II GZ 458/25

II GZ 458/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Maciejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 3154/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-01-29
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Umorzono postępowanie zażaleniowe
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 49 § 1, art. 61 § 1  i § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. w D., I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 3154/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. w D., I. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...]czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzekazanie przez przewoźnika informacji dotyczącej lotu postanawia umorzyć postępowanie zażaleniowe.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem
z 13 listopada 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 3154/24 odmówił R. w D. (I.) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...] czerwca 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przekazanie przez przewoźnika nieprawdziwej informacji dotyczącej lotu.
Sąd rozstrzygał w następującym stanie sprawy:
R. w D. (dalej jako: skarżąca, spółka) wniosła skargę do WSA, w której został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że spółka w skardze na opisaną wyżej decyzję wniosła również o wstrzymanie jej wykonania wskazując, że poza karą będącą przedmiotem niniejszego postępowania, nałożono na nią również 35 innych kar w łącznej wysokości 648.000 zł, co stanowi dlań znaczącą kwotę. Kary te nałożono po upływie 5 lat od daty wykonania lotu. Skarżąca podkreśliła, że
z uwagi na status spółki prawa irlandzkiego, ewentualny zwrot wyegzekwowanych kwot w razie uchylenia skarżonej decyzji może prowadzić do zaistnienia po jej stronie straty materialnej spowodowanej koniecznością co najmniej dwukrotnego przewalutowania zwracanej jej kwoty. Skarżąca wskazała ponadto, że o zasadności przyznania ochrony tymczasowej świadczy również toczenie się innych postępowań administracyjnych w sprawach nakładania kar za nieprzekazywanie danych PNR
w początkowym okresie implementowania do polskiego porządku prawnego Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/681 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie wykorzystywania danych dotyczących przelotu pasażera (danych PNR) w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i poważnej przestępczości, ich wykrywania, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie i ich ścigania (Dz. Urz. UE L z 2016 r., Nr 119, str. 132), których wysokość szacunkowo dla całej branży lotniczej ma wynosić 3.600.000.000 zł. Dodała, że nawet hipotetyczne wydanie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia nie będzie mogło być wynagrodzone przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie przyczyni się w żaden sposób do przywrócenia kondycji finansowej do stanu pierwotnego.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania skarżonej decyzji. Zawarte w uzasadnieniu wniosku twierdzenia nie zostały w żaden sposób udokumentowane, przez co Sąd nie miał możliwości zbadania jaka jest sytuacja majątkowa skarżącej i jakie rzeczywiście byłyby dla niej konsekwencje wykonania zaskarżonego aktu. Strona pozbawiła w ten sposób Sąd możliwości oceny spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.). WSA uznał, że nie jest w stanie zweryfikować, czy wysokość nałożonej w zaskarżonej decyzji kary pieniężnej, czy też sumy wszystkich kar pieniężnych, którą wskazuje skarżąca, jest kwotą istotną
w stosunku do jej sytuacji majątkowej, której uiszczenie mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki.
