II GZ 15/25

II GZ 15/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Skoczylas /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 2289/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-10-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie w części i w pozostałej części zażalenie oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 46 § 2a i 2d, art. 49 § 1, art. 51, art. 57 § 1 i 2, art. 58 § 1 pkt 3, art. 74a § 1, art. 220 § 1 i 3a, art. 235a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. P. i S. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2289/23 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi E. P. i S. Ś. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r., nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w zakresie odrzucenia skargi E. P.; 2. oddalić zażalenie S. Ś.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2289/23, odrzucił skargę E. P. i S. Ś. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji oraz zwrócił skarżącym solidarnie uiszczony wpis od skargi.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że E. P. i S. Ś. wnieśli do WSA skargę drogą elektroniczną. Zarządzeniem z dnia 10 maja 2024 r. wezwano skarżących do solidarnego uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki skargi wniesionej w formie dokumentu elektronicznego, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Sąd wskazał, że wezwania zostały doręczone w dniu 23 maja 2023 r. osobiście skarżącemu oraz w dniu 29 maja 2024 r. skarżącej, odbiór kwitował dorosły domownik. Dodatkowo, w zakreślonym terminie i rygorze skarżąca została wezwana do podpisania skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącej również w dniu 29 maja 2024 r., odbiór kwitował dorosły domownik.
Sąd I instancji uznał, że analiza akt sprawy wykazała nieuiszczenie przez skarżących należnej opłaty kancelaryjnej. Potwierdza ten fakt treść notatki urzędowej sporządzonej 26 czerwca 2024 r. Dodatkowo zdaniem WSA, skarżąca prawidłowo pouczona o skutkach niewykonania wezwania Sądu w zakreślonym terminie, który upłynął 5 czerwca 2024 r., nie uzupełniła również braku formalnego skargi w postaci jej podpisania. Tym samym, skoro zaistniały podstawy do odrzucenia skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 220 § 3a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), WSA skargę odrzucił.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości. Wraz z zażaleniem skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, ewentualnie do jej wniesienia.
Skarżący uzasadniając zażalenie wskazali na przebieg podejmowanych przez WSA czynności, w związku z dostrzeżonymi brakami wniesionej przez nich skargi. Wyjaśnili także, że braków nie uzupełnili w terminie zakreślonym przez Sąd I instancji, gdyż ich miejscem zamieszkania jest I., dodając że do Polski przyjeżdżają kilka razy w roku, jednak w maju 2024 r., gdy zostały do nich skierowane wezwania, przebywali w różnych miejscach: skarżący przebywał w Polsce, natomiast skarżąca w I., co miało zdaniem skarżących wpływ na niedopełnienie obowiązku uzupełnienia braków w wyznaczonym terminie.
Kolejno wyjaśnili, że S. Ś. pomimo odebrania zarządzenia z dnia 10 maja 2024 r., z uwagi na napięte terminy związane z pobytem w Polsce w celu opieki na chorą matką skarżącej w okresie od dnia 19 maja do dnia 30 maja 2024 r., a następnie powrotem do I. w celach związanych z pracą oraz przy tym nie będąc profesjonalistą, nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji nieuzupełnienia braków w terminie zakreślonym przez Sąd.
Natomiast jako przyczynę niewykonania przez E. P. zarządzenia z dnia 10 maja 2024 r. skarżący wskazali nieotrzymanie informacji o doręczeniu przesyłki sądowej z ww. zarządzeniem, gdyż przesyłkę sądową odebrała matka skarżącej, natomiast informacja o tym fakcie nie została skierowana do skarżącej. Dlatego też, jak wyjaśnili dalej, skarżąca wniosła skargę drogą elektroniczną, aby uniknąć doręczeń w Polsce, gdzie nie przebywa na stałe. Skarżąca o zarządzeniu uzyskała wiedzę dopiero w dniu 23 października 2024 r., tj. w dniu otrzymania postanowienia WSA w zakresie odrzucenia skargi. Skarżąca wyjaśniła, że działała w przekonaniu, iż skoro sprzeciw jest wnoszony przez nią i drugiego kredytobiorcę (męża) wspólnie - to wystarczy jego skierowanie za pośrednictwem jednego z kredytobiorców z wykorzystaniem platformy ePUAP.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przed przejściem do merytorycznych rozważań w rozpoznawanej sprawie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 51 p.p.s.a. kilku uprawnionych do wniesienia skargi może w jednej sprawie występować w roli skarżących, jeżeli ich skargi dotyczą tej samej decyzji /.../. Z kolei w myśl art. 57 § 2 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w art. 51 p.p.s.a., skargi mogą być wniesione w jednym piśmie. W konsekwencji przywołanych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie skarżących zasługuje na uwzględnienie w zakresie dotyczącym odrzucenia skargi E. P., w pozostałej zaś części jako niezasadne podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie zaś do treści art. 46 § 2a p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, poza spełnieniem pozostałych wymagań dla pisma w postępowaniu sądowym, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Natomiast zgodnie z art. 235a p.p.s.a. opłatę kancelaryjną pobiera się za wydruki pism i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego sporządzane w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism.
