II GZ 17/26

II GZ 17/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-01-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1791/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-09-24
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. w D., Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 1791/24 w zakresie umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi E. w D., Z. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 5 marca 2024 r. sygn. akt 2018-12-UAE-40-O w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku przekazania danych dotyczących przelotu pasażera postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 września 2026 r. sygn. akt VI SA/Wa 1791/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi E. w D., Z. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 5 marca 2024 r. sygn. akt 2018-12-UAE-40-O w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku przekazania danych dotyczących przelotu pasażera.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że w wyniku zmian legislacyjnych doszło do uwolnienia przewoźników lotniczych od odpowiedzialności za naruszenia związane z nieprzekazaniem, bądź nieprawidłowym przekazaniem danych PNR. W dniu 10 września 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz.U. z 2025 r., poz. 1179). Zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy, nie wszczyna się postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego obowiązków określonych w art. 5, art. 6 i art. 10 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, oraz art. 7 i art. 8 tej ustawy, a wszczęte umarza, jeżeli naruszenie miało miejsce przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a przewoźnik lotniczy nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy spełnił warunki przekazania danych PNR określone w art. 8 ustawy zmienianej w art. 1 lub w okresie roku przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie obsługiwał żadnego lotu PNR, lub jeżeli naruszenie jest związane z obsługą lotu wewnątrzunijnego.
W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie zaszły przesłanki określone w treści ww. przepisu. Z uwagi na to Sąd zobligowany był do umorzenia postępowania sądowadministracyjnego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera.
Sąd podniósł również, że nie uwzględnił wniosków dowodowych zgłoszonych w piśmie procesowym z dnia 11 września 2025 r. (upomnienia dotyczącego wezwania do zapłaty należności z tytułu nałożenia kary pieniężnej oraz wydruku potwierdzenia przelewu z zapłatą za nałożoną karę), stwierdzając, że okoliczność zapłaty kary pieniężnej jest irrelewantna w sprawie, z uwagi na jednoznacznie brzmiącą treść art. art. 2 ust. 2 ww. ustawy, nie pozwalającą na prowadzenie postępowania w przypadku zaistnienia przesłanek, o których mowa powyżej.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; zasądzenie od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz spółki kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów – upomnienia Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 23 października 2024 r. oraz wydruku potwierdzenia zlecenia przelewu bankowego przez spółkę na rzecz Komendanta Głównego Straży Granicznej – dla wykazania, że organ wyegzekwował od spółki należność wynikająca z wydanej decyzji nakładającej karę.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera poprzez błędne orzeczenie o umorzeniu postępowania przed Sądem I instancji wobec uznania jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy prawidłowym i zgodnym z prawem sposobem rozstrzygnięcia sprawy było uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe, wobec darowania nałożonej na skarżącą kary pieniężnej;
2) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie wniosków dowodowych skarżącej na rozprawie w dniu 24 września 2025 r. o dopuszczenie uzupełniających dowodów z dokumentów, tj. upomnienia Komendy Głównej Straży Granicznej oraz potwierdzenia zlecenia płatności należności wynikającej z nałożonej w niniejszej sprawie kary pieniężnej, bowiem (i) przedłożone dokumenty dotyczą istotnych zdarzeń mających miejsce po wydaniu zaskarżonej w sprawie decyzji – przystąpienia do czynności egzekucyjnych przez organ oraz uiszczenia kary pieniężnej przez skarżącą, (ii) mają bezpośrednie przełożenie na sytuację prawną skarżącej, bowiem umorzenie postępowania przed sądem administracyjnym będzie skutkowało uprawomocnieniem się (błędnej) decyzji administracyjnej, bez prawa zwrotu wyegzekwowanej należności.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
3) art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez błędną wykładnie powołanych przepisów i umorzenie postępowania przed Sądem I Instancji, w sytuacji gdy taka wykładnia przepisów skutkuje pozbawieniem skarżącej prawa do sądu, a także wyklucza sądową kontrolę wydanej decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek prawny oraz uniemożliwia zwrot wyegzekwowanego już obowiązku objętego amnestią (kary administracyjnej), podczas gdy prawidłowa wykładnia prawa powinna skutkować merytorycznym rozpatrzeniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji administracyjnej;
4) art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 20 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez błędną wykładnie powołanych przepisów i umorzenie postępowania przed Sądem I instancji, w sytuacji gdy taka wykładnia przepisów skutkuje naruszeniem zasady równości wobec prawa, bowiem skutkiem umorzenia postępowania jest uprawomocnienie się decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną podlegającą amnestii (darowaniu), która w tej sytuacji nie podlega zwrotowi, co pogarsza sytuację prawną skarżącej względem innych przewoźników lotniczych, którzy bądź nie zostali ukarani za stwierdzone naruszenia prawa (a możliwe do nałożenia kary zostały darowane), bądź nałożone kary pieniężne - przed wejściem w życie ustawy nowelizującej - nie zostały wyegzekwowane;
