II GZ 164/06

II GZ 164/06 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2007-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Rafał Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 1456/06 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2007-01-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2006 r., Sygn. akt VI SA/Wa 1456/06 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi "[...]" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2006 r., Nr KOC 1598/Gs/06 w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
W dniu 11 lipca 2006 r. "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 25 kwietnia 2006 r., Nr KOC 1598/Gs/06 w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Podniosła we wniosku, że zaskarżona decyzja nie została jej doręczona w sposób prawnie skuteczny, poprzez doręczenie osobie – sprzedawcy, która nie była uprawniona do działania w imieniu spółki, w tym nie była uprawniona do odbioru korespondencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 26 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1456/06 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi uznając, że rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy zbadać czy osoba, która odebrała decyzję była uprawniona do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącej.
Sąd analizując przepis art. 45 k.p.a. oraz orzecznictwo stwierdził, że decyzja została doręczona prawidłowo. Przyjął, że skoro siedziba skarżącej spółki znajduje się w Warszawie przy ul[...] i na taki adres skierowana była korespondencja, to znajdująca się w lokalu o wskazanym adresie osoba – sprzedawczyni, będąca pracownikiem spółki skarżącej była upoważniona do potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej w imieniu spółki.
W ocenie Sądu skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu nie wykazała żadnych okoliczności, które wykluczałyby możliwość zachowania terminu do wniesienia skargi.
Skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. w związku z art. 45 k.p.a. przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że prowadzony pod tym samym adresem co siedziba spółki sklep jest tożsamy z lokalem siedziby spółki oraz przez przyjęcie, że pracujący w tym sklepie sprzedawca jest osobą upoważnioną do odbioru pism w imieniu spółki.
W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, iż korespondencję odebrała osoba do tego nieuprawniona, co jest niezgodne z art. 45 k.p.a., zgodnie z którym jednostkom organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja przywrócenia terminu opisana w art. 86 i następnych p.p.s.a. ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponosi winy w jej uchybieniu. Przywrócenie uchybionego terminu prowadzi do stworzenia sytuacji, w której uchybiony termin dla dokonania określonej czynności rozpoczyna swój bieg na nowo. Warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są: brak winy w uchybieniu, spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia oraz równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej.
W rozpoznawanej sprawie wskazać należy, ze argumentacja podnoszona przez skarżącą zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak i w zażaleniu, skupiająca się na twierdzeniu, że doręczenie było nieskuteczne prawnie, nie może być podstawą uwzględnienia takiego wniosku. Skoro skarżąca twierdzi, że decyzja nie została jej doręczona skutecznie, to znaczy też, że w jej ocenie termin do wniesienia skargi nie rozpoczął swojego biegu, a zatem nie można domagać się jego przywrócenia. Powstaje sytuacja, w której skarżąca składa wniosek o przywrócenie terminu twierdząc jednocześnie, że termin ten nie zaczął biec. Gdyby natomiast przyjąć, że decyzję ostateczną doręczono prawidłowo i tym samym termin do wniesienia skargi upłynął przed jej wniesieniem, to mieć należałoby na względzie, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła należycie braku winy w przekroczeniu terminu. Ogólnikowe stwierdzenie, że korespondencja nie dotarła do rąk osób pełniących funkcje władz statutowych spółki nie odpowiadało wskazanej przesłance. W żadnym więc przypadku wniosek nie mógł być skuteczny, to jest nie mogło dojść do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Tym samym nie zachodziło zarzucane naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a.
Mimo dotychczasowych stwierdzeń, ocena czy zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzję doręczono prawidłowo stronie ma pewne znaczenie dla prowadzonej skutkiem wniesienia zażalenia kontroli postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Jeśli bowiem, tak jak to przyjął sąd pierwszej instancji, doręczenia dokonano prawidłowo i termin do wniesienia skargi upłynął przed dokonaniem tej czynności, to przy braku merytorycznych przesłanek do przywrócenia terminu prawidłowym byłoby wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Innej treści rozstrzygnięcie należałoby wydać gdyby doręczenie nie było prawidłowe i termin do wniesienia skargi nie rozpocząłby biegu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w takich okolicznościach nie byłoby prawidłowe umorzenie postępowania wpadkowego. Bezprzedmiotowość postępowania wpadkowego o jakiej mowa w art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. stanowi przesłankę jego umorzenia tylko wtedy gdy następuje po wszczęciu tego postępowania, co wynika wprost z powołanego unormowania. Okoliczność nierozpoczęcia biegu terminu istnieje już w chwili wniesienia o jego przywrócenie. Pewne wątpliwości nasuwać może to, czy w opisywanej sytuacji należy odmówić przywrócenia terminu z braku merytorycznych podstaw uwzględnienia wniosku czy też wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że właściwe jest drugie rozwiązanie gdyż okoliczność, iż termin nie rozpoczął biegu stanowi negatywną przesłankę postępowania o jego przywrócenie, co z kolei wyłącza dopuszczalność wniosku i łączy się z koniecznością jego odrzucenia na podstawie art. 88 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004 r., str.150).