Za niezasadne Sąd pierwszej instancji uznał także przywoływanie kar nałożonych w ramach innych postępowań administracyjnych, wskazując szacunkową wysokość dla całej branży lotniczej, bowiem zasadność wstrzymania zaskarżonego aktu rozpoznawana jest w zakresie indywidualnym, w związku ze zgłoszonym wnioskiem i jego argumentacją w konkretnej sprawie. Powołanie się na ogólną wysokość kar wymierzonych całej branży, w szczególności wobec nieprzedłożenia jakichkolwiek dokumentów wykazujących ich wysokość w stosunku do skarżącej wraz z danymi dotyczącymi jej sytuacji majątkowej uniemożliwiła ocenę spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazał ponadto, że zasadność nałożenia kary pieniężnej będzie badana na etapie merytorycznego rozpoznania skargi, tym samym zawarte w skardze zarzuty dotyczące legalności zaskarżonej decyzji nie mają wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. zarzucono:
1) naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez błędną wykładnię, polegającą na:
a. błędnym uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, iż zasadność przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania zaskarżonego aktu rozpoznawana jest jedynie w zakresie indywidualnym, w związku ze zgłoszonym wnioskiem i jego argumentacją w konkretnej sprawie, podczas gdy Sąd winien brać pod uwagę sytuację skarżącej w szerszym zakresie - a nie tylko dotyczącą konkretnego postępowania, co tym samym prowadziło do
b. błędnego uznania przez Sąd pierwszej instancji, iż brak jest podstaw do samodzielnego poszukiwania przez Sąd okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji w trybie ww. przepisu, a tym samym, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej (Sąd zaniechał takiej inicjatywy), podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu powinna prowadzić do uznania, iż normy zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a nie nakładają na skarżącą bezwzględnego obowiązku wyczerpującego uprawdopodobnienia czy też udowodnienia realności przesłanek, o jakich mowa w ww. przepisie, bowiem Sąd jest władny do czynienia ustaleń faktycznych również o fakty znane mu z urzędu i w oparciu o całokształt sytuacji strony Skarżącej;
2) naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę zastosowania ww. przepisu, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy – poza dotkliwościami finansowymi, tj. istotnej szkody - istnieje groźba wyrządzenia skarżącej trudnych do odwrócenia negatywnych skutków, a zatem ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji - w kontekście całokształtu sytuacji skarżącej,
tj. z uwzględnieniem toczących się innych postępowań - winno zostać ocenione jako powodujące dla skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, w tym w szczególności mające wpływ na prowadzoną przez skarżącą działalność, do której to niezbędna jest niezakłócona możliwość bieżącego regulowania należności finansowych;
3) art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd pierwszej instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także zaniechaniu dokonania oceny faktów znanych Sądowi z urzędu, w tym
w szczególności w zakresie dotyczącym całokształtu sytuacji skarżącej
w zakresie innych toczących się postępowań;
4) art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku
w sytuacji stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji, iż wniosek zawiera braki polegające na niepowołaniu konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 3154/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z kolei art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów strony skarżącej przez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem. Zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem pierwszej instancji wskutek wydania wyroku lub postanowienia powoduje, że sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej, a w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej kompetencja w tym zakresie przechodzi na Naczelny Sąd Administracyjny, co jednak wymaga złożenia przez stronę odrębnego wniosku (por. postanowienia NSA z: 3 października 2018 r. sygn. akt II GZ 325/18; 26 listopada 2021 r. sygn. akt II GZ 414/21; 4 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GZ 116/25 i II GZ 131/25; 20 marca 2025 r., sygn. akt II GZ 103/25; 13 marca 2025 r., sygn. akt II GZ 95/25).
Oznacza to, że po wydaniu przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie
w pierwszej instancji, bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie przez ten sąd wniosku
o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W konsekwencji bezprzedmiotowe jest także rozpoznawanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności, a postępowanie wszczęte zażaleniem podlega umorzeniu (por. postanowienia NSA z: 18 lipca 2018 r. sygn. akt II OZ 770/18; 13 listopada 2019 r. sygn. akt II GZ 261/19, 30 stycznia 2024 r. sygn. akt II GZ 499/23; 29 stycznia 2025 r. sygn. II GZ 612/24; 30 stycznia 2025 r., sygn. II GZ 615/24; 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GZ 196/25, II GZ 209/25). W przypadku bowiem zasadności takiego zażalenia sąd I instancji nie miałby podstawy do ponownego rozpatrzenia wniosku strony skarżącej.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wobec oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 stycznia 2025 r., postępowanie zażaleniowe dotyczące postanowienia WSA
w Warszawie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy umorzyć z powodu jego bezprzedmiotowości.
Jednocześnie, mając na względzie możliwość ponownego złożenia wniosku,
o którym stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., NSA na obecnym etapie postępowania nie przesądza, czy stanowisko WSA, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jest prawidłowe.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3
w związku z art. 193 i art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.