II GZ 154/25

II GZ 154/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dorota Dąbek /przewodniczący/
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
II GZ 611/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-23
VI SO/Wa 29/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-07-12
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 271 pkt 1 w zw. z art. 270, art. 282 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant starszy asystent sędziego Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2025 r. sygn. akt II GZ 611/24 w sprawie zażalenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt VI SO/Wa 29/23 w przedmiocie wymierzenia grzywny w sprawie z wniosku G.K. o wymierzenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. oddala skargę o wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 lipca 2024 r. sygn. akt VI SO/Wa 29/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił wniosek G K. i na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") wymierzył Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej: "Prezydium NRA") grzywnę w wysokości 5.000 zł za nieprzekazanie, w odniesieniu do skargi zarejestrowanej pod sygn. akt VI SAB/Wa 56/23, skargi i akt administracyjnych sprawy w trzydziestodniowym terminie, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 23 stycznia 2025 r. sygn. akt II GZ 611/24 oddalił zażalenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na wyżej wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji. Powyższe rozstrzygnięcie, jednoosobowo wydał sędzia Marcin Kamiński.
Skargą z 7 marca 2025 r. Prezydium Naczelnej Adwokackiej, działając na podstawie art. 271 pkt 1 w zw. z art. 270 p.p.s.a. wniosło o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2025 r. sygn. II GZ 611/24. Żądanie to sformułowane zostało z powodu nieważności, gdyż w składzie Sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Strona wnosząca skargę o wznowienie wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Jak wskazano, sporne postanowienie zostało wydane przez sędziego Marcina Kamińskiego, którego wniosek o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego został przedstawiony Prezydentowi RP przez Krajową Radę Sądownictwa uchwałą nr 591/2021 z 25 maja 2021 r. Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym kształcie nie jest organem konstytucyjnym, a zatem sędzia Marcin Kamiński został powołany niezgodnie z prawem, co skutkuje faktem, że nie jest sędzią w rozumieniu prawa międzynarodowego, unijnego oraz krajowego. Powoduje to, że jego orzeczenie jest dotknięte wadą nieważności, gdyż w składzie Naczelnego Sądu Administracyjnego uczestniczyła osoba nieuprawniona. Prezydium NRA przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogło przy tym domagać się wyłączenia sędziego, gdyż postanowienie zapadło na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej NSA.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Prezydium NRA sprecyzował wnioski skargi wskazując, że wnosi o wznowienie postępowania, uchylenie postanowienia z 23 stycznia 2025 r., sygn. akt II GZ 611/24 oraz pozytywne dla organu rozpatrzenie zażalenia wywiedzionego od postanowienia WSA w Warszawie z 12 lipca 2024 r. sygn. akt VI SO/Wa 29/23.
G.K., odpowiadając na skargę o wznowienie postępowania, ostatecznie wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2025 r. sygn. akt II GZ 611/24 nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wskazać na wstępie należy, że rozpatrywana skarga powołuje ustawową podstawę wznowienia postępowania, tj. art. 271 pkt 1 w zw. z art. 270 p.p.s.a. oraz została wniesiona w terminie, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a., bowiem Prezydium NRA otrzymało kwestionowane postanowienie w dniu 11 lutego 2025 r. Trzymiesięczny termin został więc dochowany.
Niemniej jednak powołane w skardze o wznowienie postępowania okoliczności nie zostały wykazane i nie uzasadniają zatem - w chwili obecnej - twierdzenia, że wskazany przez stronę sędzia, który rozpatrywał na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2025 r. zażalenie Prezydium NRA na postanowienie WSA w Warszawie w przedmiocie grzywny, był osobą nieuprawnioną do orzekania.
Pomimo podnoszonych w skardze o wznowienie postępowania okoliczności, związanych z oczywistymi wadami mającymi miejsce w procesie kształtowania obecnego składu Krajowej Rady Sądownictwa (a więc m.in. z całkowitym pominięciem wpływu samorządu sędziowskiego na skład tego organu), nie sposób uznać, że tylko z tej przyczyny zaistniała wskazana w skardze o wznowienie podstawa wznowieniowa.
Pozostaje poza sporem to, że sędzia Marcin Kamiński został powołany na urząd sędziego NSA postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 20 marca 2023 r. nr 1130.26.2023 (M. P. z 7 kwietnia 2023 r. poz. 395) na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (uchwała z 26 maja 2021 r. nr 591/2021), ukształtowanej przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3).
Zauważyć także należy, że w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r. sygn. akt C-718/21 podkreślono, że zmiany w składzie osobowym Krajowej Rady Sądownictwa, wprowadzone na mocy ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw doprowadziły do skrócenia kadencji niektórych członków wchodzących wcześniej w skład KRS, która zgodnie z art. 187 ust. 3 Konstytucji RP powinna trwać cztery lata. Na mocy tej zmiany piętnastu członków Krajowej Rady Sądownictwa, którzy są sędziami i byli wcześniej wyłaniani przez środowisko sędziowskie, zostało wybranych przez Sejm do "nowej KRS" z tym skutkiem, że 23 z 25 członków wchodzących w skład tego organu zostało wskazanych przez polską władzę wykonawczą i ustawodawczą lub jest członkami organów tych władz (pkt 63 wyroku). Powyższa okoliczność - jak przyjął Trybunał Sprawiedliwości - była jednym z istotnych elementów systemowo-celowościowych wskazujących na to, że sędziowie powołani przy udziale "nowej KRS" nie dają gwarancji niezawisłości i bezstronności (pkt 77 wyroku).