5) art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera oraz art. 189c k.p.a. i art. 49 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz pominięcie zasady lex mitior agit, brak uchylenia decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężne oraz umorzenie postępowania w sprawie, podczas gdy skarżąca została ukarany za naruszenie, które w momencie wydania zaskarżonego postanowienia nie było już sankcjonowane; w konsekwencji, zastosowanie ustawy względniejszej, powinno prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż na podstawie aktualnie obowiązującego stanu prawnego wskazane naruszenie prawa przez skarżącego nie podlega sankcji (na takie rozumienie zasady lex mitior agit wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 1 sierpnia 2025 r. w sprawie C-544/23 BAJI Trans s.r.o. v. Narodny inspektorat prace).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Zgodnie natomiast z przepisem art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera wskazuje, że nie wszczyna się postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego obowiązków określonych w art. 5, art. 6 i art. 10 ustawy o przetwarzaniu danych, w brzmieniu dotychczasowym oraz art. 7 i art. 8 tej ustawy, a wszczęte umarza, jeżeli naruszenie miało miejsce przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a przewoźnik lotniczy nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy spełnił warunki przekazania danych PNR określone w art. 8 ustawy zmienianej w art. 1 lub w okresie roku przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie obsługiwał żadnego lotu PNR, lub jeżeli naruszenie jest związane z obsługą lotu wewnątrzunijnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w postanowieniu tego Sądu z dnia 20 stycznia 2026 r., sygn. akt II GZ 852/25.
W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że ustawodawca w ustawie z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera zróżnicował sytuację podmiotów, wobec których toczy się postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przekazywanie danych PNR, stosując wyłącznie kryterium etapu, na którym znajduje się postepowanie, jako że ustawa zmieniająca reguluje odrębnie – aczkolwiek w analogiczny sposób – kwestię procedowania sprawy dla etapu postępowania administracyjnego (art. 2 ust. 1), sądowoadministracyjnego (art. 2 ust. 2) i egzekucyjnego (art. 2 ust. 3) poprzez ich niewszczynanie, a wszczętych - umarzanie.
Tym samym ustawodawca nie uzależnił kwestii umorzenia postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oraz postępowania egzekucyjnego dotyczącego takiej kary od faktu jej uiszczenia bądź nieuiszczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny w tym kontekście zauważa, że dotychczasowe rozwiązania legislacyjne, mające na celu zwolnienie z odpowiedzialności administracyjnej podmiotów, na które została nałożona sankcja administracyjna, w sposób bezpośredni regulowały kwestię zwrotu uiszczonych kar pieniężnych, w tym kwestię odsetek (por. np. art. 18 i 19 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 54).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie podziela również pogląd tego Sądu wyrażony w postanowieniu z dnia 30 października 2025 r., sygn. akt II GSK 2120/25, wskazujący, że zgodnie z przepisami intertemporalnymi obowiązującej od dnia 10 września 2025 r. ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera, zagadnienie przymusowego wykonania wydanych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej decyzji o nałożeniu administracyjnych kar pieniężnych za naruszenia obowiązków określonych w art. 5, art. 6 i art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera w brzmieniu dotychczasowym, oraz art. 7 i art. 8 tej ustawy, zostało zakresowo uregulowane w art. 2 ust. 3 ww. ustawy.
Skoro zatem ustawodawca nie uwarunkował umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego od kwestii uprzedniego uiszczenia, bądź nieuiszczenia administracyjnej kary pieniężnej, ograniczając się do nakazania organom zaniechania wszczynania i umarzania postępowań w sprawie wszelkich naruszeń sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej – w przypadku wypełnienia obowiązku przekazywania danych, nieobsługiwania żadnego lotu PNR lub związania naruszenia z obsługą lotu wewnątrzunijnego – regulując odrębnie wyłącznie kwestię etapu postępowania, na którym się postępowania te znajdują, to za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznaje odwoływanie się przez przewoźnika do kwestii uiszczenia kary pieniężnej, co miałoby jego zdaniem skutkować odstąpieniem przez Sąd I instancji od stosowania normy z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera i wydaniem w sprawie orzeczenia merytorycznego. Wydanie takiego orzeczenia stanowiłoby w istocie naruszenie art. 2 ust. 2 ww. ustawy.
Uznając zarazem normę z art. 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera za kompletną, Naczelny Sąd Administracyjny nie powziął wątpliwości co do jej zgodności z Konstytucją, ani prawem unijnym, uzasadniających wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, bądź pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Wobec powyższego, zasadnie Sąd I instancji, weryfikując zaktualizowanie się określonych w przepisie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.