Brak podpisu pod skargą – omyłkowo nazwaną w treści zażalenia sprzeciwem - jak również nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej, są brakami podlegającymi uzupełnieniu. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Jak stanowi natomiast art. 220 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W przypadku gdy pismem tym jest skarga, przewodniczący wzywa wnoszącego to pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, stosownie do treści art. 220 § 3a p.p.s.a.
Na wstępie rozważań Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w rozpoznawanej sprawie skarżący wnieśli swoją skargę w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu, która została następnie przekazana do Sądu. Skarga została nadana z adresu elektronicznego skarżącego (vide: karta akt sądowych nr 17) i została podpisana elektronicznym podpisem zaufanym jedynie przez skarżącego. Prawidłowo zatem Sąd I instancji zakwalifikował brak formalny pisma w postaci braku podpisu skarżącej pod skargą oraz brak fiskalny w postaci nieuiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki skargi i załączników wniesionych w formie dokumentu elektronicznego, dla doręczenia pozostałym stronom postępowania, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism.
Odnosząc się do pierwszej podstawy odrzucenia skargi, tj. jej odrzucenia z powodu nieuiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk dokumentu wniesionego drogą elektroniczną, wyjaśnić należy że skoro skarżący wnieśli skargę w formie dokumentu elektronicznego, Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że dla doręczenia pozostałym stronom (uczestnikom) postępowania konieczny będzie jej wydruk. Jak wskazano powyżej, dokonanie wydruków skargi sporządzanych w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism, podlega opłacie kancelaryjnej. Opłata ta nie została uiszczona wraz z wniesioną skargą, dlatego też Sąd wydał zarządzenie o wezwaniu do jej uiszczenia.
S. Ś. wniósł skargę za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej Bankowego Funduszu Gwarancyjnego ze swojego adresu ePUAP, na który następnie zostało skierowane przez Sąd przeznaczone dla niego wezwanie w zakresie uiszczenia stosownej opłaty kancelaryjnej. Skarżący odebrał to wezwanie, czego dowodzi załączone do akt Urzędowe Potwierdzenie Odbioru (vide: karta akt sądowych nr 38), a ponadto okoliczności tej nie kwestionują skarżący. Nie budzi również wątpliwości treść pouczeń zawartych przez WSA w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, w szczególności zawarty tamże rygor odrzucenia skargi w przypadku niewykonania przez skarżącego doręczonego wezwania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za niezasadną należało zatem uznać argumentację zażalenia odnoszącą się do niewykonania powyższego wezwania przez skarżącego S. Ś. z powodu jego niewiedzy o konsekwencjach wynikających z nieuzupełnienia braku w terminie zakreślonym przez Sąd. Skarżący został bowiem prawidłowo wezwany i pouczony, a mimo to nie uiścił w terminie opłaty kancelaryjnej. Tym samym zasadne było odrzucenie jego skargi przez Sąd I instancji. Przy czym należy podkreślić, że wezwanie skierowane przez WSA stanowiło wezwanie solidarne, a więc możliwe było jego wykonanie przez jednego ze skarżących, co skutkowałoby zwolnieniem z tego obowiązku drugiego z nich.
Przechodząc w tym miejscu do oceny kontrolowanego postanowienia w zakresie wezwania drugiej skarżącej – E. P. do uzupełnienia braków wniesionej przez nią skargi, stwierdzić należy że zarzut nieprawidłowego doręczenia przeznaczonych dla niej wezwań okazał się trafny.