Podkreślić jednak należy, że nawet w tak krytycznej i jednoznacznej ocenie wprowadzonych zmian, w ocenie TSUE nie każda nieprawidłowość w ramach powołania sędziów może zostać uznana za prowadzącą do takiego naruszenia, gdyż dochodzi doń, gdy ta nieprawidłowość ma taki charakter i wagę, że stwarza rzeczywiste ryzyko, że pozostałe władze, w szczególności władza wykonawcza, będą mogły skorzystać z nienależnych im uprawnień w sposób zagrażający prawidłowości skutku, do którego prowadzi procedura powołania, wzbudzając w ten sposób, w przekonaniu jednostek, uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności danego sędziego lub danych sędziów. Również w wyroku C-562/21 Trybunał podkreślił, że stwierdzenie związane z istnieniem naruszenia wymogu dotyczącego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oraz ze skutkami takiego naruszenia, zależy od całościowej oceny określonej liczby okoliczności, które, rozpatrywane łącznie, przyczyniają się do powstania, w przekonaniu jednostek, uzasadnionych wątpliwości dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziów (por. motywy wyroku z 22 lutego 2022 r. w sprawie C-562/21).
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania nie wskazano - poza procesem nominowania przez KRS, w składzie ukształtowanym po 1 stycznia 2018 r. - jakichkolwiek okoliczności, z których wynikałoby, że procedura powołania sędziego Marcina Kamińskiego na obecnie zajmowane stanowisko, budziła uzasadnione wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności. Taka treść skargi o wznowienie prowadzi zatem do wniosku, że w tym momencie brak jest podstaw uzasadniających przekonanie, że wskazany sędzia wykorzystał sposób powołania członków KRS, o których mowa w art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ukształtowany przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, w celu uzyskania powołania na stanowisko sędziego NSA i że nie daje gwarancji niezawisłości i bezstronności.
Zwrócić należy uwagę, że również w orzecznictwie sądowym dotyczącym wyłączenia sędziego podkreślano, że samodzielną przesłanką do wyłączenia nie może być jedynie wadliwość procesu jego powoływania, a ściślej wskazana wyżej wadliwość funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa. Musi wystąpić konkretna okoliczność, wskazana przez samą stronę, która prowadzi do wniosku o naruszeniu standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż "(...) sam fakt, iż władze ustawodawcze lub wykonawcze uczestniczą w procesie mianowania sędziego, nie może prowadzić do powstania zależności sędziego od tych władz ani do wzbudzenia wątpliwości co do jego bezstronności, jeśli po mianowaniu zainteresowany nie podlega żadnej presji i nie otrzymuje instrukcji w ramach wykonywania swoich obowiązków" (pkt 54 uzasadnienia wyroku TSUE z 9 lipca 2020 r. sygn. akt C-272/19 (ECLI:EU:C:2020:535); podobnie wyrok TSUE z 19 listopada 2019 r. sygn. akt C-585/18, C-624/18 i C-625/18). Również w wyroku z 22 lutego 2022 r. w sprawach połączonych C-562/21 i C-563/21 TSUE wskazał, że: (...) okoliczność, że organ taki jak krajowa rada sądownicza, uczestniczący w procesie powołania sędziów, składa się w przeważającej mierze z członków wybranych przez władzę ustawodawczą, nie może sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów wyłonionych w tym procesie (...), jednakże możliwe jest dojście do innego wniosku, jeżeli ta sama okoliczność, w połączeniu z innymi istotnymi czynnikami i warunkami, w jakich dokonano tych wyborów, prowadzą do powstania takich wątpliwości" (pkt 75), a zatem "(...) nie wystarcza informacja wykazująca, że sędzia lub sędziowie, którzy uczestniczyli w procedurze prowadzącej do skazania osoby, o której przekazanie wniesiono, zostali powołani na wniosek organu składającego się, w sposób przeważający, z członków władzy ustawodawczej lub wykonawczej lub osób wybranych przez taką władzę - tak jak w wypadku KRS od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r." (pkt 87).
Jedynie na marginesie NSA wskazuje, że do chwili obecnej w żadnej ze spraw TSUE nie zakwestionował udziału w składach orzekających Naczelnego Sądu Administracyjnego sędziów powołanych z udziałem KRS po 1 stycznia 2018 r., jak też Europejski Trybunał Praw Człowieka nie stwierdził naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w związku z udziałem w orzekaniu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych po 2018 r. (zwrócono na to uwagę w stanowisku Kolegium NSA, https://www.nsa.gov.pl/aktualnosci/ogloszenia/uchwala-kolegium-naczelnego-sadu-administracyjnego-z-dnia-29-wrzesnia-2025-r/).
Reasumując - sam fakt powołania przez Prezydenta RP sędziego na wniosek wadliwie ukształtowanej KRS nie jest jedyną i zarazem wystarczającą podstawą do uznania jego udziału w składzie orzekającym za naruszający prawo strony do niezawisłego, bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Odmowa uznania statusu niezawisłego i bezstronnego sądu wymaga uwzględnienia wielu przesłanek rozpatrywanych łącznie i dotyczących konkretnych okoliczności faktycznych.
Skoro zatem strona wnosząca o wznowienie postępowania nie wykazała, aby w procesie powołania wskazanego konkretnie sędziego zaistniały tego rodzaju okoliczności, które podważają przekonanie o niezawisłości sędziego i bezstronności sądu sformowanego z jego udziałem, tym samym świadcząc o naruszeniu standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, nie było podstaw do przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie została wykazana przez stronę powołana w skardze o wznowienie postępowania przesłanka z art. 271 pkt 1 p.p.s.a.
Mając na uwadze powołane powyżej argumenty, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę o wznowienie postępowania.