Oceniając prawidłowość stanowiska sądu pierwszej instancji co do skuteczności doręczenia decyzji ostatecznej Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za trafne dostrzegając jedynie konieczność pewnego uzupełnienia rozumowania przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym pisma doręcza się w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. W sprawie niniejszej okolicznością bezsporną jest to, że decyzję organu odwoławczego doręczono pod adresem wskazywanym jako adres siedziby skarżącej spółki. Okoliczność, że pod tym samym adresem prowadzona jest zarówno działalność organu zarządzającego spółki jak i handlowa sama przez się nie dyskredytuje skuteczności doręczenia pisma osobie, która wydaje się być bliżej związana z działalnością handlową (sprzedawcy), skoro osoba ta działa w lokalu odpowiadającym adresem siedzibie jednostki organizacyjnej i podejmuje się odbioru pisma. Nie można wymagać od doręczyciela by dociekał jak przebiega terytorialny podział pomiędzy działalnością handlową a związaną z zarządzaniem spółką.
Istotniejsze znaczenie ma ocena czy doręczenia dokonano do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism.
W orzecznictwie i literaturze prezentowane bywa rygorystyczne stanowisko odpowiadające zawężającej wykładni pojęcia "osób uprawnionych do odbioru pism" nakazujące odnoszenie się do wewnętrznych regulaminów jednostek organizacyjnych, do których pisma są adresowane (por. Z. Janowicz Kodeks postępowania administracyjnego . Komentarz, Warszawa, 1999 r., str. 167). Na poparcie powołuje się na ogół postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1994 r., III ARN 54/94 (OSNAPiUS 1994/12/187), które zapadło w specyficznym stanie faktycznym polegającym na doręczeniu pisma osobie nie związanej z adresatem przesyłki (klientowi). Naczelny Sąd Administracyjny podziela jednak inny, przeważający, pogląd nakazujący traktować jako upoważnioną także i taką osobę, która choćby zwyczajowo uprawniona jest do odbioru pism (por. E. Iserzon, J. Starościak. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, str. 124). Do kręgu tak upoważnianych osób zalicza się w orzecznictwie między innymi sprzedawców (por. wyrok NSA z dnia 16 października 1998 r., sygn. I SA/Gd1753/97, LEX nr 36090).
Jednostki organizacyjne, w tym spółki kapitałowe , mają obowiązek prawidłowo zorganizować swoją działalność, między innymi w zakresie przyjmowania pism. Upoważnienie do odbioru pism może być przy tym udzielone w sposób dorozumiany (por. J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2003 r., str. 300). Wobec tego i zgodnie z teorią zewnętrznych przejawów woli, za podmiot upoważniony do odbioru pism w rozumieniu art. 45 k.p.a. uznać należy osobę zajmującą stanowisko lub wykonującą funkcję, w ramach której stale lub wielokrotnie przyjmuje się pisma przy co najmniej braku sprzeciwu władz jednostki organizacyjnej.
Analiza akt sprawy niniejszej wskazuje, że praktyka odbierania pism kierowanych do skarżącej spółki przez sprzedawców miała charakter stały i była wręcz aprobowana przez władze tej osoby prawnej. Do rąk sprzedawców doręczano: decyzję organu pierwszej instancji, odpis pisma przewodniego dołączonego do odwołania i wreszcie decyzję organu odwoławczego. Za każdym razem sprzedawcy kwitowali odbiór pism posługując się pieczęcią spółki. Taka praktyka i brak sprzeciwu władz spółki stanowiły wystarczający zewnętrzny przejaw woli upoważnienia sprzedawców do odbioru pism. Uznając, że pismo odebrała osoba upoważniona Naczelny Sąd Administracyjny podziela takie stanowisko, które sprzeciwia się przerzucania na doręczyciela obowiązku szczegółowego dociekania czy adresat należycie zorganizował system odbierania przesyłek (podobnie wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999 r. ,sygn. I SA/Po1829/98 LEX nr 37900). Powołuje się też na postulat pewności obrotu prawnego, którego realizacji sprzeciwia się łatwe podważanie skuteczności doręczeń dokonywanych w zgodzie z systemem odbioru przesyłek zorganizowanym przez samego adresata względnie znanym mu i niekwestionowanym.
Z wymienionych powodów oddalono zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a.