie, jeżeli: 1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub 2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji przez wnioskodawcę. Możliwość udzielenia Skarżącemu ochrony tymczasowej uzależniona jest zatem od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia wskazanych w przepisie skutków wykonania decyzji. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym rezultatem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Skarżąca uprawdopodobniła zaistnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zarówno w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia poważnej szkody, jak również spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Skarżąca wskazała, iż Minister Sprawiedliwości w dniu 27 [...]r. ogłosił konkurs na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. zmierzając do obsadzenia wakatu po I. M.. Jak podnosi Skarżąca komornik sądowy T. L. złożył wniosek o przeniesienie go do Rewiru przy Sądzie Rejonowym w G. Faktu tego nie kwestionuje Minister Sprawiedliwości. Są to niewątpliwie działania, które zmierzają do obsadzenia stanowiska zajmowanego przez Skarżącą. Dla I. M. takie działanie może skutkować szkodą majątkową, bowiem łączy się bezpośrednio z utratą jedynego źródła dochodu, jak również brakiem środków utrzymania rodziny. Po utracie zajmowanego stanowiska, Skarżąca bezpowrotnie straci uprawnienia do wykonywania pracy w wyuczonym zawodzie, zgodnie ze swoimi kompetencjami i umiejętnościami ( por: postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r., FZ 136/04, niepubl.). Nie będzie miała szansy znalezienia pracy w tym zawodzie. Powyższe może skutkować również powstaniem szkody niemajątkowej związanej z cierpieniem, bólem czy izolacją ze strony środowiska spowodowaną odwołaniem ze stanowiska.
Trudne do odwrócenia skutki mogą mieć charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny. Rozważenia wymaga, czy w sytuacji, gdy strona powołuje się na niebezpieczeństwo powstania trudnych do odwrócenia skutków wykonania zaskarżonego aktu, wystarczające jest wskazania przez stronę we wniosku jedynie na skutki prawne, jakie - co do zasady - wywołuje wykonanie tego aktu.
Analizując tę kwestię trzeba zauważyć, że generalnie przedmiotem wykonania aktu jest każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania polegające - stosownie do rozstrzygnięcia - na działaniu, zaniechaniu pewnego działania, bądź znoszeniu zachowań innych podmiotów. W tym ujęciu - w przypadku zaskarżonej decyzji odwołującej Skarżącą ze stanowiska komornika sądowego - wykonanie decyzji winno skutkować zaprzestaniem przez nią realizacji uprawnień i obowiązków wynikających z powołania na to stanowisko. Należy jednak mieć na względzie, że wykonalność decyzji odnosi się także do skutków prawnych, jakie wynikają z jej rozstrzygnięcia. Wstrzymanie wykonania decyzji skutkuje w takich wypadkach zawieszeniem skutku prawnego, będącego następstwem podjętego aktu (por. Z. Kmieciak, Glosa do wyroku NSA z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 591/04, OSP 2005, nr 4, poz. 50).
Odnosząc się do powyższego Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ostateczna decyzja Ministra Sprawiedliwości o odwołaniu komornika skutkuje powstaniem wolnego stanowiska komornika. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych Minister Sprawiedliwości zobligowany jest do wszczęcia procedury przewidzianej tym przepisem. Obwieszczenie o wolnym miejscu zmierza do powołania na wolne stanowisko nowego komornika, co niewątpliwie rodzi niebezpieczeństwo powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem konsekwencje wynikające z powyższej regulacji należy uznać za skutek prawny, będący następstwem podjętego aktu. Obowiązek wszczęcia tej procedury i skutki z tego płynące są konsekwencją prawną decyzji odwołującej komornika, w tym bowiem przejawia się wykonanie tej decyzji. W konsekwencji, ewentualne przeniesienie komornika sądowego do rewiru po komorniku I. M., czy też ogłoszenie Ministra Sprawiedliwości o konkursie (co miało już miejsce) na stanowisko komornika sądowego, zmierza do obsadzenia wakatu po I. M., co skutkuje wystąpieniem przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Odwołanie ze stanowiska I. M. skutkować będzie bezsprzecznie pozbawieniem jej oraz jej rodziny źródła utrzymania i dochodu, a w konsekwencji nieodwracalną utratą zajmowanego stanowiska.
Dla wykazania przesłanki zajścia niebezpieczeństwa trudnych do odwrócenia skutków o charakterze prawnym nie jest konieczne wskazanie, czy wręcz wykazanie konkretnymi dokumentami źródłowymi, okoliczności odnoszących się tylko i wyłącznie do zindywidualizowanej sytuacji faktycznej strony. Zagrożenie powstania skutku trudnego do odwrócenia, może bowiem zaistnieć z mocy prawa - jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zarówno przeniesienie komornika, jak i obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości o wolnym stanowisku komornika sądowego oraz obsadzenie wolnego stanowiska, w wyniku przeniesienia lub ewentualnego rozstrzygnięcia konkursu, może spowodować niemożliwość ewentualnego przywrócenia I. M. na poprzednie stanowisko, w razie wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 kwietnia 2009 r. Ponadto podkreślenia wymaga, że art. 61 § 3 zdanie pierwsze in fine wymaga tylko zagrożenia wystąpieniem ustawowych przesłanek ("zachodzące niebezpieczeństwo"), co oznacza, że można spodziewać się ich wystąpienia na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. J. Borkowski: Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, "Monitor Prawniczy" 2005, nr 14, s. 677).
Na marginesie należy wskazać, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości była wstrzymana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2009 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1170/09 na wcześniejszym etapie postępowania. Jak wynika z akt sprawy niniejszy wniosek został oparty na zbieżnych okolicznościach, jak podnoszone przy ocenie poprzedniego wniosku Skarżącej. Zatem, skoro nie zmieniły się okoliczności sprawy w zakresie podstawy wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w stosunku do okoliczności na podstawie, których wydano postanowienie WSA w W., to uznać należy, że nie odpadły przesłanki warunkujące uznanie, iż w stosunku do Skarżącej mogłyby zaistnieć okoliczności określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por: postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt I GSK 1476/11).
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 3 i 5 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.