Wyjaśnienia przy tym wymaga, że doręczenia przez Sąd I instancji skierowanych do skarżącej wezwań na adres jej miejsca zamieszkania wskazany w nagłówku skargi, wniesionej jednak – co należy podkreślić - drogą elektroniczną, nie można uznać za prawidłowe. E. P. wniosła skargę w formie dokumentu elektronicznego, który do Sądu złożył S. Ś. za pośrednictwem swojej skrzynki elektronicznej ePUAP. Prawidłowo WSA zidentyfikował brak podpisu elektronicznego skarżącej pod skargą, trafnie również dostrzeżona została konieczność opłacenia jej wydruków, solidarnie ze skarżącym. Nieprawidłowo natomiast WSA dokonał doręczenia skarżącej stosownych wezwań do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, uznając za właściwe kierowanie do niej korespondencji pocztą tradycyjną na adres miejsca zamieszkania. Skarżąca bowiem, co zostało podniesione w treści zażalenia, z określonych względów wniosła skargę w formie elektronicznej za pośrednictwem skrzynki podawczej drugiego skarżącego. Skarga została podpisana elektronicznie jedynie przez skarżącego, jednak jak wskazano powyżej, brak podpisu pod skargą jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu. Wezwanie do uzupełnienia braków skargi wniesionej drogą elektroniczną powinno nastąpić w sposób przewidziany właśnie dla tej formy wnoszenia skargi, czyli również za pośrednictwem komunikacji elektronicznej. Oznacza to, że skoro skarżąca wniosła skargę środkami komunikacji elektronicznej, to obowiązkiem Sądu I instancji było wezwanie do uzupełnienia braków tej skargi w sposób właściwy dla sposobu wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt III OZ 564/23, treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tymczasem wezwanie do uzupełnienia braków skargi zostało skierowane do skarżącej na adres miejsca zamieszkania, przesyłką nadaną w formie papierowej za pośrednictwem poczty tradycyjnej. W okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowym działaniem Sądu I instancji byłoby wezwanie doręczone skarżącej na adres skrzynki elektronicznej ePUAP, z którego skarga została wniesiona. Jak bowiem wynika z treści art. 46 § 2d p.p.s.a. odczytywanej w związku z art. 46 § 2a p.p.s.a., jeżeli pismo, o którym mowa w § 2a – czyli pismo wnoszone w formie dokumentu elektronicznego – nie zawiera adresu elektronicznego, sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego /.../.
W konsekwencji zaś przyjęcia przez Sąd I instancji, że skarga została wniesiona w formie dokumentu elektronicznego, co wynika wprost zarówno z treści uzasadnienia postanowienia WSA, jak i z podejmowanych przez Sąd działań, choćby wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie wydruków skargi celem doręczenia ich pozostałym stronom/uczestnikom postępowania nieposługującym się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism, WSA zobligowany był zastosować regulację zawartą w treści art. 74a § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą doręczanie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, bowiem skarżąca spełniła warunek określony w punkcie 1 tego przepisu, a więc wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu, za pośrednictwem którego wnoszona była skarga.
W niniejszej sprawie, odrzucenie skargi E. P. z powodu nieuzupełnienia przez nią braków skargi należało uznać zatem za przedwczesne z uwagi na wadliwe doręczenie jej wezwań do ich uzupełnienia.
Odnosząc się do pozostałych argumentów podniesionych w zażaleniu, wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje jedynie prawidłowość odrzucenia skargi przez Sąd I instancji. Nie bada natomiast kwestii przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi, tym bardziej, że przywrócenie terminu może nastąpić dopiero wówczas, gdy termin ten faktycznie został uchybiony na skutek niewykonania prawidłowo doręczonego wezwania Sądu, a zatem bezskutecznego upływu terminu, który po prawidłowym doręczeniu wezwania rozpoczął swój bieg. W okolicznościach niniejszej sprawy, mając na uwadze wadliwość doręczenia wezwań do skarżącej E. P., termin na uzupełnienie braków formalnych skargi w ogóle w jej przypadku nie rozpoczął biegu. Odmiennie z kolei wygląda kwestia przywrócenia terminu na wniosek skarżącego S. Ś., której to jednak na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie analizował.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w zakresie kontrolowanego postanowienia dotyczącego skargi E. P., działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. W zakresie dotyczącym odrzucenia skargi S. Ś., działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., NSA oddalił zażalenie w punkcie drugim sentencji postanowienia.